Tónlistin - 01.03.1947, Qupperneq 16

Tónlistin - 01.03.1947, Qupperneq 16
G2 TÓNLISTIN Grallari Guðbrandar biskups Þor- lákssonar kom l'yrst út á Hólum 1594. Síðan var hann gefinn út í 19 útgáfum, bæði á Hólum og í Skálholti, síðast á Hólum 1779. Grallarinn hefur inni að halda allan tíðásöng yfir árið með fornum nótnamerkjum. Aftan við ö. útgáf- una 1691 ritaði Þórður biskup Þor- láksson leiðbeiningar i|m að syngja eftir nótum. Leiðbeiningar þessar eru síðan prentaðar aftan við allar síðari útgáfur bókarimjar. Eru þess- ar leiðbeiningar Þórðar biskups því fyrsta söngfræðin, sem prentuð er hér á landi. Á síðastliðnu ári var gerð í Litho- ])rent hér í Reykjavík ljósprentun af fyrstu útgáfu Grallarans í tvö hundruð tölusettum eintökum. Ein- takið, sem ljósprentunin var gerð eftir, er í Landsbókasafninu. A 18. öldinni komp út margar merkar sálmasöngsbækur. Hér verð- ur aðeins getið þeirra er hafa inni að halda söngnótur við fleiri eða færri sálma. Þessar eru helztar: A. Sálmasöngsbók Jóns Árnason- ar, Kaupmannahöfn 1742, R. Sálmasöngsbók (Prestavilla), Hólum 1742, (’,. Sálmasöngsbók (Rræðrabókin), Kaupmannahöfn 1746, D. Ein ný sálmabók, Hólum 1751, E. Flokkabókin (Höfuðgreinabók- in), Hólum 1772, F. Sálmasöngsbók, Hólum 1780. Ennfremur nokkrar smærri sálma- söngsbækur. Sumar þessara bóka hafa verið gefnar út í fleiri útgáfum, t.d. Flokkabókin. 1 byrjun 19. aldar hóf Magnús Stephensen umbótastarf sitt á sviði kirkjusöngsins. Það sem kunnast er, er sálmabók hans, er kom út í Lcir- árgörðum 1802. 1 þeirri bók eru prentuð þrjú lög með nútíðarnótna- merkjum. Aftan við bókina er prent- aður leiðarvísir lil að þekkja og syngja eftir nótum. Rók þessi mætti mikilli andstöðu í fyrstu, en þó var hún endurprent- uð með nokkrum breytingum (milli 10—20 sinnum) og var notuð langt fram á 19. öld, allt þangað til að sálmabókin frá 1886 kom út. Arið 1871 kom út sálmabók sú, er Pétur biskup Pétursson sá um út- gáfu á. 1 henni eru prentuð 26 lög á nótum. Þegar kemur fram á miðja 19. öld, varð sú breyting á söngmálum kirkj- unnar, að sönglagabækur fóru að koma út í sérútgáfum. Þar reið Ari Sæmundsson á vaðið með langspils- leiðarvísinum, er kom út á Akureyri 1855. 1 þeirri bók eru, auk söngfræði, prentuð 119 sálmalög. Lögin eru ])rentuð með bókstöfum, því prenl- smiðjan átti þá ekki til nótnastil. Árið 1861 kom út íslenzk sálma- söngs- og messid)ók ei'tir Pétur Guð- johnsen. Bókin var prentuð í Kaup- mannahöfn og gefin út af Hinu ís- lenzka bókmenntafélagi. i þeirri bók eru prentuð 110 lög einrödduð, ásamt tónlögum, auk söngfræðilegs formála og skýringum yfir uppruna laganna. Arið 1878 kom út í Kaupmannahöfn þrírödduð sálmasöngsl)ók eftir sama höfund. Bókin var gefin út á kostnað

x

Tónlistin

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tónlistin
https://timarit.is/publication/922

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.