Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 278. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						24
MORGUNBLADID, SUNNUDAGUR 8. DESEMBER1985
Ein og hálföld
fráfœðingu
MARK
TWAIN
„Hershöfðingi, ég virðist
hálffeiminn; en þú? " sagði
Mark Twain þegar
vandrœðaleg þögn varð í
fyrsta samtali hans og
Grants, hinsfrœga
herforingja norðanmanna
í handaríska þrœlastríðinu
og síðarforseta.
Hershöfðinginn hló og
engin önnur vandrœðaleg
þögn varð í samtali þeirra.
Þótt það vœri sérgáfa
Twains aðfáfólk til að
hlœja var hann annað og
meira en kímniskáld og
háðfugl. Frægasta bók
hans,
„Stikilsberja-Finnur ",
komfyrst útfyrir einni öld
og á því merkisafmœli um
svipað leyti og
höfundurinn, semfæddist
fyrirréttum lSOárum.
Bókin er ekki aðeins
skemmtileg aflestrar og
góð afþreying: hún er
bókmenntaafrek og hefur
Asvipaöan hátt og
„Stikilsberja-
Finnur" er „Am-
eríkumaður við
hirð Artúrs kon-
ungs"              („A
Connecticut
Yankee in King Arthur's Court")
annað og meira en sérvizkuleg fu
rðusaga; sú bók er nöpur og háðsk
ádeila á riddaramennsku og léns-
skipulag miðalda. Ádeilan kemur
skýrast fram þegar höfundurinn
fjallar um yfirgang hinna ríku og
voldugu og kúgun alþýðufólks.
Mark Twain hafði ekki síður
áhrif á önnur kímniskáld en alvar-
lega rithöfunda á borð við Hem-
ingway. Spéfuglar, sem skemmta
öðru fólki, líkja enn eftir aðferð-
um, sem hann notaði þegar hann
hélt fyrirlestra. Allir höfundar
grínefnis hafa orðið fyrir áhrifum
frá stuttorðum og kaldhæðnislegu
m predikunum ha XLns (dæmi:
„Maðurinn er eina lífveran sem
roðnar; eða ætti að gera það.").
Twain samdi fyndnar ferðabæk-
ur. Hann skrifaði ævisögur eins
og „Joan of Arc", sem er undarlegt
verk, en þótti skemmtilegt. Ein-
kennilegast var að hann skrifaði
af djúpri, heimspekilegri alvöru
um lífið og manninn og trúarbrögð
mannsins. Síðast en ekki sízt skrif-
aði hann á „alþýðlegri og tilgerðar-
lausri ensku" af mikilli kunnáttu
og leikni. Sumir segja að því megi
halda fram að hann sé merkasti
rithöfundur Bandaríkjanna.
Fljótalíf
Mark Twain hét réttu nafni
Samuel Langhorne Clemens og
fæddist 30. nóvember 1835 i
Florida, Missouri, afskekktum
stað, um 60 km suðvestur af bæn-
að geyma harða
þjóðfélagsgagnrýni.
„Stikilsberja-Finnur "
hefur að vísu verið umdeilt
verk, sem hefur verið
gagnrýnt fyrir
kynþáttahroka, en erfyrir
löngu orðin klassískt.
„Allar bandarískar
bókmenntir eru runnarfrá
einni bók eftir Twain,"
skrifaði Ernest
Hemingway, „oghún
kallast
JStikilsberja-Finnur". Á
undan henni var ekkert til.
Síðan hefur ekkert jafnazt
á við hana."
Háðíugl
semenn
er deilt um
Twain i þeim árum þegar hann ferð-
aðist til Evrópu og Palestínu.
um Hannibal við Mississippifljót.
Þangað fluttist hann með fjöl-
skyldu sinni fjórum árum síðar.
