Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögberg

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lögberg

						LÖGBEBG,  FIMTUDAGINN 5. NÓVEMBEE 1914.
Hálffiðraður fer hann —
fleygur kemur hann
aftur. LátiÖ taka góða
mynd af honum áður en
hann fer út í víða veröld—
áður en aldurinn hefir rist
rúnirsínar á andlit hans
og máð af honum æsku-
blæinn. Ef þér finnið ljós-
myndarann í dag þá verð-
ur yður hughægra á  eftir.
Það er ljósmymdari
í borg yðar
®
*P
&
O*
#
490 Main St.
Austur í blámóðu
fjalla.
Ferðasaga
eftir
Aðalstein Kristjánsson
IV.
Eg gat ekki kynst nærri þvi eins
mörgutn í Reykjavik, þessa viku sem
eg var þar, eins og eg vildi, af því
eg eyddi svo miklum tíma viS aS sjá
okkur fyrir skipsferS til Akureyrar;
þangaS vildi eg komast sem allra
fyrst,
Mig langaSi til þess að kynnast
Tryggva Gunnarssyni; en þó gat
]>a8 aldrci látið sig gera, Mér finst
eftir því, sem eg hefi getað skilið, að
hann (Tryggvij hafi verið einn af
hinum allra stórhuguBustu framfara-
mönnum, sem fsland hefir átt; á-
hugi hans og umhyggjusemi hefir
komið fram svo víða. Nú er hann
orðinn háaldraður og þess vegna
hafði eg sterka löngun til að mæta
honum og heyra álit hans á því liðna,
vfirstandandi og ókomna. Mér hef-
ir fundist og fanst á þessu ferðalagi
feins og eg kannske reyni að henda
á síðarj, að þaö skorta svo tilfinn-
anlega þennan yfirgripsmikla og
straumþunga áhuga, sem hefir kom-
ið fram hjá Tryggva Gunnarssyni,
Jtann áhuga, sem fer sveit úr sveit
og "brúar" allar torfærur og hreiSir
sig út yfir landiS alt í milli fjalls og
fjöru.
t>aS er svo afar algengt hæSi á
tslandi og annarsstaSar, að maSur
kynnist áhuga manna eins og ófram-
færnum. seinlátum, Ijósfælnum og
heimaöldum viSvaning, sem er mjög
óvanur viS aS komast fylgdarlaust
út fyrir túngarSinn eSa upp fyrir
grundarhöfuðin.
Mig langaSi til að fara út imi
sveitir þarna frá Reykjavík, og sé eg
eftir því nú, að eg ekki kom því i
framkvæmd aS heimsækja Mosfell
og þó sérstaklega Iícssastaði og Við-
ey, því
"Aldnar  rónia   raddir  þar.
reika svipir  fornaldar
hljótt  um  láS  og svalan s*-,
sefur hetja á hverjum hæ."
í>að  hafði  verið  kalt  og óþurka-
samt vor, enda báru fjöllin þess Ijós
merki, því víða var stórfenni niður í
miðjar  hlíðar  á   útkjálkum  og sum-
staðar niður í  sjó.      f>ó    var gras-
spretta  orðin  sæmilepa  góð  og stóð
nú túnasláttur scm hæst í   Reykjavik
og  grendinni.    F>a8    var    talsverður
fiskafli,  og   dálitlar   húsahyggingar,
hér  um  bil  eingöngu  úr  steinsteypu.
svo hafnargerSin, sem má heita stór-
virki,   og  svo   uppskipun    og   fram-
skipun  á   vörum,   og   fisk]>urkun   og
fleira.     t>að   virtist   þvi   vera   all-lif-
legt  í   höfuðstaSnum   og   allir   hafa
nóg að gera.
I>aS var mjög ánægjulegt að sjá
svo mörg hi'is í t>ænum hafa svo stór-
ar og myndarlegar lóðir, cnda eru
mörg húsin stór og rúmgóð; allur er
bærinn mikið fremur hrcinlegur og
yfirleitt allvel húsaður, samanhorið
við bæi af svipaðri stærð annars-
staðar. ViS vórum þar á söngsam-
komu og hreyfimyndasýningu, og
fór hvorttveggja mjög vel fram og
virtist aðsókn vcra mjög mikil, sér-
staklega aS söngsamkomunni, enda
var þá mjög margt af utanhæjar-
fólki í bænum eins og eðlilegt var
um þinetímann og þegar siglingar
eru hvaC mestar.
