Tíminn - 18.03.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 18.03.1947, Blaðsíða 1
j RITSTJÓRI: \ ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON j ÚTGEPANDI: j PRAMSÓKNARFLOKKURINN í Símar 2353 og 4373 [ PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. { RITSTJÓRASKRrPSTOFDR: ! EDDUHÚ3I. Llndargötu 9 A t Símar 2353 og 4373 - \ AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Sími 2323 31. árg. Reykjavík, þriðjuadginn 18. marz 1947 53. blað f^rítuaaáti oa Puráti ára< 'imaná nefót í dí 9 . Guðbrandur Magnússon, fyrsti ritstjóri Tímans, segir frá stofnun blaðsins \ f dag hefst 31. árgangur Tímans. í tilefni af því hefir ritstjórinn snúið sér til Guðbrands Magnússonar forstjóra, sem var fyrsti ritstjóri Tímans, og beðið hann að segja lesendunum frá aðdrag- andanum að stofnun blaðsins og fyrstu göngu, en í ráði er að gera sögu Tímans nánari skil síðar. Frásógn Guðbrands fer hér í'í eftir: Þau kveinka sér ekki jbóíf bað'ið sé kalt Ritstjóri Tímans hefir beðið mig að segja frá endurminn- ingum um stöfnun Tímans fyrir 30 árum. Árið 1916 fór fram landkjör í fyrsta sinn. Við þær kosningar buðu Óháðir bændur fram lista með þeim Sigurði á Ystafelli og Ágúst í Birtingarholti efstum. Um J)ennan framboðslista sam- einuðust þéir, sem töldú að GUÐBRANDUR MAGNÚSSON ' fyrsti ritstjóri Tímans. flokkaskiptingin í landsmálum ætti að verða sniðin eftir við- horfum í innanlandsmálum. Óháðir bændur fengu Sigurð í Ystafelli kosinn, og vantaði lítið á að Ágúst í Birtingarholti yrði einnig kosinn. Urðu þessi kosningarúrslit því vottur um það, hvern hljóm- grunn þessi hugsun átti hjá þjóðinni, að innanlandsmálum yrði gjört hærra undir höfði en áður. Á næsta þingi eftir þessar kosningar var Pramsóknar- flokkurinn stofnaður. Að stofn- -un hans stóðu stuðningsmenn Óháðaflokksins og nokkrir þing menn, sem fundið höfðu þörf nýrrar flokkaskiptingar, og því haft nokkra sérstöðu í þinginu. Hafði þessarar sérstöðu gætt frá 1912, en þó ekki orðiö úr form- legri flokksstofnun fyr en nú, er hreyfing Óháðra bænda kom til. Auk þeirra þingmanna, sem aðhylltust hugmyndina um flokkaskiptingu á grundvelli innanlandsmála, koma hér eink um við sögu tveir gáfaðir ungir menn, Jónas Jónsson, ritstjóri Skinfáxa, og Gestur Einarsson, bóndi á Hæli. Eru mér einkum kunn afskipti J. J. af þessari hreyfingu. Hann hafði um þetta leyti mikið rætt við ýmsa menn, einkum gamla ungmennafélaga, þörfina á flokksmyndun á grund velli innanlandsmálanna. Sá hann í hendi sér, að hinn til- vonandi flokkur yrði að gefa út blað, og einnig hugleiddi hann og ræddi um æskilegan formann fyrir hinn væntanlega flokk. Sjálfur vildi J. J. einkum vinna að uppeldismálum á þessu tíma- bili. í samráði við Bjarna Ás- geirsson, o. fl. var afráðið að leita 'til Héðins Valdimarssonar, sem þá var enn við hagfræði- nám í Hafnarháskóla, um að hann tæki að sér ritstjórn hins væntanlega flokksblaðs. En nú varð meiri hraði á viðburðunum, en ráð hafði .verið fyrir gjört. Framsóknarflokkur- inn var stofnaður og hafði þegar eignazt einn af þremur ráðherr- um í stjórn, sem settist á lagg- ir í ársbyrjun 1917. Þegar svo var komið, þurfti flokkurinn að eignazt málgagn tafarlaust. Ég var þá í eins konar „veri" hér í Reykjavík. Eftir að hafa verið prentari í 14 ár, tók ég mig til, flutti austur að Holti undir Eyjafjöllum vorið 1914 og fór að búá. Eignaðizt þar þriðja hluta í búi með æskuvini mín um séra Jakobi Ó. Lárussyni og konu hans, frú Sigríði Kjartans dóttur. Haustið 1916 töldum við Jakob, að við værum búnir að sprengja utan af okkur jörðina, harin gæti einn haft hennar sömu hot og við báðir, en ég þá kominn að því að festa ráð mitt, en vantaði jörð. Varð úr að ég færi til Reykjavikur, ynni þar að prentiðn um veturinn, til þess að geta betur setið um hentugt jarðnæöi, >ef það losnaði á suð- vesturlandi. Jakob ætlaði að vaka yfir, ef jarðnæði losnaði eystra. Þennan vetur bjó ég hjá Bjarna heitnum bróður mínum, sem þá hafði hluta af Hótel ís- land á leigu og starrfækti þar veitingahús. Eitt kvöld kom þangað til mín Jónas Jónsson, og spyr mig hvort ég vildi verða ritstjóri að blaði hins nýja stjórnmála- ftbkks. Fékk ég að vita hvað eftir rak, en Héðinn Valdimarsson sé enn við nám. Varð ég við þessu, og þá mest fyrir það, að ég sá í hendi mér hversu erfitt kynni að verða að losna við aðra bráðabirgðamenn. En ég var enn staðráðinn í því að verða bóndi. Við Jónas Jónsson höfðum unnið saman í ungmennafélagi, og verið saman í ritnefnd Skin- faxa. