Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjölnir

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fjölnir

						íslendingar hafa glatað sjálfsmynd sinni;
það má glögglega sjá í listaheiminum.
Við liggjum ýmist flöt fyrir erlendum straumum
og eigum bágt með að meta
okkar eigin list að verðleikum
— eða við teljum heims-
frægðina standa okkur nær
en öðrum þjóðum.
Halldór Björn Runólfsson
fjallar hér um þessa brotalöm
í þjóðarsálinni, margvíslegar
afleiðingar hennar fyrir íslenskan
menningarheim og kallar
menn til ábyrgðar.      HBÉ
(K)veljum íslenskt
Haim Steinbach
Stay with friends
(Kellog's), 1986
Hugsum okkur útvarpsviðtalþar sem spyríll
hefi.tr fengiS efnilegan, ungan leiklistamema til
aS raða við. Hinum verðandi leikara sem er við
nám erlendis, í borgsem er fiœgfyrir gróskumikið
leikhúslif, hefiir hlotnast sú einstaða upphefð að
vera valinn úr hópi fiólmargra skólafélaga sinna
til að leika veigamikið hlutverk í uppfarslu á
einu öndvegisverki leikbókmenntanna, áfiölum
vel metins leikhúss, undir leikstjórn keimsfrœgs
leikstjóra.
Eftir hamingjuóskir og nokkrar lértar og glettnis-
legar spurningar um lyndiseinkunn hins þekkta
leikstjóra — enda þótt hann sé heimsfrægur
reynist hann vera stakur sómapiltur og afar
alþýðlegur — berst talið að einstæðri vegsemd
leiklistarnemans. Spurningin — „En hvernig
stendur á því að þú, Islendingur, eini útlending-
urinn, varðst fyrir valinu? Hefði ekki verið eðli-
legra fyrir leikstjórann að velja einhvern samlanda
sinna?" — er óhjákvæmileg. Síðan fylgir sú
skemmtilega saga að leiklistarneminn hafi ekki
fengið inni í Leiklistarskóla Islands og þess vegna
brugðið á það ráð að sækja um skóla erlendis.
Þar með kemur önnur óhjákvæmileg spurn-
ing: „Hvað heldurðu að þeir segi núna, þeir sem
felldu þig á inntökuprófinu í Leiklistarskóla Is-
Iands? Þeir geta nú varla verið mjög upplitsdjarfir,
ha!?"
Við skulum nú gleyma þessu samtali um
stund enda er það ekkert annað en ómerkileg
samsuða úr fjölmörgum áþekkum viðtölum þar
sem í hlut eiga samlandar okkar á framabraut. Ef
marka má fjólda slíkra viðtala í fjölmiðlum okkar
skipta heimsfrægir íslendingar eða verðandi
heimsfrægir íslendingar tugum þúsunda. Mér er
til efs að nokkur þjóð eigi sér jafnvæna prósentu-
tölu af öðrum eins úrvalseinstaklingum. Það líður
varla sá dagur að blaðamenn eða fréttamenn
rambi ekki á einhvern afrekslandann sem hefur
slegið í gegn á erlendri grundu sem íþróttamaður,
glæpamaður, fjallgöngumaður, sölumaður eða
listamaður.
Því skýtur skökku við þegar spyrillinn hváir
eftir vali hins heimsfræga leikstjóra. Það hljómar
eilítið yfirlætislega og falskt eins og uppgerðar-
undrun eða gervihæverska. Blaðalesendur og
útvarpshlustendur ættu fyrir lóngu að vera orðnir
vanir því að landar þeirra beri af öðrum, eða hví
ættu frétta- og blaðamenn okkar yfirleitt að tala
við fólk sem ekki hefur slegið í gegn einhvers
staðar? Að reyna að kreista einhverja spennu úr
viðtölum sem ekki geta verið annað en borðleggj-
andi hlýrur að teljast plássfrek tímasóun.
