Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÓK MORGUNBLAÐSINS

ÁSÆLNI KONUNGSVALDS-

INS FYRR Á TÍMUM


—  Eítir S. K Steindórs  —

Grófartún og Presthús, voru hjá-

leigur írá Hofi, og voru eigendur

,þeir sömu. Jörfi, hjet afbýli eitt er

bygt var úr Hofslandi, eigandi var

Bigurður lögrjettum. á Sandhóla-

l'erju, sonur Magnúsar Guðmunds-

sonar í Iláfi í Iloltuni, var hann

eihnig af œttlegg Eyjólfs í Stóradal.

Krókur hjet enn eitt afbýli frá

Hofi, var Þorleifur lögrjettum. Sig-

urðsson í Arnarholti, eigandinn.

Jarðirnar: Bakka, Lykkju og

Brautarholt með 9 hjáleigum, áttu

þau, Sigríður á Rauðamel, Ilákon-

ardóttir Gíslasonar lögmanns, og

sonur hennar Oddur lögm. Sigurðs-

áon. ÁbúandijBrautarholts um þess-

ar mundir. var Jens Jörgensson,

danskur maður. Hafði hann verið

1 þjónustu, Andrjesar Ivarssonar

Rafns. eins þeirra Bessastaðamamia,

er' land vort höfðu á leigu. Ilann

þótti „fáskiftinn og fyrirferðarlítill

maður", og mun ekki hafa verifll

sjerlega óvinsæl). Hann dó'á Bessa-

stöðum árið 1695, áður en leigu-

samningstímabilið var á enda, og

með því að Jens Jörgensson, „var

kiínnuííur hans brjefum og reikn-

ingum". — Hlaut hann umboðs-

'menskuna. eða „Forpaktarastarf-

ið". — Sem, á þeim tímá þýddi í

rauninni • lítið annað, en að veita

hinum erlendu kaupmönnum, vin-

sámlega þjónustu, svo einnig að

hafa um s.já, „með öllum konunjrs-

ins forléningum. og allri landsins

víssr'i  og óvissrí  inntekt".

Árið 1698, brá Jens sjer norður

að   Þingeyrum,   og giftistt Sophiu,

J5 í óa

t

5 ía

9

rein

systurdóttir Lauritsar Gottrup, lög-

manns.     .                „

Embættisheitið, lögmaður, er éft-

ir norskum lögum, tekið í lögbók-

ina „Járnsíðu" í þingskapahætti,

er lögleiddur var á Alþingi árið

1271. Kom lögmaðurinn í stað lög-

.söpcumannsins, er verið hafði eitfi

hið mesta virðingarstarf hjer á

landi, alt;frá grundvöllun Alþingis.

Hinn fyrsti lögmaður hjer á landi,

var hinn kunni sagnritari Sturla

Þórðarson. Oftast voru lögmenn-

irnir þó tveir, cn er líða tók á 17.

öldina, komu einnig 2 varalögmenn

til sögunnar, og hjelst það þannig,

þar til lögmannsstarfið var lagt

niður árið 1800. \Tar Magnús Ólafs-

son á Meðalfelli, bróðir Eggerts,

hinn síðasti lögmaður hjen á landi.

Það þótti vitanlega alveg sjálf-

>sagður hlutur, að lögmannsstarfi

gengdu einungis íslenskir menn,

cnda þurfa þeir að hafa glögga

þekkingu á tunsru vorri og sögu,-

rjettarfari og venjum. Voru lög-

Jnenn kosnir af lögrjcttunni, og

jafnan kjörnir hinir mætustu menn

í það vandasama starf, meðanlands

menn fengu því ráðið.

Hákon konungur 5. jvildi þó ekki

unna landsmönnum, þessara r.jett-

inda, og skipaði hingað árið 1300,

tvo norska lögmenn,, þá Loðinn af

Bakka og Bárð Ilögnasoon, en and-

staða landsmanna og óvild gegn

þessari „nýskipan" varð svo þrótt-

mikil, að konungur sá sitt óvænna,

og kaus lögrjettan íslenska menn

cins og verið ,hafði. Bn er aldit*

runnu, og ofstopi konungsvaldsins,

færðist í aukana, og virðingin fyrir

sjerrjettindum íslensku þjóðarinn-

ar, var að engu orðin, tóku Dana-

konungar að skipa danska menn

til lögmannsstarfa hjer á landi.

Laurits Gottrup, var hinn fyrsti

þeirra, skipaði konungur hann lög-

mann Vestur- og Norður-amtsins,

árið 1695. En þá var viðmimsþrótt-

ur landsmanna orðinn svo lamaður,

að litlum eða engum mótmælum

var hreyft gegn þessu freklega Tjett

arbroti.

Um Gottrup segir „Eigi varð hann

lögmaður af því, hann væri lögspak

ari en margir aðrir hjer". — Enda

var þcss varla að vænta, því hann

hafði búiðjsig undir annað æfistarf.

•Og kom hingað til lands í þjón-

ustu kaupmanna. Var hann um

margra ára'skeið ,undirkaupmaður'

í Straumfirði. L. Gottrup var þó Is-

lendingum velviljaður á ýmsan hátt

og undi/hag sínum vel hjer á landi.

Sennilega hefir hann verið orðinn

allvel að sjer í tungu vorri, er hann

varð lögmaður. þvf þá hafði hann

haft búsetu hjer á landi í 20 ár. —

Mun það hafa þótt nokkur bót í

máli úr því, sem komið var og senni,

lega hefurGottrup sjálfur talið sig

vera hálfgildings íslending. því er

Oddur Sigurðsson tók við lögmanns

störfumjaf honum, árið 1714. hugði

Gottrup ekki á brottfpr hjeðan af

landi, og andaðist á Þingeyrum ár-

ið 1723. Má það heita algjört eins-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224