Ritmennt - 01.01.1997, Blaðsíða 69

Ritmennt - 01.01.1997, Blaðsíða 69
RITMENNT ANNÁLAR OG HEIMILDIR UM SVARTA DAUÐA sögulegt frá þeim árum í B (þ.e. Lbs 157 4to) en þetta. Eins og áður sagði þekkti Hannes Þor- steinsson ekki handritið AM 702 4to og því var þetta honum undrunarefni. Handritið hefur að geyma tólf annálagreinar sem spanna 13 ár, þ.e. 1395-1407, en annars er handritið útlegging Magnúsar prúða á þýsku riti um mælskulist. Annálagreinarn- ar með eigin hendi séra Jóns Arasonar eru fremst í handritinu AM 702 4to og hefur Jón Helgason sýnt fram á að Lbs 347 4to, bl. 1-65, og AM 702 4to hafi áður verið ein bók.27 Annálagreinarnar voru afritaðar af Sigurði Jónssyni í Lbs 157 4to en Jón Helga- son taldi, eins og Hannes, að í Vatnsfirði hefði verið til gömul heimild um atburði ár- anna í kringum 1400. Áður en fjallað verður um samanburð á frásögn annálanna af Svarta dauða cr nauð- synlegt að víkja nokkuó að útgáfu Hannesar Þorsteinssonar á Vatnsfjarðarannál elsta. Hannes hefur að mestu farið eftir þeirn hluta í handritinu Lbs 347 4to sem eignað- ur er Jóni Arasyni en einnig eftir N.N. Hann hefur auk þess haft til hliðsjónar uppskrift Sigurðar Jónssonar, í Lbs 157 4to, en þessar þrjár uppslcriftir eru ekki alltaf nákvæmlega eins. Svo tekið sé dæmi úr annálnum, árið 1401, þá er textinn eldd nákvæmlega eins í liandritinu og hann er á prenti. Réttur er textinn þannig í handritinu, Lbs 347 4to, með hendi Jóns: Hófst mikil plága á Islandi, og hefur þá dvínað annálaskrif um þann tíma og eptir, sem vonlegt má virðast. í hinni prentuðu útgáfu er textinn þannig (breyting skáletruð): Hófst mikla plágan á íslandi, og hefur þá dvínað annálaskrif um þann tíma og eptir, sem vonlegt má virðast. N.N. í Lbs 347 4to og Sigurður Jónsson í Lbs 157 4to eru samhljóða þannig; Hófst mikla plágan á íslandi og hefur þá dvínað annála skrif um þann tíma og eftir það. I þessu dæmi eru að vísu eklci mikil frá- vik en frávilc sarnt og þegar svo er þá liefur rnaður tilhneigingu til að vantreysta hinni prentuðu útgáfu. Það er þó ástæðulaust við venjulegar aðstæður en við fræðastörf er það til baga að geta elcki treyst á prentmálið. Þegar hugað er að tengslum Slcarðsárann- áls og Vatnsfjarðarannáls elsta að því er snertir þetta einstalca atriði lcemur í ljós að í Slcarðsárannál segir aðeins: „Hófst milcil plága á íslandi", en í formála annálsins seg- ir höfundur hans Björn Jónsson m.a.:28 lcom þá hér á land furðanleg plága og milcið mannhrun, svo úr því sjást hvorlci sagnadilctanir né setningur annála, sem fyrir mig hafi borið, og hafa þá fráfallið þeir fróðu menn, er slílct hafa fyrir sig lagt, en aðrir þaðan frá elclci upp telcið. Virðist ljóst að viðbótin í handritunum Lbs 347 4to og Lbs 157 4to um annálaslcrif- in er lcomin úr formála Björns. Varðandi fleiri dæmi má nefna að við árið 1402 er far- ið nálcvæmlega eftir Slcarðsárannál í Lbs 347 4to. Við árin 1403 og 1404 segir Slcarðs- árannáll elclcert um pláguna. í hinni prent- uðu útgáfu af Vatnsfjarðarannál elsta er hins vegar skrifað við árið 1403: „Þá lcom út 27 Jón Helgason: Tólf annálagreinar frá myrkum ár- um, bls. 409. 28 Aimálar 1400-1800 (Skarðsárannáll), bls. 46. 65
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170

x

Ritmennt

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.