I Hannibal varð hann þátttak-
andi í iðandi lífi þess tíma á bökk-
um stórfljótsins og alla ævi lof-
söng hann bæinn, fljótið, fólkið og
skólafélagana, sem hann lýsir í
„Stikilsberja-Finni" og „Tom
Sawyer" (í þeirri bók er bærinn
Hannibal kallaður St. Petersburg).
„Ég sé enn fyrir mér gamla tíma:
gamli bærinn blundar á sumar-
morgni, fljótið Mississippi líður
áfram, mílubreitt, stórfenglegt og
tignarlegt og geislandi í sólskin-
inu," skrifaði hann síðar.
Faðir hans, John Clemens, var
misheppnaður lögfræðingur, sem
lét sig alltaf dreyma um auð og lézt
áður en sá draumur hans yrði að
veruleika að hann gæti gert
Hannibal að mikilvægum við-
komustað við járnbrautina, sem
færðist vestur á bóginn.
Twain var 12 ára gamall þegar
faðir hans lézt og varð að sjá um
sig sjálfur. Hann hætti skólagöngu
tveimur árum síðar og fór að heim-
an 1853, lærði prentiðn, vann á
blöðum í mörgum borgum og fór
alla leið til New York.
Árið 1857 fór hann aftur heim
og varð stýrimaður og lóðs á Miss-
issippi. Um þetta leyti tók hann
sér höfundarheitið „Mark Twain",
sem lóðsarnir hrópuðu þegar þeir
mældu dýpt og hún reyndist „tveir
faðmar."
Til Nevada
Þáttaskil urðu í lífi Twains
þegar þrælastríðið hófst. Hann
missti atvinnuna þegar átökin
nálguðust og tók þátt í heræfing-
um vopnaðrar sveitar, sem æsku-
félagar hans komu á fót í Hannibal
1861 til stuðnings Suðurríkjasam-
bandinu. Eftir hálfan mánuð urðu
þeir leiðir á æfingunum og her-
flokkurinn leystist upp.
Skömmu síðar fór Mark til
Nevada ásamt Orion bróður sín-
um, sem hafði barizt fyrir kjöri
Lincolns forseta og fékk að launum
vellaunað embætti þar. f Nevada
starfaði Twain við blaðið „Enter-
prise" í Virginia City, leitaði að
gulli og aflaði sér reynslu, sem
hann lýsti rúmum tíu árum síðar
í bókinni „Roughing It".
Ári síðar fór hann til Kaliforníu,
hóf þar ritstörf og náði skjótum
vinsældum. Höfundarnafn sitt
notaði hann í fyrsta skipti þegar
hann sendi frá sér gamansamt
ferðabréf í febrúar 1863. Tveimur
árum síðar varð hann fyrst frægur
þegar hann gaf út „froskasögu"
sína („The Celebrated Jumping
Frog of Calaveras County"), sem
náði mikilli útbreiðslu. Um sama
leyti hófst ferill hans sem fyrirles-
ari.
Snemma árs 1867 fór hann alfar-
inn til austurstrandarinnar til að
afla sér frægðar og frama. Um
sumarið og haustið ferðaðist hann
um Evrópu og Landið helga og
viðaði að sér efni í ferðabókina „A
flækingi" („The Innocents Abro-
ad"), sem varð geysivinsael þegar
hún kom út 1869. Við tók mikið
velgengnitímabil.
Arið 1870 kvæntist hann Oliviu
Langdon frá Elmira, New York.
Hún var erfingi mikilla kola-
auðæfa og 61 honum þrjár dætur.
Þau bjuggu fyrst í New York, en
síðan í Hartford, Connecticut, og
loks í „Stormfield" í Redding í
sama ríki.
Twain ferðaðist mikið alla ævi,
var sískrifandi og flutti ótal fyrir-
lestra. Hann varð næstum því eins
vinsæll á Englandi og í heimalandi
sínu. Svo mikla hylli hlaut hann
fyrir bækur sínar, fyrirlestra,
ræður,  fleygar  staðhæfingar  og

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
40-41
40-41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80