Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						Þ
að er ekki minn stíll að for­
dæma hlutina fyrirfram en 
ég dreg ekki dul á það að 
ég var efins í fyrstu. En svo 
las ég mér til, bæði um bók­
ina og höfundinn, og komst að ýmsu 
sem mér fannst svolítið smart. Þessi 
kona hefur komist áfram á eigin 
verðleikum og er mjög  verðlaunaður 
höfundur,? segir Þórdís Elva Þor­
valdsdóttir sem, ásamt Þóru Karitas 
Árnadóttur, hefur þýtt erótísku ástar­
söguna Þú afhjúpar mig eftir Sylviu 
Day.
Skoðar áhrif kynferðisofbeldis
Þrátt fyrir ungan aldur hefur Þórdís 
Elva komið víða við. Hún er  harður 
femínisti, menntuð leikkona sem 
bætti nýverið við sig meistaragráðu í 
ritstjórn og útgáfu eftir að hafa setið 
að skrifum undanfarin ár. Hún skrif­
aði bókina Á mannamáli árið 2009 og 
hlaut verðlaun fyrir og hefur samið 
mörg leikverk sem hafa verið sýnd 
á sviði. Hún situr auk þess í stjórn 
Kvennaathvarfsins og hefur látið til 
sín taka í samfélagsumræðunni. Sér í 
lagi þeirri sem snýr að kynbundu of­
beldi.
Þú afhjúpar mig flokkast sem eró­
tísk ástarsaga en slíkar  bókmenntir 
hafa verið að ryðja sér til rúms upp 
á síðkastið með bókina Fimmtíu gráa 
skugga í fararbroddi. Þórdís seg­
ir að þótt báðar bækurnar séu hluti 
af erótísku bylgjunni sé margt ólíkt 
með þeim. ?Í Þú afhjúpar mig standa 
aðal persónurnar jafnt að vígi, sem á 
ekki við í Fimmtíu gráum skuggum. 
Bókin var líka tilnefnd sem ein af 
rómantískustu bókum ársins á Ama­
zon. Fimmtíu gráir skuggar komust 
þar ekki á blað. 
Ég ákvað að lesa bókina áður 
en ég gerði upp hug minn og mjög 
framar lega í sögunni kemur fram að 
aðalpersónan hefur verið beitt kyn­
ferðisofbeldi. Bókin vekur upp ýmsar 
áleitnar spurningar á borð við áhrif 
kynferðisofbeldis á traust, ástarsam­
bönd og á kynlíf, spurningar sem 
hingað til hefur skort. Þegar konu er 
nauðgað í bíómynd endar  hennar 
saga oftast þar. Það vantar að því 
séu gerð skil hvernig hún byggir sig 
upp aftur og hvernig ofbeldið mótar 
líf hennar og samskipti hennar við 
annað fólk. Það fannst mér áhuga­
vert. Það var ekkert sem stuðaði mig 
á þann hátt að ég gæti ekki tekið að 
mér að þýða þessa bók.?
Óplægður akur
Þórdís telur erótísku bylgjuna af­
leiðingu tilkomu rafbókarinnar. 
?Fólk þorir að lesa djarfara efni því 
það sér enginn bókarkápuna. Þú get­
ur verið að lesa hvaða bók sem er í lest 
eða strætó án þess að neinn viti hvað 
þú ert að lesa. Þess vegna finnst mér 
mikilvægt að þeir sem eru forvitnir 
um þessa erótísku bylgju hafi fleiri en 
einn valkost. Í þessari bók eru aðal­
persónurnar jafningjar og beita ekki 
ofbeldi í sínu kynlífi. Það má fjalla 
meira um líf eftir ofbeldi. Í fjölmiðl­
um er ofbeldi sett fram í æsifrétta­
stíl og oftast lýkur umfjölluninni við 
ofbeldið sjálft. Mér liggur hins vegar 
forvitni á að vita hvernig konum og 
körlum, sem hafa brotist út úr of­
beldi, vegnar í framhaldinu. Eins og 
til dæmis stelpan sem var í átta ára 
ánauð í kjallaraklefa í Austurríki og 
fékk svakalega athygli á sínum tíma 
en svo hefur ekkert spurst til hennar. 