F.f viS hefSum beSið eftir strand-
ferSaskipi, þá hefðum vi« ekki kom-
ist norSur fyr en um miSjan Ágúst
og þótti mér ]>aS alt of scint. Eg
var búinn aS gera ráðstöfun fyrir
að kaupa hesta norSur í Skagafirði
og bjóst við að geta fengið þá til
Akureyrar eins fljótt og eg kæmist
norSur; vitanlega hefði eg getað
fengið hestana til Revkjavíkur, en
mér fanst að þaS mundi taka lengri
tíma en eg mátti ve! missa, þvi það
var farið aS líða á sumarið; jafn-
framt hafði eg ásett mér, ef eg ein-
hverra orsaka vegna ekki gæti séS
nema lítinn part af landinu. aS þá
fyrst af öllu vildi eg ferðast um
norSursýslurnar: EyjafjarSar, Skaga-
fjarSar og Þingeyjar sýslur. í Eyja-
fjarðarsýslu höfðu foreldrar mínir
og forfeSur veriC, og þar og í Skaga
fjarSarsýsiu var margt af nákomnu
skyldfólki mínu enn. Svo voru
fleiri ástæSur, sem ekki þýðir aö
greina frá hér, sem drógu mig sér-
staklega aö  NorCurlandi.
Fiskigufuskipin voru að fara norS-
ur til EyjafjarSar um þessar mundir
til síIdarveiSa. í>au hafa eiginlega
ekkert farþegarými; þó var eftir-
sókn mjög mikil aS komast meS
þeim, af því strandferSirnar voru
svo ógreiSar, og talsvert margir, sem
ferðast á milli Reykjavíkur og Ak-
ureyrar á þessum tíma árs. Eftir
talsvert mikla erviðismuni þá hepn-
aðist mér að fá káctuna skipstjórans
á "Eggert Ólafssyni". Eru þeir eig-
endur aS "Eggert" Elías Stefánsson
í Reykjavík og Pétur Ólafsson á
PatreksfirSi; en skipstjóri heitir
Jón Jónasson, sem hefir veriS sér-
staklega heppinn siSan hann tók viS
"Eggert"; aflaS með þeim allra
beztu.
I>ann 23. Júlí   lögSum   viS  út  frá
Reykjavík vestur um land til Akur-
eyrar, og gerSi skipstjóri   og   skips-
menn alt sem í þeirra valdi stóð til
þess aS láta fara sem allra bezt um
okkur, og var ekki viS þaS komandi,
aS   þeir   tækju   nokkuS   fyrir   skips-
rúmiö;   sagSi    Elías   Stefánsson,  að
þeir hefðu komrð sér saman um þaS
eigendur skipsins    "aS    þeir    tækju
ekki einn eyri."    KI. 10 um kveldiS
vorum  viS    fyrir   framan    Snæfells-
jökul og fórum þar allnærri; jökull-
inn stendur framarlega á allbreiSum
tanga eSa skaga, sem  myndar  Snæ-
íellsnessýslu;      tekur      Hnappadals-
sýsla   (sem er  lítil  \immk\s)  dálítinn
part af nesinu ofan til og bugSuna í
kring aS sunnanverðu viS Hítá.   ÞaS
var   mikill   fiskiútvegur   undir   Snæ-
fellsjökli til  foma, eSa þar í kring
um   Snæfellsskagann,  og  er  þaS   vel
skiljanlegt, aS það hafi verið heppi-
legur staður til sjóróðra, þar sem er
Faxaflóinn    aS    sunnan    en   Breiði-
fjörður aS norðan, og eru ótal firSir
og víkur er skerast inn úr Faxaflóa
og   BreiSafirði  á allar hliSar.    ÞaS
cr afar löng leiS frá   öndverSarnesi,
scm  er  norðvestast    í     Snæfellsnes-
sýslu, og alla leið inn með Snæfells-
nesi og inn í botn á Hvammsfirði í
Dalasýslu.    Eg   hafSi   reyndar búist
viS,   aS  Snæfellsjökull    væri    mikiS
hærri og tignarlegri   heldur   en mér
virtist   hann   vera,     og    hefir  hann
kannske  orðiS   mikilúðlegri    í    huga
mínum   fyrir    ¦þjóSsögur     þær,   sem
mér höfSu veriS sagðar og eg hafði
lesið um ýmsa   einkennilega   galdra-
menn og tröllamaka   þar   í kringum
jökulinn:   Bárð   Snæfellsás  og  fleiri.
Hafði eg gert    mér    hugmynd    um,
]>egar eg var lítill, að þesskonar stór-
menni   mundu  ekki   taka   sér   "ból-
festu" nema þar sem þeir fyndu afar
háa   fjallshnjúka   meS    veggjavíSum
hamraborgum,  sem  gætu  veriS  sómi
fyrir framtíS ættarinnar.    Ef    þess-
konar stórmenni hefir nokkurn tíma
átt   þar   heima,   þá   er   þaS   víst   alt
flutt burtu nú og "borgirnar" teknar
niður;   hefir    því     liði     máske   þótt
dauflegt eftir að  sjósóknir  minkuðu
]>ar í kring.
sannast. Manni finst, með því aS
fylgja orSfæri skáldsins um hina fá-
tæku fóstru vora, aS þaS megi meS
sanni segja, aS hún teygi helfreðna,
klökuga fæturna norður í ishafið,
sem sólmánuðirnir ekki orka aS
þýSa klakann af. Horn á Ströndum
er rétt innan við norðurheimskauts-
bauginn, en Rifstangi á Melrakka-
sléttu teygir sig ofurlítið norður fyr-
ir og er Grímsey í beinni línu vestur
af Rifstanga. ÞaS er stór furða, að
mannabygS hefir haldist við á þess-
um útkjálkum, enda kvaS nú fólki
fækka þar meS hverju liðanda ári,
eftir því sem mér var sagt.
