Tíminn - 09.05.1989, Side 8

Tíminn - 09.05.1989, Side 8
8 Tíminn Þriðjudagur 9. maí 1989 Timinn MÁLSVARIFRJÁLSLYNDIS, SAMVINNU OG FÉLAGSHYGGJU Útgefandi: Framsóknarflokkurinnog ____Framsóknarfélögin í Reykjavík Framkvæmdastjóri Ritstjórar: Aöstoöarritstjóri: Fréttastjórar: Auglýsingastjóri: Kristinn Finnbogason Indriði G. Þorsteinsson ábm. IngvarGíslason OddurÓlafsson BirgirGuömundsson EggertSkúlason SteingrímurGíslasón , Skrifstofur: Lyngháls 9, Reykjavík. Sími: 686300. Auglýsingasími: 680001. Kvöldsímar: Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn, fréttastjórar 686306, íþróttir 686332, tæknideild 686387. Setning og umbrot: Tæknideild Tímans. Prentun: Blaðaprent h.f. Frá og með 1. mars hækkar: ' Mánaðaráskrift í kr. 900.-, verð í lausasölu í 80,- kr. og 100,- kr. um helgar. Grunnverð auglýsinga kr. 595.- pr. dálksentimetri Póstfax: 68-76-91 Framtíð Evrópuráðsins Evrópuráðið er fjörutíu ára um þessar mundir. Afmælisins hefur verið minnst með einum eða öðrum hætti í aðildarríkjum ráðsins, sem nú eru 23 talsins, en voru í upphafi, árið 1949, 10 að tölu. Evrópuráðið hefur aðsetur í Strassborg í Elsass í norð-austur Frakklandi á syðri bakka Rínar og aðeins brú á fljótinu sem aðskilur borgina frá Þýskalandi. Þótt Strassborg sé frönsk gætir þar þýskra menningaráhrifa frá fornu fari. Alþýðumál Strassborgara og Elsassbúa er þýsk mállýska. Þegar Strassborg var valin sem höfuðborg Evrópuráðsins virðist það ekki síst hafa ráðið að hún var eins konar menningarlegur snertipunktur milli Frakklands og Þýskalands og raunar vel í sveit sett sem miðdepill þeirra hugsjóna sem Evrópuráðið átti að vera táknmynd fyrir. Með réttu má segja að Evrópuráðið hafi fremur verið táknmynd en raunveruleg valdastofnun. Ráðið hefur satt að segja engin eiginleg völd og er ekki pólitískt ríkjabandalag í neinum skilningi, hvað þá efnahagsleg alþjóðasamtök. Starfsemi og uppbygg- ing ráðsins minnir að ýmsu leyti á Norðurlandaráð. Þetta skipulag ásaint skýru hugsjónalegu markmiði samtakanna hefur gert íslendingum kleift að taka þátt í starfsemi Evrópuráðsins, þrátt fyrir almenna andstöðu íslenskra stjórnmálaflokka og þjóðarinnar í heild gegn því að bindast í alþjóðabandalögum þar sem stefnt er að afsali fullveldisréttar. Aðild að Evrópuráðinu hefur engar slíkar kvaðir í för með sér. Almennt er talið að Evrópuráðið hafi orðið til upp úr því sem kallað var Evrópuhreyfingin og tengist frægum fundi í Haag vorið 1948. Að Evrópuhreyfing- in og Evrópuráðið hafi átt að stuðla að samheldni evrópskra lýðræðisþjóða og vera skjaldborg um vestrænar þingræðis- og mannréttindahugsjónir, er ekkert efamál. Hins vegar kom fljótlega í ljós að evrópskir ráðamenn voru ekki á eitt sáttir um hvernig best væri að tryggja samheldni þjóðanna og haga samstarfi þeirra þegar til lengdar léti. Það leynir sér ekki að Evrópuráðið má sín lítils í völdum og virðingu hjá þeim efnahags- og fríverslunarsamtök- um, sem nú er ætlað að verða að pólitískum risum, reyndar ríkjabandalagi þar sem lögmál auðs og stærðar eiga að ráða. Á 40 ára afmæli Evrópuráðsins tala ráðamenn því leynt og ljóst um óvissa framtíðarmöguleika samtak- anna. Menn efast um að samtök, sem reist eru á einni saman hugsjóninni um lýðræði og mannhelgi, hversu fögur sem hún er, eigi sérstakan rétt á sér þegar samvinna Evrópuþjóða er komin inn á þá þróunar- braut sem raun ber vitni. Sú Evrópuhreyfing, sem varð til fyrir rúmum 40 árum og fékk á sig fast form með stofnun Evrópuráðsins 1949, hefur tekið allt aðra stefnu en margan óraði fyrir í fyrstu. Efnahagslegur og pólitískur samruni Evrópulanda er markmið í sjálfum sér og yfirskyggir í raun og veru lýðræðishugsjónina í sinni hreinu mynd, a.m.k. að því er tekur til sjálfstæðis smáríkja og réttarstöðu minnihluta- og jaðarsamfélaga. Við þessar aðsiæður er nauðsynlegt að endurmeta starfsemi Evrópuráðs- ins og gera sér grein fyrir framtíðarmöguleikum less. GARRI Söngvakeppnin Það var satt best að segja ömur- legt og ekkert annað að sitja við sjónvarpið á laugardag og fylgjast með hinni árlegu söngvakeppni sjónvarpsstöðva. Þetta