Sjnlffswituncl ó rejjcj____________
Mér verður hugsað til síbyljunnar um upphefð-
ina og heimsfrægðina. Hvers vegna er þessi leikur
endurtekinn dag eftir dag, annaðhvort í press-
unni eða á öldum ljósvakans? Hverjum er verið
að þjóna með þessum endalausu auglýsingum,
yfirlýsingum og skrumi? Þreytast lesendur og
hlustendur aldrei á þessum margendurreknu
frægðarsögunum? Eins og áðumefnd samsuða úr
einum tuttugu viðtölum sannar er hvert slíkt við-
talið öðru líkt. Það kemur ekkert nýtt fram í máli
spyrils eða viðmælanda. Reyndar er Hallcrímur
Helcason fyrir löngu búinn að afgreiða þessa teg-
und af froðu í bók sinni Þetta er allt að koma.
Ef eitthvað alkunnugt er endurtekið eins og
margþvældur brandari er ekki astæða til að hlusta
eftir því sem sagr er heldur velta fyrir sér hvers
vegna síbyljunni er við haldið. Á íslensku kallast
steinrunnin endurtekning árátta. I orðabók
Menningarsjóðs er árátta skilgreind sem „...slæm,
sjúkleg tilhneiging til endurtekinna athafna".
Afreksviðtölin eru með öðrum orðum árátta og
árátta er einkenni taugabilunar.
Aður en lengra er haldið er nauðsynlegt að
spyrja sig hver sé hinn taugabilaði. Er það afreks-
maðurinn, spyrillinn eða lesendur og áheyrendur?
Þar sem enginn kvartar yfir þessari tegund síbylju
má æda að áráttan sé sammerkt öllum viðkom-
andi aðilum. Svo virðist sem við séum öll á valdi
áráttunnar, lesendur, hlustendur, spyrlar og
afreksmenn. Og hver skyldi svo vera orsökin?
Þegar árátta sem þessi gegnsýrir heilt sam-
félag er það til marks um reikula sjálfsvitund.
íslenskt samfélag skortir ekki vissu um ágæti sitt
heldur er sjálfsvitund okkar á þvílíku flökti að
hún minnir einna helst á logandi halastjömu sem
brennir sig upp á örvæntingarfullu hrapi um
geiminn. Við vitum ekki alls kostar fyrir hvað við
stöndum, hvers við erum megnugir né hvernig
við eigum að láta okkur líða vel andlega. Hvaðan
komum við? Hver erum við? Hvert höldum við?,
hin magnaða allegoría franska málarans Paul
Cauguins frá 1897 á eins brýnt erindi við okkur
íslendinga og hún átti við Suðurhafseyjabúa
Tahítí fyrir nákvæmlega eitt hundtað árum.
Vandinn er sá að íslenskir vitundarverðir —
intelligensían — hafa ekki staðið sig í stykkinu.
Þeir hafa gleymt að fylgjast með loftvoginni og
hitamælinum eins og ÞóRBERCUR heitinn Þórðar-
son þegar hann sentist suður Bretlandseyjar í
fylgd Jónasar Árnasonar. En hverjir eru þessir
vitundarverðir? A íslandi eru þeir vissulega orðnir
að sundurleitum hópi því ekkert virðist lengur
sameina áhugamenn á ólíkum sviðum lista og
menningar. í bókmenntum þar sem vitundar-
varslan er þróaðri en gerist á öðrum sviðum fara
bókmennta- og leikhúsfræðingar fyrir breiðfylk-
ingu áhugamanna og velunnara. Bókmennta-
kerfið er samofið forlögum, bókasöfhum og leik-
húsum sem viðhalda miskunnarlausu gæðamati
með mjög rækilegri stýringu.   >¦
SlCURÐUR GUÐMUNDSSON
Full House (shelf) l
1971
Fiölnir
21
sumar '97
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100