I>egar eg kom upp á þilfar þann
25. Júlí, þá var bruna kuldi og hafSi
snjóaS í fjöll báSumegin viS mynni
EyjafjarSar. Þóttu mér þaS kaldar
viStökur; þó treysti eg því, aS úr
mundi rætast, enda hlýnaSi til muna,
þegar kom inn á fjörSinn—og var
bezta veður næsta dag, og fór nú
heldur að verða kunnuglegra í kring.
Þegar við komum fram undan Hjalt-
eyri og inn á HörgármiS, þá gat eg
séS mjög greinilega í sjónauka fram
í dalina, Hörgárdal og öxnadal, þar
sem eg var fæddur og uppalinn, og
virtist mér aS snjórinn þar vera fylli
lega eins mikill eins og oft hafSi
veriS fyrir og um miSjan Júní.
"Eggert Ólofsson"
Mig langaSi mjög mikiS til þess
að fara inn á BreiðafjörS; eg hafði
heyrt ívo mikið látið af, hvað þar
væri fallegt; hefSi eg sjálfsagt Ieit-
að fyrir mér á Rcykhólum, treyst-
andi þvi, að vistin yrSi þar betri nú
en þegar Grettir var þar; en ]>ess
var cnginn kostur, að eg kæmist
þangað.
Kftir 14 kl.tima ferð frá Reykja-
vik komum við til PatreksfjarSar.
Þar er dálitiS kauptún, einar 4 eSa
5 búSir. Er þar lítiS undirlendi, en
há fjöll og all klcttótt báSum megin
fjarSar; en þrátt fyrir ])að, er þar
eitthvaS svip])ýtt og aSlaSandi, sem
mætir auganu; og maSur er glaSur
yfir þvi aS hafa komiS þar, ])ó mað-
ur jafnframt finni til yfir erviðleik-
unum, sem þeir eiga við að striða er
berjast þar fyrir tilverunni. Húsin
eru öll fremur lagleg, og eru þar all-
stór tún í kring, en líklega fremur
lélegt, þvi alstaðar er þar víst
fremur grunt á grjóti, svo túnrækt
hlýtur að vera þar mjög ervið; og
ekki var þar sjáanlegt slæjuland
neinstaðar i nágrenninu. I>aS ]>ótti
mér afar merkilegt, að ]>ar skyldi
vera komin raflýsing í svo litlu
])orpi, og mun þaS vera framtakssemi
og dugnaSi Péturs Ólafssonar aS
þakka.
Við stóSum þar við i 7 tíma og
klifraSi eg all-langt upp i fjallið fyr-
ir ofan kaupstaSinn. Þar hitti eg
einn gamlan kunningja, scm eg hafSi
þekt á Akureyri áður en eg fór til
Ameríku, Benedikt Sigmundsson,
Húnvetning aS ætt, en því miður
höfSum viS engan tíma til þess aS
segja hvor öðrum frá }>vi, "sem á
• lagana hafði drifiS", því skipið var
rétt aS fara. Lögðum viS út frá
PatreksfirSi kl. 11 f.h. þann 24. í
björtu veSri og þéttri hafgolu, og
fór nú aS verSa fremur kuldalegt
eftir því sem norSar dró meSfram
Vestfjörðun;, og frá A«alvík Dg*
norður fyrir Horn á Ströndum voru
snjófannir alveg niSur í sjó.
"íshafs bylgjan óvæg þvær
á þér  fætur báSa"
segir skáldið á Sandi, og er þaS mála
Eg sté á land á Akureyri meS hlýj-
an hug bæði til   skips   og  skipverja,
eftir   ferðalagið    frá   Reykjavík,  og
dálítið fróðari eftir en áBur um sjó-
mannslífiS;  vitanlega    átti    eg ekki
kost á aS kynnast þeim í hinni eig-
inlegu baráttu viS veiSarnar sjálfar,
en bæSi skipstjóri og stýrimaSur og
flciri af skipverjum sögSu mér hvar
þeir hefðu veriS, þegar þeir lentu i
hríSargörðum og illviðrum á umliðn-
um árum, og þá    vitanlega    oftast á
lélegri skipum en þvi, sem þeir höfðu
BÚ.    Þeir sögðu mér frá ýmsu, sem
fyrir hafSi komiS, er gerSi útkomuna
tvisýna.    Eg hafSi    heyrt    sjómenn
segja  frá   svaSilförum   sínum  áður,
þegar ])eir voru staddir á landi;  cn
mér   fanst  alt  annar  blær  yfir   frá-
sögum þessara manna.    Við höfðum
oft sjó alt að því í miðjum hlíðum,
svo það sáust að eins kaldir og klök-
ugir     fjallatopparnir,     og    öldurnar
rugguðu   skipinu,   og  virtist   ])aS   á-
stand gera þeim   eSlilegra   aS segja
frá—eins og þeir væru aS lifa sig í
gegnum frásöguna; en þar viS bætt-
ist, aS nú gátu þeir athugaS hætturn-
ar frá fleiri hliSum, sem gaf frásög-
unni  meiri þunglyndis og alvörublæ.
