Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
ÁSÆLNI KONUNGSVALDS-
INS FYRR Á TÍMUM

—  Eítir S. K Steindórs  —
Grófartún og Presthús, voru hjá-
leigur írá Hofi, og voru eigendur
,þeir sömu. Jörfi, hjet afbýli eitt er
bygt var úr Hofslandi, eigandi var
Bigurður lögrjettum. á Sandhóla-
l'erju, sonur Magnúsar Guðmunds-
sonar í Iláfi í Iloltuni, var hann
eihnig af œttlegg Eyjólfs í Stóradal.
Krókur hjet enn eitt afbýli frá
Hofi, var Þorleifur lögrjettum. Sig-
urðsson í Arnarholti, eigandinn.
Jarðirnar: Bakka, Lykkju og
Brautarholt með 9 hjáleigum, áttu
þau, Sigríður á Rauðamel, Ilákon-
ardóttir Gíslasonar lögmanns, og
sonur hennar Oddur lögm. Sigurðs-
áon. ÁbúandijBrautarholts um þess-
ar mundir. var Jens Jörgensson,
danskur maður. Hafði hann verið
1 þjónustu, Andrjesar Ivarssonar
Rafns. eins þeirra Bessastaðamamia,
er' land vort höfðu á leigu. Ilann
þótti „fáskiftinn og fyrirferðarlítill
maður", og mun ekki hafa verifll
sjerlega óvinsæl). Hann dó'á Bessa-
stöðum árið 1695, áður en leigu-
samningstímabilið var á enda, og
með því að Jens Jörgensson, „var
kiínnuííur hans brjefum og reikn-
ingum". — Hlaut hann umboðs-
'menskuna. eða „Forpaktarastarf-
ið". — Sem, á þeim tímá þýddi í
rauninni • lítið annað, en að veita
hinum erlendu kaupmönnum, vin-
sámlega þjónustu, svo einnig að
hafa um s.já, „með öllum konunjrs-
ins forléningum. og allri landsins
víssr'i  og óvissrí  inntekt".
Árið 1698, brá Jens sjer norður
að   Þingeyrum,   og giftistt Sophiu,
J5 í óa
t
5 ía
9
rein
systurdóttir Lauritsar Gottrup, lög-
manns.     .                „
Embættisheitið, lögmaður, er éft-
ir norskum lögum, tekið í lögbók-
ina „Járnsíðu" í þingskapahætti,
er lögleiddur var á Alþingi árið
1271. Kom lögmaðurinn í stað lög-
.söpcumannsins, er verið hafði eitfi
hið mesta virðingarstarf hjer á
landi, alt;frá grundvöllun Alþingis.
Hinn fyrsti lögmaður hjer á landi,
var hinn kunni sagnritari Sturla
Þórðarson. Oftast voru lögmenn-
irnir þó tveir, cn er líða tók á 17.
öldina, komu einnig 2 varalögmenn
til sögunnar, og hjelst það þannig,
þar til lögmannsstarfið var lagt
niður árið 1800. \Tar Magnús Ólafs-
son á Meðalfelli, bróðir Eggerts,
hinn síðasti lögmaður hjen á landi.
Það þótti vitanlega alveg sjálf-
>sagður hlutur, að lögmannsstarfi
gengdu einungis íslenskir menn,
cnda þurfa þeir að hafa glögga
þekkingu á tunsru vorri og sögu,-
rjettarfari og venjum. Voru lög-
Jnenn kosnir af lögrjcttunni, og
jafnan kjörnir hinir mætustu menn
í það vandasama starf, meðanlands
menn fengu því ráðið.
Hákon konungur 5. jvildi þó ekki
unna landsmönnum, þessara r.jett-
inda, og skipaði hingað árið 1300,
tvo norska lögmenn,, þá Loðinn af
Bakka og Bárð Ilögnasoon, en and-
staða landsmanna og óvild gegn
þessari „nýskipan" varð svo þrótt-
mikil, að konungur sá sitt óvænna,
og kaus lögrjettan íslenska menn
cins og verið ,hafði. Bn er aldit*
runnu, og ofstopi konungsvaldsins,
færðist í aukana, og virðingin fyrir
sjerrjettindum íslensku þjóðarinn-
ar, var að engu orðin, tóku Dana-
konungar að skipa danska menn
til lögmannsstarfa hjer á landi.
Laurits Gottrup, var hinn fyrsti
þeirra, skipaði konungur hann lög-
mann Vestur- og Norður-amtsins,
árið 1695. En þá var viðmimsþrótt-
ur landsmanna orðinn svo lamaður,
að litlum eða engum mótmælum
var hreyft gegn þessu freklega Tjett
arbroti.
Um Gottrup segir „Eigi varð hann
lögmaður af því, hann væri lögspak
ari en margir aðrir hjer". — Enda
var þcss varla að vænta, því hann
hafði búiðjsig undir annað æfistarf.
•Og kom hingað til lands í þjón-
ustu kaupmanna. Var hann um
margra ára'skeið ,undirkaupmaður'
í Straumfirði. L. Gottrup var þó Is-
lendingum velviljaður á ýmsan hátt
og undi/hag sínum vel hjer á landi.
Sennilega hefir hann verið orðinn
allvel að sjer í tungu vorri, er hann
varð lögmaður. þvf þá hafði hann
haft búsetu hjer á landi í 20 ár. —
Mun það hafa þótt nokkur bót í
máli úr því, sem komið var og senni,
lega hefurGottrup sjálfur talið sig
vera hálfgildings íslending. því er
Oddur Sigurðsson tók við lögmanns
störfumjaf honum, árið 1714. hugði
Gottrup ekki á brottfpr hjeðan af
landi, og andaðist á Þingeyrum ár-
ið 1723. Má það heita algjört eins-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224