var í fjórða skiptið, sem Islendingar voru þarna með, og úrslitunum er ekki hægt að líkja við annað en rækilega flengingu. Þrisvar áður hafa íslenskir lista- menn troðið þarna upp, og í öll skiptin’hafa þeir lent í sextánda sætinu. Það hefur mönnum hér heima þótt heldur slæmt, en þó hefur fólk svona yfirleitt reynt að gera gott úr öllu saman. Fólk hefur sagt sem svo að það væri kannski ekki við því að búast að við legðum þarna heiminn að fótum okkar svona í fyrstu atrennunum. Líka hefur verið bent á að okkar fólk væri ekki sviðsvant í útlöndum í sama mæli og heimamenn. En núna tók þó steininn úr. Að hljóta ekki eitt einasta atkvæði er meira heldur en hægt er að láta bjóða sér. Nú er kominn tími til að hætta. Alþjóðlegur rassskellur Þetta, sem hér átti sér stað, var í einu orði sagt ekki annað heldur en það að okkar menn fengu á sig alþjóðlegan rassskell. Og slíku á ekki að una. Garri segir nú bara fyrir sig að hann er það mikill ættjarðarvinur að honum svíður það þcgar íslenskir listamenn eru lítillækkaðir erlendis frammi fyrir ótöldum fjölda sjónvarpsáhorf- enda. IMálið er það að okkur hér heima þarf ekki að segja neitt um getu eða hæfileika íslenskra listamanna. Og ekki heldur um gæði íslenskrar tónlistar, af hvaða tagi sem er. Það fer heldur ekki á milli mála að öll lögin, sem við höfum til þessa sent í keppnina, hafa verið fyllilega samkeppnisfær við það sem gerist og gengur um lög í þessari keppni. OIl árin fjögur sem við höfum tekið þar þátt. En einhverra hluta vegna komast þau ekki á blað þarna úti. Nú skal hér í sjálfu sér engin tilraun gerð til að gefa skýringu á því hvernig á þessu stendur. Menn geta auðvitað velt vöngum enda- laust yflr því hver sé ástæða þess að við fáum þarna ekki atkvæði. En málið er að atkvæðin koma ekki og við þurfum ár eftir ár að horfa upp á það að okkar ágæta fólk þurfi þarna að þola hreina og klára niðurlægingu. Menn geta líka auðvitað enda- laust velt vöngum yfir því hvers konar lög sé best að senda, eða þá hvers konar listamenn. Reynslan hingað til sýnist þó ekki benda til þess að val á lögum eða flytjendum skipti yfirleitt nokkru minnsta máli. Lögin fjögur, sem hingað til hafa verið send, hafa verið sitt með hverju mótinu, og listamennirnir hafa líka verið ólíkir. En allt hefur komið fyrir ekki. Tími til að hætta Það fer þannig ekki á milli mála að núna er kominn tími til að hætta. Hverjar svo sem ástæðurnar kunna að vera fyrir því að við fáum ekki atkvæði þá er það fullreynt að íslensk tónlist nær ekki hljóm- grunni þarna. Við gætum svo sem hellt okkur yfír þátttökuþjóðirnar út af því að þær skuli ekki greiða okkur at- kvæði. Líka gætu menn sett upp spekingssvip og reynt að fínna ástæður þessa. Það er þó hætt við að hvort tveggja skipti í rauninni minnstu máli. Hver svo sem skýringin kann að vera á því, að við fáum ekki atkvæði, þá má það núna kallast fullreynt að við náum engum hljómgrunni þarna. At- kvæðin koma einfaldlega ekki, hver svo sem ástæðan er. Núna er líka að harðna á dalnum hér heima og við þurfum að sýna aðgæslu í peningamálum. Það mun kosta morð fjár að taka þátt í þessu, og þeim peningum mætti verja á ótalmargan annan veg. Meðal annars gæti Ríkissjónvarpið vafalaust nýtt þessa fjárhæð til að gera eins og nokkra þætti með innlendu skemmti- eða fræðslu- efni. Færi víst ekki á milli mála hvort efnið yrði þakksamlegar þeg- ið af áhorfendum. En lítillækkun góðra íslenskra listamanna á erlendum vettvangi er ekki sjónvarpsefni sem er líklegt til að vekja upp miklar vinsældir, eða mikla horfun, hér heima. Fyrir slíkt er ekki trúlegt að íslenskir sjónvarpsneytendur séu almennt tilbúnir að borga peninga. Það verður að tclja fulla ástæðu til að halda að þeir telji svona upp til hópa að afnotagjöldum sínum væri miklu betur varið til annarra hluta. Málið snýst kannski fyrst og fremst um þjóðerniskenndina og það hvað okkur mislíkar það illa að sjá fulltrúa þjóðarinnar niðurlægða á erlendri grund. Við eigum líka góða tónlist og gott tónlistarfólk og þurfum ekki að láta útlendinga segja okkur neitt annað. Þess vegna eigum við að