Tíminn - 11.07.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 11.07.1944, Blaðsíða 1
\ RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON. ÚTGEFFANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN. PRENTSMIÐJAN EDDA hJ. Símar 3948 og 3720. RITSTJÓR ASKRrPSTOPDR: EDDUHÚSI. Liudargötu SA. Símar 3948 og 3720. APQREIÐSIiA, PiNTTRTMTA OG AUGLÝSINGASKRIPSTOPA: EDDTJHÚSI, Iilndargötu 9A. Sími 2323. 28. árg. Reykjavík, þriðjudaginn 11. jjiilí 1944 68. í»la« Erlent yfirlií: Taka Caen og frá- för Rundstedt Fimmtu viku innrásar Banda- manna í Normandí lauk með því, að sameiginlegur her Breta og Kanadamanna tók borgina Caen í mestu stórsókninni, sem Bandamenn hafa enn gert á innrásarsvæðinu. Hófst hún síðastl. laugardag og var sótt að borginni bæði að sunnan og noröan, en Bandamenn náðu strax fótfestu norðan við borg- ina fyrstu innrásardagana og héldu þar fótfestu, þrátt fyrir harðar árásir Þjóðverja. Mestur þunginn var þó í sókninni að sunnan,, þaðan sem meginher Bandamanna sótti. Þrátt fyrir harðfenglega vörn Þjóðverja, var svo komið síðdegis í gær, að þeir héldu aðeins litlu úthverfi, en höfðu verið yfirbugaðir alls- rstaðar annars staðar á þessum slóðum. Taka Caen er engu minni sig- ur en taka Cherbourg. Þótt Caen liggi við Orne-fljót nokkra km. inn í landi, er þar mik.il höfn og hefir Caen oftast verið einn helzti siglingabær Frakka, enda er þaðan mun styttri landleið til Parísar en frá Cher- bourg og Le Havre. Þar eru mjög miklar flugvellir og samgöngu- leiðir liggja þaðan í margar átt- ir, enda yar Caen miðstöð fyrir varnir þýzka hersins í Normandí. Eftir toku Caen fá Bandamenn stórbætta aðstöðu'til framhalds- sóknar. Það m^, telja víst, að Scntásp- menn hafi gert sér vonir um að taka Caen fyrr, því að þangað virtist meginþunga innrásar- innar upphaflega beitt. Varnir Þjóðverja hafa sennileg'a reynst traustari en Bandamenn hugðu. Þótt Bandamenn kunni þann- ig að hafa orðið fyrir nokkrum vonbrigðum, virðist þó sýnilegt, að vonbrigðin hafi orðið meirí Þjóðverja megin. Það má bezt marka á þeirri breytingu, sem gerð var í síðastl. viku á yfir- herstjórn þeirra. Von Rundstedt, sem um tveggja ára skeið hefir annazt yfirherstjórnina í Frakk- landi, hefir verið settur af undir því yfirskyni, að hann væri veik- ur og hún falin von Kluge hers- (Framh. á 4. slSu) Seinasfu fréttir Sókn Bússa heldur enn áfram á 400—500 km. langri víglínu eða frá Kovel til Folotsk. Þeir hafa tekið borgirnar Barano- vichi og Lida og eru skammt frá Vilna. Hefir nú styrjöldin á þessum hluta vígstöðvanna hvarvetna flutzt inn í Pólland. Á einum stað eru Rússar komn- ír inn í Lithauen. Á öðrum stað eiga þeir aðeins 150 km. til Austur-Prússlands. Byrjað er að flytja börn frá London, vegna flugsprengju- árása Þjóðverja. Þjóöverjar halda áfram að skjóta flug- sprengjum sínum á London, þótt flugher Breta geri harðar árásir á stöðvar þeirra handan Ermar- sunds. De Gaulle er nú