Tíminn - 04.04.1996, Qupperneq 17

Tíminn - 04.04.1996, Qupperneq 17
jsméœsaS® Fimmtudagur 4. apríl 1996 17 \\\ .V -' H Jtf — r\ v Umsjón: Birgir Cu&mundsson IVI cí) sín u nefl I þættinum í dag verður gamalt lag meb Hauki Morthens, en hann geröi það vinsælt upp úr miðjum sjötta áratugnum. Lag- ið heitir Hæ Mambó (Mambó Ítalíanó) og er erlent, eftir B. Merrill, en þaö var Loftur Guðmundsson sem gerði textann. Lag þetta gekk í endurnýjun lífdaganna, þegar Bogomil Font söng það fyrir tveimur eöa þremur árum og gerði vinsælt í ann- ab sinn. Rétt er að benda á ab kaflinn sem hefst á „Hæ Mambó ... „ og til enda er tvítekinn. Góða söngskemmtun! HÆ MAMBO Am Dm Sem unglamb heim ég aftur sný E Am úr orlofsferð til Napolí. F E Fríðari þar leit hvergi kvennafans, E7 þótt kynni ég hvorki þeirra dans, né sönginn: Am Dm Hæ Mambó, Mambó Ítalíanó, Am Dm hæ Mambó, Mambó Ítalíanó, Am Dm sí, sí, sí, sí þú ert síglíendó Am gettu betur góða, gamall bóndi úr Þingó, Am Dm hæ Mambó, þar er nú líf í landi, Am Dm hæ Mambó og skáldin óteljandi Am Dm hæ Mambó yrkja ótalvísó, Am ástarlof og prísó til okkar dal og dísó, A7 svo ást þar er dó, Dm er ekki nein í Mývatnssveitó Am og heyrðu, mig vantar kaupakonó, kannski hef ég vonó, F og ef þú heldur heim með mér, E þá heila drápu kveð ég þér. Am Dm Hæ Mambó, Mambó Ítalíanó. Am Dm Hæ Mambó, Mambó Ítalíanó, Am Dm hó, hó, hó, í haust þeir hætta í sláttó, Am dátt og kátt í réttó, dans við stígum sæl og þétt E E7 Am já, Mambó Ítalíanó. Am Dm X 0 2 3 1 0 E X 0 0 2 3 © 0 2 3 1 0 0 4 E7 1 > 1 1 ( > < > 0 2 3 1 4 0 a7 ( > 1 > ( > < X 0 1 1 13 TÖKUM AFENGIÐ ERÐ MFERÐAR RAÐ Á hæsta tindi jaröar, Everest, er loftþrýstingur aöeins þriöjungur af loftþrýstingi á láglendi. Loftþrýstingur i. Á undanfömum árum hefur meðaltalsloftþrýstingur á ís- landi verið óvenju lágur. Hug- takið loftþrýstingur heyrist oft í tali um veður og veburkerfi. Hæð er stór loftmassi, kaldari en umhverfið og með háum loftþrýstingi. Lægð er eins konar stór loftsveipur (bylgja) úr köldu og heitu lofti. Þar er lágur loftþrýstingur. Hér er „hár" og „lágur" afstæð hug- tök; miðast oftast viö tölur yf- ir eða undir ca. 1000 millibör. II. Lofttegundablandan í loft- hjúpi jarðar hefur massa (þyngd í daglegu tali). í heild vegur hann 5 milljón milljón- ir tonna. Loftþrýstingur er skilgreind- ur sem þungi loftsúlu (nær upp um allan hjúpinn), sem hvílir á ákveðnum fleti. Á ein- um fersentimetra (einn flötur á litlum sykurmola) hvílir rúmlega eitt kílógramm af lofti. Sé þessum tölum (1 fer- sentimetra og rúmlega einu kílógrammi) breytt í þrýstings- tölu, fæst meðaltalið 1,013 bar fyrir loftþrýsting við yfirborð jarðar. Eins og einum metra er breytt í þúsund millimetra er 1,013 bari breytt í 1013 milli- bör. UM- HVERFI Ari Trausti Cuðmundsson jar&eblisfræbingur Til eru aðrar þrýstingsein- ingar og með þeim eru þá hafðar aðrar tölur fyrir meðal- þrýstinginn. III. Þrýstingur í lægðarmibjum er oftast á bilinu 940-990 millibör, en í hæbum gjarnan á bilinu 1010-1050 millibör. Er það sammerkt því ab loftið í lægbarmibju sé létt og þar með hlýtt og loft í hæbar- miðju