Það  fanst  mjög greinilega  á  þeim,
að    þeim  fundust bjartari    tímamót
vera    upp    runnin     fyrir  sjómanna-
stéttina íslcnzku.    Skipum þeirn, sem
nú  eru  mest    höfS     til     fiskiveiSa,
treysta þeir mjög vel.    ÞaS er sann-
arlega tími til kominn aS sjómanna-
stéttin gæti  veriS óhultari    en    hún
hefir veriS á undanförnum árutn og
öldum;   hætturnar  hafa veriS  marg-
vislegar og miklu fleiri en þær hefSu
átt aS vera og þurft aS vera.    I>að
cr meS naumindum,  aS  maSur trúir
sinum cigin augum eSa eyrum, þegar
maður les eða heyrir sagt frá því, aS
íslenzkir sjómenn drukna í blíSalogni
uppundir landsteinum,    ef    aS    það
hvolfir imdir ])eim eða þeir detta út-
byrðis af bát eða bryggju.    En þrátt
fyrir það, þótt maður eigi bágt með
að trúa ])ví, aS landsmenn séu svona
iila undir þá atvinnu búnir, sem gef-
ur líklega   þriðjungi   þeirra atvinnu
og mestalla'lífsbjörg, þá er það engu
aS  síSur   sannleikur.       haS    virðist
vera jafn fjarri öllum sanni að ráða
mann í  skipsrúm, sem ekki kann aS
synda, eins og aS   ráSa   mann,   sem
ekki kann áralagið.    Þarna er verk-
efni    fyrir    ungmennafélögin,    bæði
gagnvart     sjómönnum     og     öSrum.
Vitanlega ætti  aS   banna   þaS   mcð
Iögum, að menn væru teknir i skip-
rúm, sem ckki kunna að synda.  Tvcir
ungir menn druknuSu á svo nefndri
Leiru suSaustur   af Akureyri meSan
viS dvöldum þar, líklega á minna en
6 feta dýpi,    og    mætti nefna mörg
dæmi   þessu  lík.      Mun   áhugi   fyrir
sundkenslu  vera helzt til lítill,  nema
helzt í  Reykjavik.
A Akurcyri.
A Akureyri leigSi eg stofur aS frú
AlfheiSi, konu Páls Jónssonar kenn-
ara og skálds. Hann hefir atvinnu
á sumrin viS aS stjórna vegagerS á
póstvegum landsins; frú ÁlfheiSur
var nú að fara burtu yfir sumar-
mánuðina til dóttur sinnar. HöfS-
um við þar ljómandi góSar stofur og
fór vel um okkur. ViS vorum bæSi
þreytt á þvi aS lifa á hótelum, og
bjuggumst viS aS veröa talsvert
lengi á Akureyri, á milli þess sem
viS værum aS ferSast um sveitina.
Eg var þreyttur á hótelunum íslenzku
fyrir matarhæfiS; mér IíkaSi þaS
mikið betur á algengum sveitabæ, og
minnist eg máske á þaS síSar. Eg
vissi, aS þaS mundu talsvert margir
koma aS sjá okkur, og langaSi mig
til aS geta íalaS við fólk í næði. Eg
hafði skrifast á við talsvert marga,
sérstaklega nú í seinni tíS, svo var
þarna i nágrenninu margt af fólki,
sem var að nokkru leyti . uppeldis-
systkini mín, skyldir og vandalausir,
aliS upp á næstu bæjum og í grend-
inni, og sem eg bar eins hlýjan hug
til eins og maríuerlunnar, lóunnar og
spóans, og er meS því mikiS sagt.
Einn af þeim fyrstu, sem eg mætti
á Akureyri af þeim, sem mér voru
sérstaklega minnisstæSir, var séra
Matthías; hann var þá nærri 79 ára,
þó virtist mér hann ganga mikiS
rösklegar en flestir hinir, rctt eins
og hann væri aS eltast viS og reyna
aö komast fyrir einhverja hugmynd,
sem hinir höfðu gefist upp við, og
fann eg þaS út síSar, aS þessi tilgáta
mín  hafSi rétt veriS.