í Bandaríkj- unum í boði Roosevélts. Bandaríkjastjórn hefir fyrir nokkru slitið stjórnmálasam- bandi við Finna. Langfleygar amerískar flug- vélar hafa nýlega gert tvær árásir á borgir í Suður-Japan frá stöðvum í Kína. í Hartford í Bandaríkjunum fórust nýlega 146 menn, er eld- ur kom upp í fjölleikatjaldi. Þjóðverjar tilkynna að vikuna 25. júlí til 3. ágúst í fyrra.hafi 41.385 menn farizt í loftárásum Bandamanna á Hamborg. Búnaðarbankinn nndirbýr stór- byggingu Bankinn hefir kcypt lóðir við Austurstrœti og Hafnarstrœti Búnaðarbanki íslands hef- ir í vetur fest kaup á lóðum við Austurstræti og Hafnar- stræti. Er nú unnið að teikn- ingu á veglegri byggingu, sem þar verður reist, og er gert ráð fyrir að byrjað verði á henni næsta vor. f byggingu þessari verður nægilégt hús- næði fyrir bankann, Búnað- arfélag íslands, búnaðarþing og ef til vill fleiri stofnanir. Búnaðarbankinn hefir hingað til orðið að vera í leiguhúsnæði, en slíkt er bæði óhentugt, og dýrt til frambúðar. Forráða- menn bankans hafa lengi haft í huga, að bankinn eignaðist sitt eigið hús, þegar honum yxi geta til þess. Fyrir alllöngu síðan var farið að svipast eftir lóð, sem væri á góðum stað í bænum, þar sem bankinn gæti byggt, en slík- ar lóðir eru næsta ófáanlegar. Má óhætt telja það mjög mik- ilsvert, að bankanum tókst á síðastl. vetri að ná samkomu- lagi við Háskóla íslands um kaup á lóðunum Austurstræti 5 og Hafnarstræti 6, en Háskólinn hafði eitt sinn ætlað að byggja þar kvikmyndahús. Er það til mikilla þæginda fyrir viðskipta- menn bankans, að honum skuli þannig tryggður staður í miðj- *um bænum, og auk þess ánægjulegt fyrir bændur, að stofnanir þeirra skipi sinn sess í bænum, en þurfi eigi að hrekj- ast út í úthverfi hans. Fy.rir nokkru síðan er byrjað á teikningu af húsi því, er Búnað- arbankinn mun reisa á þessum lóðum, og verður. það vegleg fjögra hæða bygging. Gert er ráð fyrir að hægt verði að byrja á byggingunni næsta vor. Ætlast er til þess, að Búnað- arfélag íslands fái nægilegt hús- næði í þessu fyrirhugaða húsi Búnaðarbankans, en það býr nú við algerlega ófullnægjandi húsakynni. Er það til mikilla þæginda fyrir bændur, sem eiga mörg erindi við þessar stofnanir, að þær séu á sama stað. Skuldlaus eign Búnaðar- bankans 11,7 milj. kr. í yfirliti um hag Búnaðar- banka íslands 30. júní s.'l., sem sent hefir verið blöðum og út- varpi eins og venjulega, sést, að eignir bankans nema alls 64 milj. kr. (þ. e. útlán, sjóðir, innstæður og fasteignir), en þar af eru skuldlausar eignir 11.7 milj. kr. Skiptast þær þannig: FallnaðarArslit p jóðaratkvæðagreiðslunnar: 98,6°|o kosníngabærra kjós- enda neyttu atkvæðísréttar 97,3°|0 samþykktu sambandsslítín og 95°|0 lýðveldísstofnunina Vikíð irá Mynd þessi er af von Rundstedt hers- höfðingja, sem nýlega hejir verið vikið frá yfirherstjórninni í Frakklandi Hann er nú orðinn 68 ára gamall. Sjá nánara um hann í erlenda yfirlitinu. Sparisjóðsdeild . Ræktunarsjóður Veðdeild ....... Byggingarsjóður Viðlagasjóður .. Loðdýralánadeild Smábýladeild ... kr. 1.920.296,51 4.281.310,05 800.000,00 2.606.829,25 1.848.44f),96 10.927,91 199.392,14 Alls kr. 11.667.196,82 sÞað má vel á þessum tölum marka, hve vel þessi stofnun bænda er rekin. Hefir þó Búnaðarbankinn langminnsta tekjumöguleikana af bönkunum, því að hinir bankarnir fá mikl- ar tekjur af gjaldeyrisverzlun- inni, er Búnaðarbankinn hefir ekkert af henni. Sjötngnr Sjötugur er í dag merkis- bóndinn Hákon Finnsson á Borgum í Hornafirði. Hans verður nánara getið í næsta blaði. Vírðuleg útfor Guðmundar á Sandi Jarðarför Guðmundar Frið- jónssonar skálds á Sandi fór fram með mikilli viðhöfn 6. þ. m. Sýndu Þingeyingar glöggt hve mikils þeir mátu þetta merkilega skáld sitt. Fólk byrjaði að safnast heim að Sandi nokkru fyrir hádegi og munu alls hafa komið þangað um 600 manns. Öllum, sem komu voru veittar góðgerðir áð- ur en húskveðjan hófst. í upp- hafi húskveðj unnar var sung- ið: „Hin langa þraut er liðin", en síðan flutti sr. Friðrik Frið- riksson ræðu. Þá var sungið kvæði Guðmundar Páskamorg- unn, Júlíus Havsteen flutti ræðu og Steingrímur Baldvins- son í Nesi, Heiðrekur Guð- mundsson, sonur skáldsins, og Arnfríður Sigurgeirsdóttir á Skútustöðum fluttu kvæði. Átta synir Guðmundar báru kistu hans úr garði að bíl, er stóð við túngarðinn. 'Jarðað var að Nesi í Aðaldal. Kvenfélag Aðaldæla hafði skreytt kirkjuna fagurlega. Ungir bændur hófu kistuna í kirkju, en eldri bændur úr kirkju til grafar. í kirkjunni var fyrst sungið: „í hendi Guðs er hver ein tíð", en síðan flutti Karl Kristjánsson ræðu og sung- ið var kvæðið „Þingeyjarsýsla" eftir Guðmund. Þá flutti Sigurð- ur Jónsson á Arnarvatni kvæði og sunginn var sálmurinn „Lýs milda ljós". Þessu næst flutti séra Þorgrímur Sigurðsson aðal- kirkjuræðuna, en síðan flutti Þóroddur Guðmundsson kveðju frá konu og börnum skáldsins og Konráð Vilhjálmsson frá Hafralæk flutti kvæði. Sunginn var sálmurinn „Allt eins og blómstrið eina'", er kistan var borin til grafar. Kransar bárus.t frá ríkisstjórn íslands, Menntaskólanum á Ak- ureyri og ýmsum félögum og einstaklingum. Á kransinum frá menntaskólanum stóð: „Þökk fyrir íslenzkuna". Meðan húskveðjan fór fram, var leiðinlegt veður, þoka og rigning, en meðan líkfylgdin var á leið í kirkjuna, batnaði veðr- ið og var komið sólskin, er þang- að kom. f seinasta tölublaði Lögbirtingablaðsins er birt endanleg nið- urstaða þjóðaratkvæðagreiðslunríar um sambandsslitin og lýð- veldisstofnunina, er fram fór dagana 20.—23. maí síðastl., en eins og kunnugt er, var talningu ekki fulllokið fyrr en 17. júní, því að utankjörstaðaatkvæði mátti taka til greina til þess tíma. Hefir letta breytt lítillega þeim niðurstöffum, sem áður hafði verið skýrt frá, og þykir því rétt að birta hér hinar endanlegu niður- stöður. Samkvæmt þessum niðurstöðum hafa 98.61% atkvæðisbærra kjósenda neytt atkvæðisréttar síns. Af þeim, sem atkvæðisrétt- ar neyta, fylgdu 97.35% sambandsslitunum, en 95.04% lýðveldis- stofnuninni. Hér fer fyrst yfirlit um tölu atkvæðisbærra kjósenda (fyrsti dálkur), tölu greiddra atkvæða (annar dálkur) og hundraðs- hluta þeirra, sem kusu, af öllum kjósendáfjöldanum (3. dálkur): Seyðisfj. 