Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
307
NATTURUFRÆDINGURINN
JÓNAS   HALLGRÍMSSON
INNGANGUR.
SVEIT    íslenskva     náttúrufræð-
jnga   hei'ir   lönguin   verið   l'ííinenn.
'Öldum   sainan    höi'ðu   Islendingav
iðkað  ýmiskonar ívæðimennsku, en
náttúvut'væðinga   eða   náttúrufræði-
legs   áhuga   vevðuv   naumast   vart
þeirra á meðal. Fvam um miðja 19.
öld vovu það einungis þrír Islend-
ingav,   sem  kallast   gátu   náttúru-
fræðingar og var Jónas Hallgríms-
son hinn þriðji þeivva.  llinir tveir
voru  Eggert  Ólafsson   og   Sveinn
Pálsson.   Ýmislegt   er   sameiginlegt
í sögu og stövfum þeissara manna.
Öllum   auðtuiðist þeim     að    skoða
mikinn hluta landsins. Eggevt eiun
fjekk unnið úr rannsóknum  sínuni
og   skriíað   um Island   og náttúru
þess eitt hið merkasta vit, sem enn
hefir vevið skráð um ísland. Sveinn
Pálsson fjekk að  vísu samið  heil-
steypt rit um fevðir sínar og rann-
sóknir, en það hefiv fvam að þessu
legið   gvafið í handriti,   og  mestan
hluta æfinnar varð hann að berjast
íyriv lífinu í  evfiðu læknisembættl
og  stunda  búskap og sjóróðva,   til
ness að fvamfleyta fjölskyldu sinni.
En báðum  þessum  mönnum auðn-
aðist þó   að skapa þau  vevk,   sem
seint  munu  fyvnast.   Jónasi   eníistj
ekki aldur til að  sjá ávöxt vevka
sinna. Ilann fjell í valinn áður en
þann fengi unnið nokkuvt heildav-
starf   á   þessu   sviði,   og   árangur
rannsókna hans ,hefiv legið gleymd-
ur og gvafinn í nokkvum dagbóka-
bvotuni  En engum  þessava  manna
auðnaðist   að  gefa   náttúrufræðina
að lífsstarfi.
Það er að vísu satt, að ýmsir ís-
lendingar, samtímis þessum mönn-
um og fyr, lögðu nokkru stund á
náttíírufræðileg   efni,  en   nær   ein-
(LHirS^teindórS^teindóráóonfrá^Tiöoi
göngu með tilliti til búfræði og
búfræðilegra athugana, sem þá
var mjög nátengt náttúrufvæðhini.
Yms rök munu til þess liggja, að'
íslendingar hafa svo lítt sint fræð-
um þessum. Mun það fyvst koma
til, að hugiv þeivva hneigjast lítt til
fvæðimensku á þessu sviði, en hinu,
má heldur ekki gleyma, að alt fvam
á 19. öld var harla erfitt að stunda
fræði þessi. Háskólinn í Kaup-
mannahöfn, sein var hin eina menta-
stofnun, er íslendingar áttu greið-
an aðgang að, rækti náttúrufræð-
ina lítt, og naumlega var hætrt að
ljúka þar prófi í þeim fræðum fyr
en eftir daga Jónasar Hallgríms-
sonar. Þá er og þess að minnast,
að náttúrufræðimentun veitti Is-
lendingum engan möguleika til af-
komu, nema þeir tæki að sjer ein-
hver alsendis óskyld störf. Má þar
benda á, að Eggert Ólafsson var
gerður varalögmaður að loknum
rannsóknaferðum sínum.
Þegar á alt þett^ ev litið, gegnii'1
það raunar nokkurri furðu, að
Jónas Hallgrímsson skyldi leggja
út á þá braut að stunda náttúru-
fræði við Háskólann í Kaupmanna-
höfn. Ekki er unt að sjá, að nokk-
ur áhrif úr föðurgarði hafi verið
þar að verki, þótt ekki sje ólíkle'gt,,
að hrikaleg og sjerkennileg nátt-
úra bernskustöðva hans, hafi orkað
á| hug hins unga sveins, sem glögt
má s.já í ljóðum hans. Ekki verða
áhrifin helduv rakin til Bessastaða-
skóla. Náttúrufræði var ekki kend
þar, og hinir mætu menn, er þar
störfuðu, orkuðu   á  hugi  nemanda
um
sinna í allt aðrar áttir. Að vísu
segir Hannes Hafstein í æfisögu
Jónasar, hvaðan sem hann heí'uv
það, að hann hafi vevið að reyna
að kynna sjer náttúrufræði á Bessa-
stöðum, „en á því voru mjög lítil
föng um «þær mundir, og snerist
hann því að rúmmálsfræði og reikn-
ingi". I þeim fáu brjefum Jónasar,
sem til eru frá þeim árum, er hann
dvaldi í Reykjavík að loknu stúd-
entsprófi minnist hann hvergi á nátt
úrufræði, eða honum leiki hugnr á
því námi. Og þegar vinur hans,
Tómas Sæmundsson, eggjar hann lög
eggjan að leita lærdómsframa *ið
Hafnarháskóla og þykiv iin.i tiL
koma, að Jónas skuli hj^ggja svo
lágt að ætla að taka danskt laga-
pvóf, þá er það ekki náttúruvís-
indin, sem hann ætlar Jónasi w
stunda, heldur dreymir hann uni
Jónas, sem eftirmann Finns Magn-
ússonar. Náttúrulýsinga gætiv og
miklu minna í þeim kvæðum Jónas- '
ar, er hann yrkir fyrir utanföi' sína
en síðar. Mjer þykir því. langlík-
legast, að hugur hans hafi ckki
hneigst að fræðum þessum fyr cn
hann kom til Hafnar og tók að iesa
undir hin fyrstu lærdómspróf þav
við Háskólann
Háskólanám,   feðalög.
JÓNAS HALLGRlMSSON kom,
til Kaupmannahafnar haustið 1832.
Var hann þá skráður í lagadeild
Háskólans og tók að Iesa undiv_ hin
fyrstu lærdómspróf, sem tekin \oru
í ýmsum fræðigveinum þar á meðat
í   náttúrufræði.   Lauk   hann   fyvti
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312