Af þeim sem fyrstir komu lengra
aS til aS mæta okkur, var Jón Þor-
steinsson bóndi frá Hólum í öxna-
dal; erum viS bræðrasynir og höfð-
um við skrifast á. Eg hlakkaði til
þess einsog hátíSisdaganna, þegar eg
var lítill, og átti von á aS mér yrSí
lofaS að heimsækja foreldra hans,
Þorstein Jónasson og Friðriku Jóns-
dóttur og börn þeirra. Bjugg^t þau
mestallan sinn búskap í Engimýri í
öxnadal, og voru mestu  sómahjón.
Þá komu hjónin frá ÁsgerSar-
staðaseli, Kristján Jóhannsson og
Ásdýs Jónsdóttir. FaSir Kristjáns
var Jóhann Gunnlögsson bróðir Egg-
erts Gunnlaugssonar, sem lengi var
hér suður í Dakota og dó þar nú
fyrir stuttu. Jóhann heitinn var vel
efnaður og hjálpaði mörgum, sem
fátækari voru; hélt hann uppi
fremstu bygðum i Hörgárdal, bjó á
Flöguseli líklega um eSa yfir 30 ár.
Flögusel er fremsti bær aS vestan-
verSu en Framland aS austan, og
hafSi hann þaS meS til margra ára;
nú eru þeir synir hans, FriSbjörn og
Kristján, sjálfseignarbændur í Ás-
gerSarstaSaseli, sem er næsti bær viS
Flögusel, og munu þeir vera allvel
efnaðir. BæSi Jón og Kristján buð-
ust til að sækja okkur og flytja okk-
ur til baka, ef við vildum koma fram
í dalina fyrir nokkra daga; er þaS
Iífleg 6 tima ferS frá Akureyri.
I>á kom Stefán Bergsson, sem
lengi bjó rausnarbúi á I>verá i Öxna-
dal en er nú farinn að hafa minna
um sig; hefir hann nú part af
Hrauni á móti dóttur sinni, Rann-
vcigu, sem býr þar ekkja; er Stefán
hreppstjóri þar í dalnum.
I>á hitti eg kunningja og nágranna
úr Hörgárdal, stórbónda og hrepp-
stjóra Guðmund GuSmundsson á
húfnavöllum, Magnús Oddsson frá
Saurbæjargerði og Svein Jóhannsson
frá Flögu, og buðu þeir mér allir að
heimsækja sig; en eg hafði gert dá
lítið öðru visi áætlanir, svo eg hafn-
aði öllum þessum vingjarnlegu boð-
um þá í bráS.
Kg skal reyna að 'þreyta ekki les-
arann fram úr öllu hófi, þó langar
mig til að minnast ofurlítið á dalina
tneira síSar, því þar sá eg fyrst svo
undur fíngerS og viSkvæm
"blómstur spretta og springa út
úr sprungum  kletta víSa."
Um mánaSamótin Júlí og Agúst
fóru aS koma fréttir af NorSurálfu-
striSinu, og gerSi það fólk mjög svo
hrætt um aS siglingar mundu alger-
lega teppast, matvara hækkaSi afar-
mikiS í verSi og efnaSra fólkiS, sem
hafði peninga, gerði tilraun til aS
kaupa svo míklar birgSir, að það leit
út fyrir að vöruskortur mundi verða
innan fárra daga; fátækara fólkið
hélt, að þaS mundi verða algerlega
út undan, svo það vitanlega fyltist
sorg og kvíða yfir framtíðinni; þó
lagaðist ]>etta heldur fljótlega. ÞaS
var mikill síldarafli um þessar
mundir, tíSin hin ákjósanlegasta og
allir voru önnum kafnir; fátækara
fólkið innvann sér mikla peninga og
hjálpaði því mikið til að gleyma hinu
tvisýna, erviða útliti. Svo taldi fólk
sér trú um nærri undantekningar-
laust, að Þjóðverjar og Austurríkis-
menn mundu verSa "barðir niSur"
á mjög skömmum tíma, svo stríSiS
mundi ekki standa lengi. Þó voru
vitanlega nokkrir, sem litu öðru visi
á málið, og meðal iþeirra var einn
aldraður kaupmaður á Akureyri, einn
af þeim tiltölulega fáu þar, sem eg
fann að fór saman hjá skarpskygni
og víSsýni, sem vitanlega hafði
skapast af víStækri þekkingu, brenn-
andi áhuga og langri lifsreynslu.
KaupmaSur þessi var Eggert Laxdal
á Akureyri. ViS hittumst einn dag-
inn rétt um þaS leyti, sem stríSiS
byrjaði, og segir hann viS mig aS
fyrrabragíi: "Máske vonir ykkar
Vestur-fslendinga rætist jafnvel fyr
en þið eða við bjuggumst viS."