494 494 100,00 V.-Skaft. 943 943 100,00 V.-Hún. 873 872 99,89 Dalas. 827 826 99,88 A.-Skaft. 736 735 99,84 Rang. 1896 1893 99,84 N.-Þing. 1039 1037 99,81 Skag. 2253 2247 99,73 Gull. og Kjós. 3312 3301 99,67 Árn. 3007 2994 99,57 S.-Múl. 3082 3067 99,51 Myr. 1136 1130 99,47 Strand. 1088 1081 99,36 Borg. 1926 1913 99,33 Snæf. 1776 1763 99,27 Vestm. 1934 1968 99,19 Sigl. 1626 1612 99,14 Hafn.. 2323 2302 99,10 S.-Þing. 2350 2328 99,06 Au-Hún. 1255 1243 99,04 Barð. 1659 1642 98,98 N.-MÚl. 1569 1548 98,66 Eyja. 3162 3118 98,61 V.-ísafj. 1198 1177 98,25 N.-ísafj. 1434 1402 97,77 Rvík 26073 25487 97,75 Akur. 3510 3420 97,44 ísafj. 1560 1515 97,12 Allt landið 74091 73058 98,61 Um sambandsslitin féll at- kvæðagreiðslan á þessa leið: Já Nei Auð. óg. Seyð 476 2 9 7 V.-Skaft 922 4 8 9 V.-Hún 862 5 1 4 Dal. . 817 0 5 4 A.-Skaft. 713 5 3 14 Rang. 1865 6 12 10 N.-Þing. 994 8 26 9 Skag. 2209 6 11 21 Gull., Kjós. 3240 10 27 24 Árnes. 2933 9 22 30 S.-Múl. 2984 23 25 35 Mýr. 1107 2 10 11 Stranda 1058 2 13 8 Borg. 1869 6 16 22 Snæf. 1710 10 16 27 Vestm. 1901 7 29 31 Sigl. 1574 5 16 17 Hafn. 2246 11 21 24 S.-Þing. 2292 10 17 9 A.-Hún. 1209 8 15 11 Barð. 1596 11 19 16 N.-Múl. 1526 4 1 17 Eyjafj. 3045 12 31 30 V.-ísafj. 1158 4 12 3 N.-ísafj. 1330 15 39 18 Rvík 24773 155 302 257 Akure. 3284 21 64 51 ísafj. 1429 16 35 35 Samtals 71122 377 805 754 Samt. %'97,35 0,52 2,13 Um Iýðveldisstjórnarskrána féll atkvæðagreiðslan á þessa leið: Já Nei Auð. Óg. Seyðisfj. ,463 7 18 6 V.-Skaft. 919 6 15 3 V.-Hún. 847 8 13 4 Dalas. 804 4 14 4 A.-Skaft. 688 7 26 14 Rang. 1829 19 40 5 N.-Þing. 982 12 34 9 Skag. 2180 17 39 11 Gull., Kjós. 3183 17 85 16 Árness. 2904 -11 63 16 S.-Múl. 2931 28 92 16 Mýras. 1093 3 23 11 Strandas. 1042 9 27 3 Borg. 1836 12 43 22 Snæf. 1667 16 67 13 Vestm. 1868 17 61 22 Siglufj. 1549 8 46 9 Hafnarfj. 2201 21 56 24 S.-Þing. 2265 21 33 9 A.-Hún. 1178 14 49 2 Barð. 1561 14 53 14 N.MÚ1. 1501 9 20 18 Eyjafj. 2970 32 86 30 V.-ísafj. 1129 16 29 3 N.-ísafj. 1241 44 104 13 Rvík 24259 411 667 150 Akure. 3091 115 163 51 ísafj. 1254 153 88 20 Samtals 69435 1051 2054 518 Samt. % 95,04 1,44 3,52 Mynd þessi er frá. fyrsta þœtti sögulegu sýningarinnar, sem nefndist Upp- haf, og sjást á henni nokkrar af hinum ágœtu myndum Tryggva Magn- ússonar. Sýninguna hafa nú sótt um 7500 manns. Hún er opin enn. Á víðavatigi SALA KVELDÚLFSTOGAE- - ANNA OG ÖRYGGI AT- VINNUVEGANNA. Morgunblaðið heldur áfram að lofa stórgróðasöfnun einstakl- inga. Það segir, að hún sé megin trygging fyrir vaxandi at- vinnurekstri. Reynslan sýnir aftur á móti, að hún er engin trygging fyrir, atvinnurekstur- inn. Nú er