þungt og þar með kalt. Auðvitað er það svo ab þungi loftsins ræðst af hitastigi þess, sbr. þegar loft er hitað inni í loftbelg og hann lyftist. Segj- um sem svo að á tilteknum stað og á gefnum tíma sé loft- þrýstingur stöðugur um stund, 1013 mb við yfirborð jaröar. Hvernig breytist hann með hæð? Hin almenna regla er þessi: Loftþrýstingurinn minnkar með hæð um einn þrítugasta (3,33%) fýrir hverja 275 m sem við hækkum okk- ur. Þetta merkir að í 5500 metra hæð er hann orðinn 500 mb, um 100 mb í 16.500 metra hæð og aðeins 1 mb í 50 kílómetra hæð. Þar úti er loft- hjúpurinn þúsundfalt þynnri en við yfirborð jarðar. IV. Á hæstu fjöllum jarðar (8000-8848 m) er loftþrýsting- ur um einn þribji af meðalloft- þrýstingi viö yfirborðið. Einn- ig er súrefnisinnihald loftsins auðvitað allt annað en menn venjast heima fyrir. Ganga á umrædd fjöll er á mörkum mannlegrar getu, þó ekki væri nema fyrir þetta. Líkami manna ablagast lágum loft- þrýstingi og súrefnisskorti að vissu, einstaklingsbundnu marki. Þaö gerðist m.a. með því að rauðum blóðkornum fjölgar í blóðinu. Sumir fjalla- menn hafa því náð aö klífa öll hæstu fjöllin án súrefnis í far- teskinu, en þaö tíbkast líka að nota súrefnisflöskur, a.m.k. á þeim allra hæstu. Flugmenn á herþotum, einkum orrustuþotum, eru all- ir búnir út meö súrefni til þess að þola álagið betur, enda fara þeir auðveldlega yfir 8848 metrana. Kraftaverkin í Kaplakrika Sá sem þetta skráir stjórnar all- stórum framhaldsskóla í Reykja- vík. Kemur vitanlega fyrir að að- standendur ungmenna leita til hans og óska endurskoðunar á brottvísun úr skóla, falli á prófi og fleiru. Allar óskir af þessu tagi eru skoðaðar og við þeim brugðist á einn veg eða annan, þótt ekki náist ævinlega sátt um útkomuna. Ég hef að undanförnu nokkr- um sinnum leitt hugann ab því hvernig því yrbi tekið, ef ég gengi gegn velgrunduðum ákvörðunum samstarfsmanna minna vegna ágengni aðstand- enda, lyfti einum nemanda upp á prófi fyrir þrábeibni foreldra (og gæfi þeim í leiðinni kost á LESENDUR að láta fé af hendi rakna í skóla- sjóð), en léti annan falla, sem staðið hefði sig síst lakar á sama prófi en ætti engan að sem tal- aði máli hans. Varla Iéti Björn Bjarnason mig lengi halda embætti ef ég yrbi uppvís að svoddan hátt- erni. Því nefni ég þetta að sumir kristnir menn ætla Drottni það hugarfar sem ég hef hér lýst. Ef ekki fellur einn spör til jarðar án vilja föður vors, eins og Matteus greinir frá, sýnist mér ab hann hljóti ab taka ákvörðun um heilt bein eða brotið, heilbrigði eba vanheilsu, líf eba dauða, með ólíkt traustari rökum en við kennarar getum beitt þegar við vegum og metum prófgengi nemenda okkar. Samt hópuðust menn nýlega saman í stórum sal — og komust víst færri að en vildu — til að njóta milligöngu manns, sem taldi sig þess um- kominn að hafa áhrif á ígrund- uð áform almættisins og gaf mönnum um leið færi á aö leggja fram fé til styrktar milli- göngunni. Raunar benda fréttir til þess að Herrann hafi leitt kvabb mannsins hjá sér, eins og vænta mátti. Örnólfu r Thorlacius

x

Tíminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.