Auðvitað ber að virða einkalíf fólks 
en ég held að þögnin sé ekki síð­
ur til komin vegna þess að fjölmiðl­
um finnst ekkert æsandi við  hennar 
hversdagslíf. Þolendur ofbeldis af 
alls konar toga hefðu gott að því að 
fá að fylgjast með því hvernig líf fólks 
þróast í kjölfar ofbeldis. Þetta er að 
mörgu leyti óplægður akur.
Annað sem er hitamál fyrir mig er 
þessi tvískinnungur gagnvart kynlífi 
annars vegar og ofbeldi hins vegar. 
Nærtækasta dæmið er vinsælasta 
kvikmynd landsins, James Bond. Ég 
hef að vísu ekki séð hana en ég hef séð 
margar James Bond­myndir og veit 
að undantekningarlaust liggja ótal 
manns í valnum í lok hverrar mynd­
ar. Fólk er orðið ónæmt fyrir morðum 
og drápum í afþreyingarefni. Annað 
nærtækt dæmi eru fimm framhalds­
þættir sem nú eru sýndir á RÚV þar 
sem fjallað er um morð og óupp­
lýsta glæpi. Ég hef sjálf tekið að mér 
að leika morðingja í sjónvarpsþætti 
en þá hvarflaði ekki að neinum að 
spyrja mig hvers vegna ég hefði tek­
ið verkefnið að mér, á meðan  slíkar 
spurningar vakna ef viðfangsefnið 
tengist kynlífi. Samt er kynlíf hluti 
af lífi venjulegs fólks á meðan morð 
eru það ekki. Hvert erum við komin 
ef umfjöllun um kynlíf er einungis í 
höndum klámmyndaframleiðenda 
í Hollywood? Sumt af efninu sem 
þaðan kemur hefur alið af sér rang­
hugmyndir hjá ungu fólki og jafnvel 
mjög ójafna framkomu, en í klám­
myndum er annar einstaklingurinn 
oft látinn ráðskast alfarið með hinn.?
Tepra er vandamál
Þórdís Elva tekur einnig dæmi úr 
bókmenntaheiminum. ?Þar hafa 
krimmar verið mjög áberandi. Ótrú­
lega bersöglar lýsingar á virkilega 
ógeðfelldum morðum og  pyntingum 
er bókmenntagrein sem nýtur 
virðingar. Það spyr enginn hvort Arn­
aldur eða Yrsa hafi rétt á því að fjalla 
um ofbeldi, sem þau gera listilega vel 
og eiga lof skilið fyrir. 
Þessi erótíska bylgja er hins 
vegar ennþá svolítil hornkerling, 
svo ég noti orð sem er lýsandi. Þess­
ar  bækur eru skrifaðar af konum og 
markhópurinn er konur og því er 
oft þannig farið að hlutir sem eru 
markaðssettir fyrir konur þykja oft 
ekki mjög fínn pappír. Það er dálítil 
lenska að ráðast á það sem ómerki­
lega menningu, léttmeti eða eitthvað 
slíkt.
Gott dæmi er vefsíðan Barnaland, 
sú ótrúlega fjölnota síða. Þarna ger­
ast innkaup heimilanna í landinu í 
stórum stíl og þar er hægt að fá svör 
við öllu milli himins og jarðar. Samt 
er þessi síða tekin niður sem einhver 
?kerlingaklúbbur? og talað í niðr­
andi stíl um hópinn sem notar þetta 
og ?kerlingarnar? sem þarna eru. 
 Maður er því ekkert svakalega hissa 
á að þessar bókmenntir falli í lægri 
flokk. En ég sé ekkert að því að rit­
höfundar geri kynlífi skil á sama hátt 
og fólk gerir ofbeldi skil. Ég held að 
tepra sé hluti af vandamálinu. 
Ef við þorum ekki að fjalla um 
kynlíf á opinskáan hátt gefum við 
klámmyndaframleiðendum  greiðari 
aðgang að fólki. Það eru margir lykl­
ar að auknu kynheilbrigði og einn af 
þeim er að hrista af sér tepruna og 
þora að gera kynlífi skil og bjóða upp 
á slíkt í menningunni fyrir þá sem 
vilja. En á sama tíma er mjög mikil­
vægt að halda því til haga að slík 
menning er hugsuð fyrir fullorðna og 
á ekki erindi til barna.?
