Tíminn - 11.11.1941, Blaðsíða 4

458
TlMINN, þrfgjiidaginn 11. név. 1941
115. blaffi
tf
RBÆNUM
A
víðavangi.
Innbrot.
í nótt var brotizt inn í kaffihúsið
Svöluna, Laugavegi 68, með þeim hætti
að rúða var brotin í glugga sem er
niður við jörð á bakhlið hússins, og
fóru þjófarnir þar inn. Töluverðu af
vindlingum og súkkulaði var stolið og
ennfremur um 70 krónum í peningum.
Mál þetta er í rannsókn, og síðast er
blaðið frétti, hafði ekki tekizt að finna
sökudólgana.
Barizt á Iieklu.
í fyrrakvöld var lögreglan kvödd á
vettvang að Hótel Heklu, en þar stóð
yfir bardagi mikill og áttust þar við
ísiendingar og Ameríkumenn. Nokkrir
íslendingar voru handteknir og höfðu
tveir þeirra særzt nokkuð mikið. Einn
Ameríkumaður var tekinn höndum og
töldu íslendingarnir, að hann hefði
átt upptökin að óeirðunum. Mál þetta
er í rannsókn.
Landabrugg.
í morgun voru tveir ölvaðir menn
teknir úr umferð hér í bænum. Reynd-
ist áfengi það, er þeir höfðu drukkið,
vera heimabrugg. Ekki er vitað, hvar
mennirnir fengu landann, og er það
mál i rannsókn. í
(Framh. a/ 1. síðu)
Framleiðendur þessarar vöru
fengju ekki skell af þessu;
þeim yrði bætt upp.“ Nú er
komið annað hljóð í strokkinn
hjá Mbl. í blaðinu 8. þ. m. fellir
það eftirfarandi dóm um hina
„gömlu uppástungu vera“ í til-
efni af skattafrv. Framsóknar-
flókksins: „Þó að féð yrði notað
til þess að gefa með dýrtíðinni,
þ. e. að halda niðri verðlagi á-
kveðinna vara með uppbótai;-
greiðslu, hefði það engin raun-
hæf áhrif. Það væri engin
lækning á meinsemdinni.l‘ —
Hvaða álit geta menn haft á
þeim blöðum og flokkum, sem
snúast þannig gegn sínum eig-
in tillögum, þegar á að fram-
kvæma þær? Hvenær geta
menn treyst því, að slíkur
flokkur meini það alvarlega,
sem hann heldur fram í það og
það skiptið?
UPPLJÓSTRANIR.
Þýzkur' undírródnr
(Framh. a/ 1. síðu)
urinn. En þeim brá illa í brún,
er þeir heyrðu „fræðsluerindið“
hans. Hann hóf mál sitt með
fimbulíambi um sögukunnáttu
íslenzkra sagnfræðinga, sem
hann áleit ófullkomna og skiln-
ing þeirra á atburðum verald-
arsögunnar harla bágborinn.
Sýndist hann þar einn allt vita
og skilja. Síðan hné allur seinni
hluti erindisins að „skýringum“
á þeirri styrjöld, er nú geisar,
aðdraganda hennar og tilgangi.
Gerði hann þar all-lítið úr hin-
um lýðræðissinnuðu þjóðum,
taldi lýðræðið í engu betra en
einræði, og fór mörgum háðu-
legum og strákslegum orðum
um það og þær þjóðir, er nú
berjast harðri baráttu fyrir við-
haldi sjálfsögðustu mannrétt-
inda. Að endingu fullyrti ræðu-
maður, þegar hann hafði teygt
lopann nál. tvær klst„ að ís-
lendingum bæri í framtíðinni
að taka sér vopn í hönd, og að
berjast eins og óðir væru gegn
erkiféndum mannkynsins, lýð-
ræðisþjóðunum. Það skiptir
engu í sjálfu sér, þótt hver ís-
lendingur verði brytjaður nið-
ur, sagði hann.
Ræðumaður deildi hart á rík-
isstjórnina fyrir það, sem hann
nefndi „utanríkismálasveita-
mennsku". Kristján Danakon-
ungur, sagði hann, var búinn
að biðja Hitler að þyrma ís-
lenzkum skipum, og þess vegna
m. a. var skilnaðurinn við Dan-
mörku háskasamlegur. Annars
yrði það oflangt mál að tína
saman allar slíkar fjólur Guð-
brands, en erindi hans var í
stuttu máli háþýzkur áróður.
Það er fullkomin móðgun við
þá, sem treystu því, að erinda-
flutningur ungmennafélagsins
yrði fræðandi og áróðurslaus
fræðslustarfsemi, að bjóða þeim
upp á jafn rótarlegt og einhliða
áróðurserindi sem þetta. Fé-
lög og menntastofnanir verða
að forðast það, að þau verði
verkfæri eins og annars stríðs-
áróðursaðila.
