Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sunnudagsblašiš

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sunnudagsblašiš

						Konan sem fékk
þess aö
stofna friöarverö-
iaunin
ÞANN 10. desember ár hvert er út-
hlutað eftirsóknar- og virðingar-
mestu heiðurslaunum heims, hin-
utn svonefndu Nóbelsverðlaunum.
Sjálf friðarverðlaunin eru af-
hent í Oslo, en önnur verðlaun úr
sama sjóði, fyrir vísindaafrek í
eðlisfræði, efnafræði, læknisfræði
og bókmenntum, eru afhent í
Stokkhólmi.
TJndantekningarlftið taka verð-
-launahafar sjálfir á móti heiðurs-
laununum, sem eru heiðursskjal,
gullpeningur og all stór fjárupp-
ha?ð. Við staddir eru svo önnur
stórmenni víðsvegar að. Er at-
höfnin öll hin virðulegasta. Þar
með hafa hinir nýkrýndu heiðurs-
toenn haslað sér völl meðal annars
afburðafólks, sem lagt hefur drjúg
an skerf til eflingar friði og vís-
inda í þágu mannkynsins.
tað er talið, að allt frá árinu
1901 til 1959 hafi verið úthlutað
llr verðlaunasjóði Nobels sem
svarar 304 milljónum íslenzkra
króna til 315 verðlaunaháfa, sem
skiptast þannig: Karlar 297, kon-
ur 11 og ýmsar stofnanir 7. Nokkr-
'r verðlaunahafar láta þegar af
hendi verðlaun sín (í peningum)
Wl sjóða eða sjóðsstofnunar í
ákveðnu markmiði eða til vísinda-
legra rannsókna.
Sá, sem stofnaði þennan sjóð,
var Svíinn Alfred Nobel, maður
«ieð frékar hrjúfa og eigingjarna
^vndiseinkunn, sém hagnaðist um
milljónir króna á uppfinningu og
tilbúningi sprengiefna.
Nú ber þess að geta, að við hlið
hans stóð um árabil fögur og vel
viti borin kona, barónsfrú Bertha
Suttner, en það tók hana um 20
ár að tala til innri manns hans og
beita áhrifum sínum í því skyni
að fá hann til að fallast á stuðn-
ihg við hugðarefni hennar, bar-
áttu gegn stríði og hverskonar her-
væðingu. Barónsfrúin átti þannig
sinn þátt í að Alfred Nobel gerð-
ist styrktarmaður þessa göfugu
málefnis hennar og þeirra, sem að
því stóðu með henni.
Þegar Bertha, síðar baróhsfrú
Suttner, hitti Nobel í fyrsta sinn,
var hún bláfátæk, umkomulaus
ung greifadóttir, sem leitaði til
hans um starf sem einkaritari. For
eldrar hennar voru Kinski greifi
og kona hans. Faðir hennar, sem
var fóringi í her Franz Jósefs
Austurríkiskeisara, dó áður en hún
fæddist, en þótt fjölskylda hennar
byggi við bág kjör, var hún alin
upp í anda samtíðarinnar og hug-
arheimi heldra fólksins  í  Vinar-
borg, eins og hann var og hét um
miðja nitjándu öld.
Hún kynntist öllum refilstigum
skemmtanalífsins, af fullri var-
færni samt. íhugul augu hennar
og dómgreind voru vel á verði.
Hún tók að nema tungumál; einn-
ig samdi hún nokkur rómantísk
smáleikrit. Söngrödd hafði hún
allsæmilega, sem hana langaði til
að þjátfa. Fór hún í því augna-
miði til Parísar, en salqir fjárskprts
varS hún að hætta spngnáminu
og sheri þá aftur til Vínar. Þetta
var árið 1873. Fékk hún þá stöðu
sem kennslukona hjá Suttner bar-
6n, en þau hjón áttu meðal ann-
ars fjórar ungar dætur. Þar á
heimilinu hitti hún fyrst son þeirra
hjóna Arthur að nafni, alúðlegan,
myndarpilt. Hneigðust hugir
þeirra brátt saman. Um hann skrif-
ar hún seinna í endurminningum
sínum: „Það stafaði af honum
birtu og kærleika við fyrstu sýn".
Þar með voru örlög hennar ráðin,
þótt nokkur yrði aðdragandinn.
Móðir Arthurs komst brátt á
snoðir um samdrátt þeirra, seín
ekki var alveg að hennar skapi.
Ætlaði hún þessum einkasyni
þeirra hjóna vissulega göfugra
gjaforð, enda hún sjö árum eldri,
33 ára en hann 26 ára.
Barónsfrúin lagði nú fæð á
Berthu, sem sá sér ekki annað
fært, en að fara af heimilinu. Það
var sem þungu fargi væri létt af
frúnni og til þess að flýta fyrir
brottför hennar, benti hún henni
á auglýsingu í einu dagblaði borg-
arinnar, en hún hljóðaði eitthvað
ú þessa leið: „Vel efnaður og
menntaður roskinn maður í París
óskar að ráða miðaldra konu með
málakunnáttu sem einkaritara".
Bertha  sendi umsókn,  og fékk
Hún hét ÍRertha von Suttner og var um langt skeið
einkaritari Alfreds Nóbels. í þesari grein, sem er
eftir Harland Manchester, segir frá æviferli hennar
— en hann var um margt óvenjulegur — og frá
því segir einnig, hvernig hún beitti áhrifum sínum
til að fá Nóbel til að veita fé til verðlauna í þágu
f riðarhugs j ónarinnar.
AI.b#f>UBLAI>tB   -» SUNNTUJAGfiBLAR 241
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Blašsķša 241
Blašsķša 241
Blašsķša 242
Blašsķša 242
Blašsķša 243
Blašsķša 243
Blašsķša 244
Blašsķša 244
Blašsķša 245
Blašsķša 245
Blašsķša 246
Blašsķša 246
Blašsķša 247
Blašsķša 247
Blašsķša 248
Blašsķša 248