Hann hafSi ekki veriS lengi að at-
huga ástandiS og möguleikana. Það
sem hann átti við, var vitanlega, að
stríðið mundi verða til þess að flýta
fyrir þvi, aS fsland reyndi a8 ná
beinu vcrzlunarsambandi vestur um
haf, viS Norður Ameríku. "Spá er
spaks manns geta." Það eru miklar
líkur til, að því máli hafi orSiS meiri
sigurs auSiS siSan en flesta grunar.
fMeira.J
STOFNSETT 1882
þol í þeim athöfnum. Fá skip eru
svo brotin eSa djúpt sokkin, aS
ekki séu slík félög fús til aB reyna
sig á aS bjarga þeim. mörgum ráö-
um er beitt til þessa, en aðallega
eru samt aSferSirnar aSeins tvær.
önnur er sú, að beita afli aSfalls
eSa útfalls á þyngdina, hin sú, aS
festa lofti fylt hylki viS flakiS og
útrýma meS þeim nægilegum
vatnsþunga kringum þaS, eSa fella
yfir það loftþétt hólf, til þess að
lyfta því. Þegar flakiS er svo
nærri landi, aS flóSs og fjöru gæt-
ir, eru flothylki fest vrö flakiS meS
keSjum, meSan lágt er í; þegar
hækkar í sjó, stríkkar á festunum,
flakiS losnar viS botninn og má þá
toga þaS til lands.
Ein frægasta viðureign björgun-
armanna viS sokkin skip, var sú,
er reynd var til aS bjarga herskip-
inu Gladiator, er sökk eftir árekst-
ur á Solent sundi milli eyjarinnar
Wight og Englands. HerskipiS lá
í svo grunnum sjó, aS graa bumbu
þess bar upp úr, og það lá á hliS-
inni. Kafarar fundu, aS stórt gat
var á því, fimtíu feta langt, og
katlarúmin sum voru opin, svo aS
þar rann sjór út og inn. Sjávar
botninn var snarbrattur, þarsern
skipiS lá, og þó þungt væri, um
sex þúsund tons, var þaS létt í
vöfunum, er stormur og stríSir
straumar, einsog gerast þar í sund-
inu, lögSust á eitt. Því varS sem
fyrst viS þvi aS gera, aS þaS sigi
niSur á viS og færi í kaf.
ÁSur en til þess kæmi aS þaS
yrSi fært, voru kafarar sendir til
þess aS svifta af því öllu sem viS: rísa viS og losna frá botni. Áfram
LÖGGILT 1914
D. D. W00D & SONS,
-------------------LIMITED-------------------
verzla með beztu tegund aí
= K O L U M =
Antracite og Bituminous.
Flutt heim til yðar hvar sem er í bænum.
Vér æskjum verzlunar yðar,
SKRIFSTOFA:
904  Ross Avenue
horni Arlington
TALSÍMI:
Garry  2620
Private Exchange
þaS varS losaS
Fyrst voru teknar af því fall-
byssur allar, með hlífum, og færS-
ar til lands, og síSan hvaS af öðrti,
er kafarar losuSu meS tólum þeim
er knúin voru þrýstingar afli of-
ansjávar. Reykháfarnir voru meitl-
aSir frá og loftstrompar sömu-
leiðis og dregnir á þurt, þarnæst
bátar allir meS trönum, er þeir
héngu i, og þetta var látið ganga
]>arti! öllu var bjargaS, sem losaS
varS, en meS hvíldum gekk það
starf, þvi að skipis lá í röst, og
varS köfurum ]>ví oft ókleyft að
vinna á flakinuj neðansjávar.
Xæst var felt yfir öll göt á
skipinu. Tréhlemmar voru feld-
ir yfir opin, þarsem reyk-
háfar og Ioftstrompar höfSu veriS.
er haldiS var aS meS járnslám, og
héldu dælurnar meS fullum krafti.
Sjórinn sem út var ausiS, skifti
lit, var fyrst gulur, síSan grár, oks
svartur, og sást þá aS komiS var
aS dreggjunum í stálskrokknum.
Hi.nn smáhækkaði í sjónum, þartil
kuggarnir, sem viS hann voru fest-
ir, toguSu hann úr stað og beila
hersingin hélt hægt og HSandi yfir
sundið. TJm kveldiS fyrir sólar-
fall var hinum særSa vigdreka
skilað i skipakví í Portsmouth
höfn.
Ef því verSur viS komiS, er þaS
ráS tekiS, aS gera sokkna skip-
skrokka svo vatnsþétta, aS dæla
megi allan sjó úr þeim. Spjöldum
er sökt niSur til kafarans, og á þaS
markar hann liverra viSgerSa er
])örf, og einkum göt, sem setja má
plötur yfir.     MeSan  kafarar  losa
og    yfir
eru     plöturnar
Lófalestur
KARO
Hinn nýi  lófalesarí
EftirmaSur   Crescentia   og læri.
sveinn hins fræga Chelro, fr&
Regent St., London.
8 Stobart Block
290  Portage.        F. Maln  1»21
ViSlatinn:   2 til  6 og 7 til  S
Gjald:  $1.00 og $2.00
yfir öll önnur op og gengiS svo frá,| eins mikiS af farminum
aS  vatn kæmist  hvergi um, nema  verSur     komist
gegnum  rifuna á hliSinni.