Kommúnistablaðið ræðst í
morgun á Jónas Jónsson fyrir
að hafa birt á þingi í gær upp-
lýsingar um utanríkismál, sem
ættu að vera leynilegar. Það,
sem J. J. gerði, var að skýra frá
því, að síðastl. vetur hefði kom-
múnistablaðið skýrt frá mál-
efnum, sem höfðu verið rædd á
lokuðum fundi og áttu að vera
leynileg. Ekki hefði þó þótt rétt
að gera veður ú.t af þessu trún-
aðarbroti þá, því að það hefði
aðeins staðfest uppljóstranirn-
ar á hinum óheppilegasta tíma,
en nú væri hins vegar hægt að
segja frá þessu, þar sem mál
þessi væru um garð gengin.
Uppljóstrun kommúnistanna þá
hefði verið í þágu annars styrj-
aldaraðila, Þjóðverja, og hefði
getað haft hinar alvarlegustu
afleiðingar, enda sennilega
gerðar í þeim tilgangi, þar sem
kommúnistar og nazistar voru
þá bandamenn.
Alvarlegnr árekstur
(Framli. af 1. síðu)
að hrista skammbyssuna úr
liendinni á honum. Um leið
hlupu margir þeir, sem staddir
voru þarna nálægt, af stað til
þess að hjálpa Þórði, en áður
en þeir komu til þeirra, hafði
hermaðurinn losað sig og
hlaupið burtu, vestur götuna.
Þeir tveir hermenn, sem voru
með þeim. er að skothríðinni
stóðu, hlupu einnig burtu, og
náðust þeir ekki. Af Þórði hef-
ir ennþá ekki verið hægt að
taka skýrslu, sökum þess að
hann liggur þungt haldinn á
St. Jósepsspítala.
Mál þetta er ný áminning til
íslendinga um að forðast öll af-
skipti af hermönnunum. Hvort
heldur sem þau byrja ófriðlega
eða vinsamlega, má alltaf bú-
ast við því, að þau háfi leiðin-
leg endalok, eins og reyndin
hefir orðið að þessu sinni.
Þess ber einnig að vænta, að
mál þetta verði til þess, að setu-
liðsstjórnin ameríska hætti að
láta hermennina ganga vopn-
aða, þegar þeir eru ekki að
Martha HlcKenna:
•Jeg var njósnari
Winston S. Churchill forsætisráóherra Breta hefir ritað
formála fyrir bókinni og segir þar m. a.:
Martha McKenna, hetja þessarar frásagnar, uppfyllti að öllu
ieyti þau skilyrði, sem gera hið ægilega njósnarstarf bæði virðu-
legt og heiðarlegt.
Hún dvaldi að baki viglínanna, eigi fjær en svo, aö hún gat
heyrt fallbyssudrunurnar og útvegaði í sífellu og kom áleiðis upp-
lýsingum, sem voru Bretum mjög mikilsverðar.
Hún tilkynnti um herflutninga, eyðilagði eða reyndi að eyði-
leggja skotfærabirgðir, hjálpaði brezkum föngum til að flýja,
gaf brezkum flugvélum leiðbeiningar til að gera árásir á her-
mannaskála og staði, þar sem lið var dregið saman, og kom því
til leiðar, að hundruð af fjandmönnum og kúgurum föðurlands
hennar urðu að láta lífið.
Jafnframt starfaði hún i þýzkum sjúkrahúsum og veitti að-
hlynningu og hjúkrun þeim mönnum, sem hún mundi undir
oðrum kringumstæðum hafa reynt að tortíma, og fyrir þau störf
var hún sæmd járnkrossinum þýzka snemma í stríðinu. Hún
hefir einnig verið sæmd frönskum og belgískum heiðursmerkjum
fyrir hugprýði .
Saga hennar er hrífandi. Þegar ég hafði byrjað að lesa hana
gat ég ekki slitið mig frá lestrinum fyrr en klukkan fjögur um
morguninn" ..
Þannig farast Churchill orð um njósnarann Martha Mc
Kenna og frásögn hennar. — Þaö verða fleiri en Chur-
chill, sem ekki geta hœtt við pessa bók hálflesna.
Blóm álf abókin
Freysteinn Gunnarsson íslenzkaði.
Bókin er með stærri og fallegri litmyndum en sést hafa
áður í bók, sem prentuð hefir verið hér á landi.
Þessa fallegu bók þurfa öll börn að eignast.
H.S. LeiStur
Pósthólf 732 Reykjavík
Ætla þeir beint . . .
(Framh. af 3. slðu)
ir eiga jafnan rétt á sér. En ef
frelsi og lýðstjórn eiga að hald-
ast í þingræðislandi verða
þessir flokkar að vera ábyrgir
gerða sinna, gæta fyrst hags-
muna alþjóðar, og þar næsc
sjónarmiða einstakra flokka.