Villuráfandi í þögninni
Þórdís Elva ólst upp í Bandaríkjun­
um, Svíþjóð og Íslandi og flutti ekki 
endanlega heim fyrr en árið 1991. 
?Flakkið gerði mann víðsýnni en 
auðvitað var það líka erfitt.  Maður 
saknaði alltaf gamalla félaga og 
stundum finnst manni leiðinlegt 
að geta ekki skroppið í heimsókn 
til fólks sem hefur þekkt mann 
lengst. Ég á vini út um hvippinn 
og hvappinn og í tveimur heims­
álfum svo það er ekki alltaf hlaup­
ið að því. 
Það getur líka verið flókið að að­
lagast nýjum samfélögum en því 
fylgja kostir og gallar. Heimskt er 
heimaalið barn. Ég vissi ung að 
heimurinn væri flóknari en okkar ís­
lenska samfélag sagði til um.?
Frá árinu 1991 bjó Þórdís Elva í 
Seljahverfinu og stóð sig alltaf vel 
í skóla. ?Ég var alltaf dúxinn eða 
allavega með þeim allra hæstu og 
tranaði mér fram í stjórnir, söngleiki 
og leikrit. Einhverra hluta vegna hef 
ég alltaf þurft að skipta mér af samfé­
laginu sem ég er stödd í hverju sinni. 
Ég var því aldrei til vandræða þótt 
á vissan hátt hafi ég verið týnd. Mér 
var nauðgað þegar ég var 16 ára og 
kunni ekki að leita mér stuðnings. 
Var villuráfandi og múruð inn í mína 
þögn. Eftir á að hyggja tel ég að ef 
ég hefði haft tæki og tól þá hefði ég 
sparað mér ákveðna þjáningu. En 
auðvitað kennir öll lífsreynsla manni 
eitthvað. Kannski væri lífið öðruvísi í 
dag ef ég hefði ekki farið þessa leið.?
Hún segir að þrátt fyrir  vanlíðan 
hafi hún aldrei leitað á náðir eitur­
lyfja. ?En þegar mér leið sem verst 
reyndi ég að skemmta mér til að hífa 
mig upp úr vanlíðaninni, eins og 
gengur. Skemmtanir og djamm eru 
aldrei nein lausn, bara skammtíma 
gleði því svo tekur hversdagsleik­
inn við. Galdurinn er að kunna vel 
við hversdagsleikann, að kunna að 
vera hamingjusamur og maður sjálf­
ur í hverdeginum en ekki bara við fín 
tækifæri. Manni verður að geta líkað 
vel við þann mann sem maður hefur 
að geyma á venjulegum þriðjudegi 
klukkan fjögur eða um hánótt þegar 
maður liggur andvaka; að kannast 
við sálina sem maður býr yfir. 
Ef maður er vansæll er það á slík­
um tímapunktum sem reynir á, ekki 
þegar maður er staddur í glaumi 
og gleði. Að halda að maður geti 
djammað burt einhverja vanlíðan er 
blekking.?
?Nördisti? og ?besserwisser?
Hún viðurkennir að hafa verið ein­
mana fyrstu árin eftir að hún kom 
til Íslands. ?Ég var tólf ára og allir 
höfðu fundið sína félaga í bekknum 
 mínum. Það var ekki fyrr en líða tók á 
grunnskólann að ég fann mér vini og 
ég var döpur fyrst um sinn. 
Ég átti mér samt alltaf félaga í 
bókum og las mikið sem barn. Mað­
ur var að rækta aðra hluti í staðinn. 
Ég var alveg bullandi nörd og er enn. 
Finnst mjög gaman að sökkva mér 
ofan í alls konar hluti sem ég held 
að margir velti aldrei fyrir sér. Ég get 
bitið í mig að ég verði að vita eitthvað 
og fengið algjört æði. 