láta hér vera fullreynt að sinni og hætta. Garri. VfTTOG BREITT Tilfærsla núllpunktsins Mikill sagnameistari hefur sett fram þá athyglisverðu söguskoðun, að þegar íslensk menning reis hvað hæst hafi menningarstig megin- lands Evrópu staðið nær núllpunkt- inum en fyrr eða síðar á því tímabili sem heimildir ná til. Þegar íslendingar skráðu sögur af slíkri hind að þeir halda sig enn vera bókmenntaþjóð óx ekki annað en illgresi og lággróður á menningar- akri þeirra landa sem löngu síðar skópu sitt Evróvisjón. Nú hafa íslendingar sýnt og sannað að þeir standa á hinum fræga núllpunkti þessa stundina og deila því stæði ekki með neinni annarri þjóð. Er því heldur betur skipt um hlutverk síðan þeirfrænd- urnir Snorri og Sturla gerðu garð- inn frægan, ásamt með mörgum öðrum, sem settu saman ritaðan texta í bundnu máli og óbundnu og skópu verk sem ná eins hátt yfir flatneskju og merkingarleysi núlls- ins og tíguleg fura yfir arfabeð. En vel má una við núllið þegar þess er gætt að því var aldrei ætlað að vera annað en litlaus planta í þeim evrópska skemmtigarði sem blómstrar eina kvöldstund og eng- inn man svo eftir meir. En allt er þetta sér til gamans gert og vonandi ágóða fyrir ein- hverja og þegar allt kemur til alls getur núllið staðið fyrir sínu, en aðeins ef það hefur eitthvað mark- tækt fyrir framan sig. Núllið er markmið Kannski var það engin tilviljun að þegar tveir valdamestu menn heimsins ræddu saman á Islandi var núlllausnin eitt helsta umræð- uefni þeirra. Sú núlllausn var liður í hug- myndum um fækkun eldflauga og átti að koma jafnvægi á vígbúnað- arkapphlaupið á þann veg að hvor- ugur hefði möguleika á að sigra hinn. íslendingar þurfa ekkert sam- komulag um svoleiðis. Þeir láta aðeins alla sigra sig og búa svo einir að núllinu. Núllið hefur lengi verið helsta markmið í efnahagsmálum. Að reka á núllinu er sú kúnst að ná og halda jafnvægi í rekstri fyrirtækja, atvinnugreina og ríkissjóðs. Frystingin hefur ýmist verið fyrir ofan eða neðan núllið, oftast, fyrir neðan, söltunin sömuleiðis. Togar- ar hafa stundum verið reknir fyrir ofan núllið en bátarnir fyrir neðan, og stundum öfugt. Skráning gjaldmiðilsins miðast að því að koma öllum höfuðat- vinnugreinunum á núllið, og þegar það tekst aldrei er möndlað með atvinnu- og efnahagslíf á þann veg að reksturinn sé eins nærri núll- punkti og nokkur kostur er á. Þegar út af bregður rjúka, þær greinar, sem fjærst standa núllinu upp til handa og fóta og frystingin eða steinsteypuframleiðslan heimta rétt gengi og stjórnvaldsað- gerðir til að greinarnar komist á hið eftirsóknarverða núll. Frægðarför núllsins Þegar fréttaritari Ríkisútvarps- ins í Evróvisjón gaf fréttaskýringu í hádegisfréttum daginn eftir núlldag, huggaði hann agndofa þjóð með því að engir keppendur hafi ógnað íslensku listamönnun- um í botnbaráttunni og hefði slíkur sigur verið unninn, að þýskt frægð- armenni ætli að búa til útvarpsþátt um þá sem stóðu að því einstæða afreki að komast til botns og ná sjálfum núllpunktinum sér til handa. Þessi þýskari kvað enn frægari en sjálft Evróvisjón og getur maður jafnvel leyft sér að vona að landkynningin sem af hlýst verði rekin á núllinu, eins og að er stefnt með helstu atvinnuvegina og verður það veglegur búhnykkur í byrjun hvalvertíðar á köldu vori. Að komast á núllið er verðugt takmark helstu atvinnuveganna og á það einnig við um marga aðra þætti þjóðlífsins, svo sem eins og fremjendur lista og menningar að því er best verður séð og dæmin sanna. Það er vel til fundið að hinn öflugi ríkisfjölmiðill standi að því að reka íslenska list og landkynn- ingu erlendis á núllinu. Hann rækt- ar og hlúir að lággróðrinum heima fyrir af alúð og kostgæfni og og hefur mikla reynslu af að reka sjálfan sig undir núllinu og verður því ekki skotaskuld úr því að koma fóstri sínu upp á núllið þegar mikið liggur við. En hvað sem einu sinni var, munu íslendingar vera eina Evrópuþjóðin sem stefnir að því um þessar mundir að reka sjálfa sig á núllinu, og þykjast góðir ef það tekst. oó

x

Tíminn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.