Hin náttúrlega þörf verka-
manna til samstarfs kemur
fram í því, að hin sundurlausu
flokksbrot verklýðsins játa op-
inberlegar sambandið við stétt
sína, þó að þau veiti sér-
fylgi fjórum mjög sundurþykk-
um leiðtogum. Sú tíð mun koma,
og væntanlega áður en langt um
líður, þegar sandkorn dægurat-
vikanna hafa fennt í hin giftu-
lausu spor Héðins Valdimarsson-
ar, að verkamenn eignast aftur
þann foringja, sem tekur upp
að nýju merki Jóns Baldvins-
sonar og gerir verkamanna-
stéttina óháða öllu erlendu vald-
boði og fégjöfum og jafn fram-
sýna og iafn ábyrga eins og
aðrar stéttir þjóðfélagsins. En
þá verða Framsóknar- og
Sjálfstæðismenn að sætta sig
við að hafa ekki úr verka-
mannastétt annað kjörfylgi
heldur en það, sem sprottið er
gegna skyldustörfum. Slíkt get-
ur leitt til óhappa.
ftúðill
fer norður um land til Þórs-
hafnar næstkomandi föstu-
dagskvöld. Kemur við á öllum
um reglulegum viðkomustöðum
í báðum leiðum.
Vörumóttaka á miðvikudag
og til hádegis á fimmtudag.
af eðlilegum skoðanamun í
þjóðfélaginu.
Bjarni Benediktsson borgar-
stjóri mun varla ganga þess dul-
inn, að Framsóknarmenn hafa
ekki og munu ekki á ókomnum
tímum hafa nokkurn einkarétt
á góðri sambúð við Alþýðu-
flokkinn. Er þess skemmst að
minnast, að frá 1931—34 var
hagnýtt bandalag milli Sjálf-
stæðismanna og Alþýðuflokks-
ins móti Framsóknarmönnum.
Og nú nýskeð eru þessir tveir
flokkar búnir að leggja ráðu-
258 Víctor Hugo:
mér ekki tekizt að safna saman enn
sem komið er. Þú veizt líka---------.
— Ég veit það eitt, að mér ber brýna
nauðsyn til þess að fá peninga, endur-
tók Jóhann og tók nú að gerast ó-
þreyjufullur.
— Og til hvers hyggst þú að verja
þeim? spurði erkidjákninn.
Þessi spurning varð þess völd að
vonarneista brá fyrir í augum Jóhanns.
Hann varð hin sakleysislegasti á svíp.
— Jú, Claude bróðir! mælti hann. Ég
hefi ekki leitað á fund þinn í slæmum
tilgangi. Ætlun mín er að gera góðverk.
— Góðverk? spurði Claude undrandi.
— Já, svaraði Jóhann. — Tveir vinir
minir ætla að kaupa skáp og gefa hann
dóttur blásnauðrar ekkju. Þetta er sann-
nefnt góðverk. Skápurinn kostar þrjú
gyllini, og ég vil gjarna leggja örlítið af
mörkum.
— Hvað heita þessir vinir þínir?
— Pétur l’Assomeur og Croque-Oison.
— Skáp handa dóttur blásnauðrar
ekkju? Skáp, sem kostar þrjú gyllini?
Hvernig má það vera?
Jóhann veitti því ekki athygli fyrr en
um seinan, að saga hans var í fyllsta
máta ósennileg. Hann gerði því tilraun
til þess að ná vilja sínum framgengt
með öðrum hætti.
— Jæja þá! mælti hann. — Ég þarf
Esmeralda 259
á peningum að halda til þess" að geta
boðið Isabeau-le-Thierry í Val-d’Am-
our í kvöld.
— Ófyrirleitni þrjótur! hrópaði klerk-
urinn.
— Holdsfýsn! mæltí Jóhann með til-
vitnun i áletrunina á veggnum.
Þessi tilvitnun hafði hin undraverð-
ustu áhrif á erkidjáknann. Hann beit í
vörína og stokkroðnaði.
— Hafðu þig á braut, bauð hann. —
Ég á von á manni.
Jóhann gerði enn eina tilraun
— Claude bróðir! mælti hann. — Þú
gefur mér þó að minnsta kosti nokkra
skildinga, svo að ég geti keypt mér
málsverð.
— Hvað ert þú langt kominn í ræð-
um Gratians? spurði Claude.
— Ég hefi glatað „glósunum" mín-
um.
— En hvað ert þú langt kominn í
latínunni?
— Þeir hafa stolið Horats frá mér.
— En hvað ert þú langt kominn í
ritum Aristotelesar?
— Hvert þó í þreifandi bróðir sæll!