Um árið ákvað ég að ég yrði að 
kunna Evrópulandakortið utan að 
og linnti ekki látum fyrr en ég gat 
merkt öll löndin inn á innan við 
tveim mínútum. Ég var ansi lengi 
að púsla Balkanskaganum en var 
ánægð með mig þegar það tókst. Svo 
já, ég er ?pjúra nördisti?. Ég hef gam­
an af því að lesa fræðigreinar og las 
um daginn fræðigrein um avókadó af 
mikilli áfergju og komst að því að það 
eru til 22 tegundir af avókadó í heim­
inum. Þetta er oft eitthvað sem gagn­
ast manni ekki neitt.?
Hún viðurkennir að fyrir vikið sé 
hún ansi góð í spurningaspilum á 
borð við Trivial Pursuit. ?Pabbi og 
föðuramma mín verða aldrei sigruð 
en ef þau eru ekki með á ég séns. 
Ég var mikill límheili áður en ég 
eignaðist barn, sem gat verið mjög 
pirrandi eiginleiki fyrir fólk í  kringum 
mig. Límheili veit alltaf best. Ég gat 
þulið upp nákvæm smáatriði; jú, þú 
sagðir víst þetta, stóðst þarna og ég 
var í rauðu peysunni, manstu? Það 
er náttúrulega ótrúlega óþolandi fyr­
ir aðra sem eru ekki jafn minnugir. 
En svo eignaðist ég barn og því fylgir 
ákveðinn skammtímaminnisbrestur, 
maður er ekki jafn fljótur að grafa 
upp hluti í minningarbankanum því 
það er svo margt annað sem  maður 
þarf að muna er varðar umönnun 
barns. En þetta er að lagast; var verst 
fyrstu árin þegar maður var ósofinn,? 
segir hún og játar því þegar hún er 
spurð hvort hún eigi til að vera svo­
kallaður ?besserwisser?. ?Ég skal fús­
lega játa það að ég jaðra við að vera 
?besservisser? og nú hlakkar örugg­
lega í nánum vinum og fjölskyldu. En 
ég reyni að vera meðvituð um þetta 
og stoppa mig af ef ég er farin að 
derra mig. 
Að vísu er ég í draumastarfi  fyrir 
?besserwissera?. Ég vinn sem texta­
smiður á auglýsingastofu og fæ að 
prófarkalesa. Ég get tekið allan mál­
fræðifasismann og velt mér upp úr 
honum. Málfræði er draumaland 
?besserwissersins?, þar lifir hann 
sælulífi í sínu kommustríði,? segir 
hún brosandi og bætir við: ?Ég var illa 
haldin af fullkomnunaráráttu þegar 
ég var yngri en er sífellt að lækn­
ast meir af henni. Fullkomnunar­
árátta er ekki gott ástand því slíkt 
elur af sér kvíða. Maður er alltaf með 
frammistöðukvíða ef maður ætlast til 
þess að vera fullkominn. 
Ég get með góðri samvisku sagt að 
þetta var sjálfsprottin fullkomnunar­
árátta því ég átti góða fjölskyldu sem 
ætlaðist aldrei til neins annars en að 
ég væri ég sjálf. Líklega er þetta bara 
hluti af persónuleika mínum. Eftir að 
ég gerði mér grein fyrir þessu langaði 
mig að draga úr áráttunni og fá meiri 
frið í beinin. 
Ég hef verið með sjálfa mig í þjálf­
un undanfarin ár í því að leyfa mér 
að gera mistök, vera hallærisleg og 
klúðra málunum. Sem  listamaður 
verður maður að átta sig á því að 
 Þórdís Elva
36  Viðtal
Þórdís Elva Þorvaldsdóttir hefur alltaf haft 
mikla þörf fyrir að skipta sér af mönnum og málefn-
um. Hún hefur um árabil verið virk í samfélagsum-
ræðunni og sér í lagi þeirri sem lýtur að kynbundnu 
ofbeldi. Hér ræðir Þórdís Elva um erótísku bókina 
sem hún var að þýða, flakkið í æsku, ?nördismann? 
og fjölskylduna sem hún bjóst ekki við að eignast.
? pönkast í teprunum
23.?25. nóvember 2012  Helgarblað 
Indíana Ása Hreinsdóttir
indiana@dv.is
Viðtal

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64