Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						Gestur Pálsson:
LESBÓK   MORGUNBLAÐSINS
399
---------Jónas
Hallgrímsson
þýðing   hans  fyrir  ísland
og    skáldskap    á   Islandi
Kafli úr fyrirlestri (Hdrs. Lbs. nr. 2161 4to)
lands  eða pólitískri  stöðu  þtess    sinni þann veg, sem hún á að
á tímunum áður en Jónas Hall-    ganga,   og   hafa   þor   og   þrek
grímsson   kom  fram,   þá  getur    til    þess    að    ganga    sjálfir    í
engum   dulist   að   hvorttveggja    broddi   fylkingar.   Þessir  menn
E G A R    jeg  fer    stóð  illa.  Þó  var hið  pólitíska    komu.   Það   eru,   ef   jeg   á   að
að hugsa um Jón-    ástand landsins miklu verra en    leyfa mjer að nefna nöfn hinna
as    Hallgrímsson,    hið    mentunarlega.    Verslunar-    helstu,   Jón   Sigurðsson,   Jónas
verð jeg fyrst að    einokunin,    útlend    kúgun    og    Hallgrímsson,   Baldvin   Einars-
él hugsa     um     tím-    niargs   konar  innlent  böl,   eins    son og Tómas Sæmundsson. —
ann,  sem framleiddi  hann,  því    og jarðeldar, kláðinn og margt    Það   er   satt,   að   Jónas    Hall-
að menn verða vel að gæta að    fleira,     höfðu     svo   "að   segja    grímsson   hefir   ekki,   svo   jeg
því, að oftast er svo, að tíminn    drepið  hinn  seinasta  neista  af    viti,  skrifað  eina  einustu pólit-
skapar   mennina   eins   og   þeir    kjark   hinna   fornu   íslendinga     íska  ritgerð,   en   með   kvæðum
eru. Það er tíminn sjálfur, sem    Það  er til  dæmis  sagt,  að  um    sínum, sinni hreinu þnóðást, sín-
ber með sjer nauðsynina til nýs    fimtíu    þúsundir    manna    hafi    um   sterku   hvötum,   sinni   ein-
tímabils, og þá framleiðir hann    fallið   á   18.   óldinni    af    harð-    lægu, óbifanlegu von um fram-
einstaka   ágætismenn   og   fyrir    rjetti,   hallærum   og   drepsótt-    tíð íslands og nýjan tíma fyrir
þá  gerir  hann  ýmist  að  kasta    um.   Hinum   fornu    og    helgu    fósturjörðina,   með   öllu   þessu
ellibelgnum   eða   taka   hann   á    þjóðrjettindum     sínum     hafði    hefir hann haft svo mikil áhrif
sig. Það er þó alls eigi meining    hin   íslenska   þjóð   í   heild   og    á þjóð sína,  að jeg hika mjer
mín   að   afturför   og   framför    hver   einstakur    maður    alveg    ekki við að segja hann næstan
skiftist altaf á jöfnum höndum, ¦ gleymt;   maður   gæti   ímyndað    Jóni   Sigurðssyni   af   mönnum
þannig að heimurinn þá standi    sjer að Skúli  Magnússon hefði    þeim,   er    mynduðu    hið    nýja
í   stað.   Það   væri   hin   versta    haft hugmynd um að við vær-    tímabil, sem allir verða að játa
villa;   líti   menn   á   gang   sög     um þó ekki alveg rjettlausir, en    að nú er komið á Islandi. Það
unnar  hljóta  menn  að  sjá,   að    það er nokkuð, sem hann sýnir    er  auðvitað,  að  jeg  n«fni  Jón
komi    eitthvert    afturfaratíma-    aldrei fram á, eða sannar með    Sigurðsson    í    byrjuninni    ekki-
bil,  þá  kemur  eftir það  fram-    rökum.  Ef menn  fundu  alt  of    sem   fyrstan   í   röðinni,   heldur
faratímabil,   sem  fleygir  heim-    sárt til  eymdar sinnar, þá var    sem  foringja   og  sem  þann  af
inum   langt  fram   úr  því,   sem    ekki  talað   um  neinn  rjett,  til    mönnum þessum,  er einn hefir
afturförin þokaði honum aftur.     þess   að  fá   bót  á   hag  sínum,    framkvæmt     og     framkvæmir
Það   er  þetta,   sem   kemur  því    nei, náð og mildi konungsins og    einn hugmynd þeirra allra.
tit leiðar að heiminum hefir alt    kansellisins   danska,    það    var        Þegar   ræða   skal   um   ment-
af' farið fram,  og hlýtur altaf    eina hælið og skjólið. Þegar svo    um'na á íslandi á hinni 18. öld,
að fara fram.                                      er komið fyrir einni  þjóð  eins    þá hljótum við að sjá, að þó að
Þegar jeg þá hugsa um tíma    og  var  fyrir   hinni   íslensku   á    hún sje eigi jafn aum, sem hið
þann,   sem    framleiddi    Jónas    18. öld og hafði smátt og smátt    pólitíska ástand, þá er hún þó
Hallgrímsson, hlýt jeg að gera    verið að dragast að um langan    undir   lok   aldarinnar   eins   og
það  einkum í tilliti til íslands.    aldur, þá er  ekki  annað fyrir,    hið   pólitíska   ástand,   komin   á
Þær tvær greinir, er mynda og    en að þjóðin alveg falli úr sög-    það stig, að bráð viðreisn hlaut
laga sjerhvern tíma, eru ment-    unni, eins og til dæmis Gyðing-    að  verða  á  bóklegum fræðum.
un og pólítík. En jeg bið menn    ar,  eða að tíminn beinlínis til-    Mentun alþýðu var mest fólgin
vel að gæta að því, að jeg tek    knúður af kúguninni og eymd-    í því, að  læra rímur og kveða
bæði    orðin    í    yfirgripsmestu    inni   framleiði    einstaka    snill-    þær,   og  þylja   upp  ættartölur.
merkingu.    Hvort    sem    menn    mga,  sem  bæði  hafi  vilja,  vit    ¦—  „Lærdómslistafjelagið"  reis
gæta   að   mentunarástandi   ís-    og kraft til þess að sýna þjóð    reyndar upp seinast á öldinni.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 393
Blašsķša 393
Blašsķša 394
Blašsķša 394
Blašsķša 395
Blašsķša 395
Blašsķša 396
Blašsķša 396
Blašsķša 397
Blašsķša 397
Blašsķša 398
Blašsķša 398
Blašsķša 399
Blašsķša 399
Blašsķša 400
Blašsķša 400
Blašsķša 401
Blašsķša 401
Blašsķša 402
Blašsķša 402
Blašsķša 403
Blašsķša 403
Blašsķša 404
Blašsķša 404
Blašsķša 405
Blašsķša 405
Blašsķša 406
Blašsķša 406
Blašsķša 407
Blašsķša 407
Blašsķša 408
Blašsķša 408
Blašsķša 409
Blašsķša 409
Blašsķša 410
Blašsķša 410
Blašsķša 411
Blašsķša 411
Blašsķša 412
Blašsķša 412
Blašsķša 413
Blašsķša 413
Blašsķša 414
Blašsķša 414
Blašsķša 415
Blašsķša 415
Blašsķša 416
Blašsķša 416
Blašsķša 417
Blašsķša 417
Blašsķša 418
Blašsķša 418
Blašsķša 419
Blašsķša 419
Blašsķša 420
Blašsķša 420
Blašsķša 421
Blašsķša 421
Blašsķša 422
Blašsķša 422
Blašsķša 423
Blašsķša 423
Blašsķša 424
Blašsķša 424