Einn kirkjufeðranna hefir látið svo um
mælt, að djöfullinn hafi jafnan nærzt á
óminum af háspeki Aristotelesar. Fjand-
inn hafi Aristoteles! Ég læt ekki há-
speki hans vinna trú minni grand!
neyti Hermanns Jónassonar að
velli með sameiginlegu átaki.
Ég hefi í meir en aldarfjórð-
ung gert ráð fyrir þeirri þróun,
sem hér hefir verið gerð grein
fyrir. Ef hér starfa þrír lýðræð-
isflokkar, þá hljóta málefni að
valda því að þeir vinni til skipt-
is saman, eftir því, sem efni
standa til. Ef Sjálfstæðisflokk-
urinn hefði ekki haft innan
sinna vébanda hin óábyrgu öfl,
sem áður er lýst, hlaust svo að
fara, að ráðuneyti Hermanns
Jónassonar hefði haldið áfram
með þeirri breytingu, að Alþýðu-
flokkurinn hefði tekið sinn
mann úr stjórninni og komizt
í stjórnarandstöðu.
Mér þykir vel farið að Bjarni
Benediktsson borgarstjóri hefir
hafið umræður um þetta vanda-
sama mál. Frá mínu sjónarmiði
er það þjóðarólán, að
að Héðinn Valdlmarsson skyldi
verða olíuburgeis og uppreist-
armaður móti Jóni Baldvins-
syni. Það skapaði vök komm-
únismans á íslandi. Héðinn
Valdimarsson féll sjálfur í þá
vök og Stefán Jóhann er í sýni-
legri hættu. Mest myndi þó það
sysið verða, ef sá flokkur, sem
Jón Þorláksson stofnsetti til
varnar móti léttúðugum „um-
---GAMLA BÍÓ
ATVDY HARDY
A BIÐILSBUXUM
Aðalhlutverkin leika:
LEWIS STONE,
MICKEY ROONEY,
CECELIA PARKER og
FAY HOLDEN.
Sýnd kl. 7 og 9
Framhaldssýning
kl. 31/2—6 V2:
OFURHUGIXN
með
FRANK MORGAN.
,-NÝJA BÍÓ.

Olnbogabarnið
The Under-pup).
Hrífandi og fögur ame-
rísk tal- og söngvamynd.
Aðalhlutv. leika:
GLORIA JEAN,
ROBERT CUMMINGS,
NAN GREY.
Sýnd kl. 7 og 9
Hjartanlegar þakkir vottum við öllum þeim, er j
sýndu okkur sóma og vináttu í tilefni af silfur- *
brúðkaupi okkar. I
Guðbjörg og Páll Kolka. I
Samkeppni
Reykjjavíkurbær hefir ákveðið að stofna
til hugmyndasamkeiiimi um samstæð í<
búðarhús. Væntanlegir þátttakendur vitjn
uppdrátta og lýsingar á skrifstofu bæjar<
verkfræðings. —
Borgarstjóriu
jSIúlknr
gefta iengíð vinnu stra^
í Dósaverksmiðjunni.
Auglýsin
um verðlagsákvæðí.
Verhlagsnefnd hefir ákveðið eftirfarand
úámarksverh á brauðvörum á þeiin stöðuin
sem hrauðgerðarhús eru starfandi:
Rúgbrauö, óseydd 1500 gr. . . . kr. 1.02
— seydd 1500 gr............ - 1.07
Normalhrauð 1250 gr.......... - 1.02
Franskbrauö 500 gr........... — 0.68
Súrbrauð 500 gr.............. — 0.56
Heilhveitibrauð 500 gr....... — 0.68
Kringlur pr. kg............. — 1.90
Tvíbökur pr. kg. ............ - 4.20
Wienarbrauð pr. stk.......... — 0.22
Séu nefnd brauð bökuð með annari þyngt
en alS ofan greinir, skal verðið vera hlutfalls
legt.
Á þeini stöðum þar sem ekki eru hrauðsölu
Stús starfandi, má verðið vera þeim miui
hærra sem nemur flutningskostnaði á brauð
unuin.
Auglýsing um hámarksverð á brauðum 26
agn*íl 1941, er úr gildi fallin.
l»etta hirtist hér með öllimi sem hlut eigíi
að ináli.
Viðskíptamálaráðuneytið, 10. nóv. Í94L
§itrónur
25 atara stykkíd.
rótsbylgjum“ í þjóðfélaginu og
sem skjólgarð um þjóðleg verð-
mæti skyldi — ef til vill með
þeim krafti, sem Bólu-Hjálmar
nefnir „segulafl syndarinnar“,
sogast frá sínum mörgu mikils-
verðu málefnum niður í hinu
opnu pólitísku vök, þar sem for-
kólfar langvarandi ábyrgðar-
leysis í verklýðsmálum eru að
enda lítilfjörlega ævidaga.
J. J.