t. d. Kveldúlfur búinn að selja þrjá af togurum sínum og sagt er að hann muni selja þá alla. Hann hefir selt þá fyrir geipiverð. Fyrir andvirði þeirra, ásamt hinum miklu sjóðum fé- lagsins, væri hægt að kaupa mörg ný skip. En það er engin trygging fyrir því, að Kveldúlfur geri það. Hann getur farið með þetta fé eins og honum bezt sýn- ist. Yfirfært það með ýmsu móti til útlanda eða byggt fyrir það einhverjar verksmiðjur, nýtt Korpúlfsstaðabú, lúxushallir, eða hvað annað, sem honum þóknast. Þetta fjármagn er ekki nein trygging fyrir útgerðina, enda þótt það sé raunveruleg eign hennar og eigi að vera henni til styrktar, þar sem Kveldúlfi hefir áskotnast féð með því að hafa fyrst greiðan aðgang að lánsfé bankanna og síðan með skattaundanþágun- um. Það, sem þarf að gera, er að tryggja það, að öll slík stór- gróðasöfnun, sem fengin er með aðstoð bankanna eða þjóðfélags- is á annan hátt, komi atvinnu- lífinu til góða. Fyrir þessu er lítil eða engin trygging, eins og nú er. Úr þessu þarf að bæta. Almenningur sættir sig ekki við, að slíkur gróði, sem er raunveru- lega árangurinn af sparifé hans og striti, lendi í eyðslu og óhófi, eða verði fluttur úr landi. Stór- gróðinn verður áð skapa at- vinnuvegunum aukið öryggi og i>ess vegna þarf hann að safnast með öðrum hætti en nú á sér stað. Hann þarf að vera háður þörfum alþjóðar, en ekki brask- sjónarmiðum örfárra spekú- lanta. ALÞINGI OG EIMSKIP. Fyrir Alþingi, sem kemur sam- an i haust, hlýtur það að liggja m. a. að taka afstöðu til stór- gróða Eimskipafélagsins á síð- astliðnu ári. Það virðist a. m. k. óhugsanlegt, að þingið geti látið félagsskap, sem er raunvgrulega orðinn hringur fárra gróða- manna, haldast upp að safna tugmiljónagróða á kostnað al- mennings og án nokkurra trygg- inga fyrir því, hvernig þetta fé verður notað. Hversu lítið það er tryggt, að fé þetta fari til eflingar skipa- stólsins, má m. a. marka á því, að félagsstjórnin hefir nú hvatt saman aukafund í félaginu í haust til þess að fá lögum þeás breytt þannig, að félagið geti hafist handa um gistihúsrekstur og flugsamgöngur. Eimskipafélagið hefir greini- legast sýnt það með framferði sínu á síðastl. ári, að það er ekki slíkt „óskabarn", sem því var upphaflega ætlað að vera og þingið hefir því veitt margvís- leg hlunnindi. Þess vegna er ó- hjákvæmilegt, að sambúð þess og ríkisvaldsins sé tekin til nýrr- ar og gagngerrar endurskoðunar. LÝÐRÆDI OG AUDIR SEÐLAR. Kommúnistar þreytast aldrei á að telja liðsmönnum sínum trú um, að þeir séu alltaf að vinna fyrir lýðræðið og engir séu betri vinir þess en þeir. Seinasta viðleitni þeirra í þess- um efnum birtist í Þjóðviljanum á sunnudaginn var, en þá verja þeir mestu af rúmi blaðsins til að sýna fram á, að þingmenn þeirra hafi gert það til að full- nægja lýðræðinu, að skila auðu við forsetakjörið á Lögbergi! Eftir þessu að dæma þjóna (Framh. á 4. síSu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.