Fróðskaparrit - 01.01.1962, Síða 25

Fróðskaparrit - 01.01.1962, Síða 25
Finna, peð og bekkur 31 hevur tað í miðaldarorði, sum samband hevur við lat. pes, pedis »fótur«, og merkingin er óivað av fyrstu tíð »gongu< hermaður«. Av miðaldarlatínskum finnuíheitum kenna vit tvey: pedes og pedo, pedonis. Av tí seinna orðinum eru komin m. a. hesi nøvn á »finnu«: ital. pedina (í miðøld: pedona), fr. pion og enskt pawn. — Elsta dømið við peð= í norrønum finna vit í Karlamagnusar søgu, og tað hevur einki at gera við »finnu«, sí útgávu Ungers (bls. 314): » . .. peðmenn eða góngumenn«. í ungum íslendskum mið* aldarbókmentum er merkingin altíð »finna«, peð(s)mát o. fl., sí hjá Fritzner. Eitt annað vísir orðið bekkja(r)peð okkum: at okkurt á talvborði hevur verið kallað bekkur, m. Og tíbetur, ikki er langt eftir at leita, føroyskt nútíðarmál hevur varðveitt orðið — og eittans íslendskt miðaldarhandrit. Annað er tað, um vit við vissu kunnu siga, hvør partur av talv* borðinum ið so æt. I føroyskum er bekkur til í hesum orðafellinum: at loysa frá bekki, og er tað nýtt, sum Maria Skylv Hansen sigur mær frá, »tá teir settu tann fyrsta mannin av innasta rað út«. M. S. H. leggur afturat: »Maðurin, sum segði mær hetta, helt, at hesi orðini eisini vórðu søgd í dammtalvi«. — íslendska orðið er til í handritinum AM 152 fol., bl. 85 v. (Sagan af Sigurði bógula), har so stendur: »Á bordinu vóru XVI reitir horna jmillum.ok XVI tafl menn uit huarn beck ok jammorg peth huoru megin ...« (Reitir = puntar; taflmenn = menn, talvfólk). Tað er líkt til, at »bekkur« her er tann parturin av talvborðinum, sum fólk er á, áðrenn leikur byrjar. Tann merkingin í íslendskum nútíðarmáli, sum næst er týdninginum her, man vera »rond« (á vovnum teppi ella tíl.). Sbr. orðabók Jóns Ólafssonar (á Árnasavni): »Beckr... 2. longa et æqvalis zona, vel dist=» inctio in aulæis et aliis acupictis peristromatibus«, og Bjórn Halldórsson: »Beckr á svuntu, klúti & c.: emblama ventralis strophioli <5>. c. (Rand, List paa Forklæder, Tørklæder o. desl.)«. Til at fata, hví rókafinnurnar itu »bekkja(r)peðini«, verða vit kanska at hugsa okkum, at ytsta rondin ella puntarøðin æt áður á føroyskum bekkur.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112

x

Fróðskaparrit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.