Tónlistin - 01.03.1947, Síða 32

Tónlistin - 01.03.1947, Síða 32
7X TÓNLISTIN hljóðfæri og um leið útlendar nótna- bækur og söngkennslubækur og varð þá hreint og beint kapp milli ung- linganna að leika á fiðlu og flautu, svo dalurinn hér kvað við af flautu- spili smalanna, sem kváðust á. En nú komust „villtu lögin“ i fyrirlitn- ingu og burfu alveg fyrir Bellman og danslögum Lumbyes o. 11., sem þá streymdi bér inn og gagntók menn. Þrátt fyrir ummæli Péturs Guðjohnsens reyndi ég að halda uppi heiðri langspilsins sem þjóðlegs hljóðfæris, við fundum upp nýtt lag á langspilið, með öskju, svipað guit- ar. Ég las eðlisfræði Fischers og út- lendar bækur um bljóðfræði og féklc réttan skilning á strengnum og sveiflum hans. Fundum við Sigtrygg- ur á Hallbjarnarstöðum út óbrigð- ula reglu fyrir réttri nótusetningu langspils, og mældum út einskonar stiku til að nótusetja eftir, og á ég hana enn í dag; en allt var til einsk- is, sem máske liefur einu gilt; lang- spilið datt úr sögunni og með því „viltu lögin“. Samt held ég ekkert geti fljótar komið barni í skilning um raddstiga og tónbil, en hinni sýni- legi og áþreifanlegi stigi á langspil- inu, sem við settum alla hálftónana ' u il • Enn er í bók Próf. Bjarna kafli úr bréfi frá Finni Jónssyni á Kjörs- eyri. Þar stcndur: „Það cr auðsætt, að menn bafa haft mikla óbeit á langspilinu vegna misbrúkunar þeirr- ar, sem svo oft átti sér stað með það hljóðfæri; því ekki er liægt að neita því, að slíkt átti sér oft stað. Þannig sá ég t. d. einstöku mcnn í ungdæmi minu, er spiluðu þannig á langspil, að þeir létu fingurinn leika fram og aftur á hverri nótu, er þeir studdu á, og kölluðu þeir það „að láta hljóð- ið dilla“. Af þessu leiddi að söngur- inn hjá þessum mönnum varð lítið annað en smáringir og trillur. Svo hafa einnig mörg langspil, sem liinir og þessir lítt æfðir menn smíðuðu, verið skakkt nótusett og flest án hálftóna.“ I ferðabók Englendingsins Mack- enzie: Travels in Iceland 1810, er mynd af íslenzku langspili, er hann féklc. að gjöf frá dóttur Magnúsar Stephensens á Innra-Hólmi. Var hann þar gestkomandi ásamt félaga sínum. Þeir sitja að snæðingi. Frá sögn hans er á þessa leið: „Að eyrum okkar bárust allt í einu fagrir hljómar. Við hættum að eta og horfðum glaðir og undrandi hvor á annan. Við höfðum enn enga tónlist heyrt á Islandi að undan- skildu mjög lélegu fiðluspili á dans- leik í Reykjavík. Þetta var því ó- vænt ánægja að heyra þcssa hljóm- þýðu tóna, sem bárust til okkar ofan af loftinu. Við béldum það vera píanóleik, en okkur var sag't, að það væri íslenzkt hljóðfæri, sem héti langspil. Það voru dóttir og sonur Magnúsar Stophensens, sem bæði í senn léku á langspil. Hljóðfæri þetta er 3 fet á lengd og bungar út öðrum megin að neðanverðu; þar er og bljómop. Á því eru þrír látúnsstreng- ir stilltir í sama tón, en sá síðasti áttund lægra. Fremsta strcngnum er ýtt niður með þumalfingri og leikur hann lagið sjálft, upp og niður tón- bilin, og um leið er boginn dreginn yfír alla strengina. Efafa hinir streng-

x

Tónlistin

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tónlistin
https://timarit.is/publication/922

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.