I>egar farið var að skoða hana,
kom í ljós, aS stálplötumar sem
hliðunum áttu aS hlifa, höfðu la?st
út af eins og pjáturþynnur. öll
horn og beyglur voru sléttuð meS-
fram rifunni og var haft til þess
sérstakt     sprengiefni,    síSan
aSist um leið og klettarnir, sem inn
i hann stóSu.
Á Islandi hefir   félag    nokkurt
haft eitt af  björgunarskipum sín-
slegnar til og   gataSar    í    smiSju
björgunarskipsins, ^g  {xer  látnarjum í allmörg á'r, ög nefir'þaS haft
síga  niSur,  jafnóSum og   tilbúnar j nóg aS   gera  meS  köflum.     ASur
eru, kafarar negla þær á, og þetta en ]>að kom   til   sögunnar,    hafCi
gengur.  þartil hægt   er   aS    dæla steinsmiSur    nokkur    stundaS    aS
skrokkinn tóman og koma honum bjarga brotnum  skipum,  me6  því
upp á yfirborS sævar.    Oft kemur móti, aS fella cementsteypu í göt,
var það fyrir, aS slík skip taka dífur sem á þau komu.    Nokkrum botn-
tveim lofthylkjum lagt aS hhS.nn.og stinga sér til botns.   áSur    en vörpungum mun hann hafa bjarg-
og traustlega felt aS henni, en hvert komiS verSur til lands.    Þá verSa aS frá fuUu strandi á þann nýstár-
þe.rra gat lyft   yfir   eitt   hundraS  björgunarmenn   aS   byrja  á   nýjan   lega og mjög svo ódýra máta, þvi
sinalestum   t.l þess aS lyfta undir leik, og er þá stundum erfiSara vi«  aS ekki mun hann hafa teki« meir
skiptS, meSan reynt væn aS toga að eiga, en nokkru sinni fyr. Saga en svo sem hundraS krónur fyrir
|>að upp a viB.                         ,        Ier dl um Þa8-   aS    vi«    Englands snú« sinn, i hvert sinn.
Nu kom gufukuggur meS botn- strönd       komu       björgunarmenn----------------
sköfu til sögunnar, er var hafSur stóru flaki fjórum sinnum upp úr|             T      ^   ,  .,,,
til   að  ryðja á burt sandhaug, er sj0) en niöur for þaS jafnharðan í           JarOSkjalrtar
sezt hafSi aS stefni skipsins.   Þar- \ hvert sinn ; ekki gátust þeir upp aS [ hafa
næst var fimm fallbyssubátum lagt j heldur, og komu því   til    lands    í
aö því, hver meS sterka, gufuknúna  fúnta  skiftiS.
loftdælu, cn kafarar komu endum      Þegar     stórskipiS
gengiS      yfir      suiöurhluta
Evrópu.    Á Grikklandi urCu skaS-
Milwaukee ar a monnum Gg húsum, einkan-
sogpipunum    fyrir          ýmsum hóf sína fyrstu ferS, fórst þa« með  'ega í hinni fornu Þebuborg; þar
pörtum skipsins. ÞaS þótti auð- þvj móti, a» þaS skorSaSist milli skemdust flest hús en sum hrundu
seS, aS ekkt mundu gufukuggar: blindskerja, svo að engin von var
orka ])vi, að færa flakið úr stað, til, að unt væri að toga það úr
og voru þvi reistar tvær tröllvaxn- þeim skorðum. Björgunarmenn
ar trönur á landi, og afargildir sáu þetta strax, en þeir höfSu líf-
vírstrengir lagSir frá þeím og fest- fegt ímyndunarafl og hugsuSu sér
ir  traustlega   í   skipskrokkinn,    og að gera tilraun, sem  aldrei   hafSi
þeir undnir meS gufuafli.
Nú tóku allar dælur til aS vinna
veriS áSttr reynd.      Til
bjarga hinum   dýrmætu
þess    aS
vélum    í
þeir   sér,
aS hluta skipiS í tvent, meS dýna-
miti.
í því skyni var hólkum, fullum
af dýnamiti raSaS kringum skipiS,
nokkru framar en miSskipa, og
kveikt í þeim.    Þeir sprungu m-«
Aths.—Prentvilla í þessari ritgerS
i síðasta blaði: jarSrækt fyrir garS-
rækt.
-----------------¦»«»
Björgun sokkinna skipa
Mörg félög hafa a'rSmikla at-
vinnu af því, aS koma strönduBum
skipum á flot og þeim, sem sokkiS
í einu og var jafnframt hert á vír- j afturpartinum,   hugsuSu
strengjunum og þar kom aS stál-
bákniS  fór aS  færast til, hægt og
hægt, — rétt sex  fet; þá sat alt
fast, vegna þess aS  stefniS  grófst
í sand.   Svo til þess aS fyrirbyggja
þa«,  aS  skipiS  rynni niSur á viS,
varS að fylla alt með sjó og sökkva I ógtirlegum hvell,   afturhluti   skips^
skipsskrokknum á ný.                     | ins losaSist f rá og seig   niSur    af
Margar nýjar atrennur voru; skerinu niSur á klapparbotn. Sá
gerðar. Ritt sinn var hert svo á' partur var svo togaður til lands og
stálstrengjunum, milli skips og! lagt í skipakví, þar var smíðaS
lands, aS annar þeirra slitnaSi og nýtt stefni og söx og þau skeytt vi«
þeyttust endarnir hvor í sína átt- | skipsflakiS, var þaS sem nýtt, þeg-
ína, meS háum hvin; ef ma5ur|ar smíSinni var lokiS og er þaS
hefði orCiS fyrir þeim, þegar þe!r skip enn í förum.
komu niSur, annar á land, hinn íj Enn má nefna þa« dæmi, þegar
sjó, þá hefSi hann vissulega tekig ( skipiS City of Paris strandaöi fyr- \
' sundur.                                           . ir suSurströnd   Wales;    þar   voru1
Enn voru trönur reistar vi« hliS- klettasnasir í sjó, sem gengu inn í
ina á skipinu, strengjum fest í skipiS og héldu því föstu, svo aS
toppinn á þeim og í stálsiglur | hvergi varS bifaS, en mjög brima-
skipsins, til þess aS reyna a« rétta' samt fyrir ströndu, svo aS eigen 1-
það við. Þarnæst var flothylkjum ur eða réttara sagt félag það sem
lagt að þvi, er borið gátu til sam- I tekið hafði skipiS í ábyrgS, hugs-
ans ioco tonna þunga og enn voru uSu ekki til að bjarga því. Eitt
járnstengur festar á kjöl þess, 280 ^ björgunarfélag var svo áræ«iS,
tonn á þyngd.                                   j aS bjóSa þann samning, aS reyna
Nú fór skipiS aS rétta viS, og aís ^osa skipiS, skyldi þaS enga
stóS aS lokum á réttum kjöl, en borgun fá, ef illa tækist, en ríflegt
ekki náSu þilförin upp úr sjó og &Jalcl- ef því hepnaðist, a« ná út
tóku þá björgunarmenn þa« ráS, skipinu. Kafarar voru látnir
afl bygg-ja yfir þa« loftheldan sprengja burt klettana, sem gengu
stokk, stafna og bor«a á milli.          inn ' skipiS, og tókst þetfa svo vel,
Eftir fimm mánaSa strit og að eItir htinn tíma varð skipinu
strið var loks alt tilbúiS til síSustu komiS til hafnar og gert sjófært
átaka.      Dælurnar   voru  settar  á meS  tiltölulega  litlum   tilkostnaSi.
til grunna, íbúarnir mistu lífiC
hundruSum saman. Rétt um sama
leyti gekk jarCskjálfti yfir borg-
ina Florens á Italíu og yiir
Milano borg í sama landi.
—Bændur í svlSurhluta Alberta
hafa haldiS fundi og samþykt a«
skora á Canadastjórn að stofna til
áveitu í þeim parti landsins. Þeir
vilja það til vinna, a« setja jarCir
sínar í pant til þess aS ná saman fé
í þessu skyni, og borga kostnaSinn á
fjörutiu árum.
voru   settar   a
stað  og tóku  þær að  ausa sjóinn En svo er sagt, aS hepni hafi þar
hafa til mararbotns, á þurt   'and,'úr skipinu.    Lengi da<>s héldu þær  rá«t« ekki síður en forsjá, því að
og er oft sýnt miki« hyggjuvit og áfram,  þartil  skipsflakið   tók    að  litlu munaSi, a« skrokkurinn mol-
$1.00 afsláttur  á
tonni af kolum
Lesið •ftláttarmiðann. SeudiC hann
með pöntun yðar
Kynnist   CHIN00K
Ný reyklaus kol
$9.50 tonnið
Enginn reykur.              Ekkert e*t
hkkert gjall.
Ágœtt fyrir   eldavel; r og
ofna,   einnu'   fyrir   aðrar
hitavelar hauat og vor.
Þetta boð vort   atendur  til   7.  nóv-
embe    1914.
Pantið aem fyrat.
J.G.HARGRAVE&C0.,Ltd.
334 MAIN  STHEKT
Phonc Main 432-431
KUpp  úr og sýn   meC  pöntun.
$1.00
AfHláttnr
$1.00
Ef þér kaupið eitt tonn af
('liinook kolum á I9.B0, þá
sildir þessi mii5i einn doilar,
ef tinhver umboðsmaCur fé-
lagsins skrifar undir hann.
J. G. Ilargrave & Co., Ijtá.
(ónýtur án  undirskrlftar.)
I
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8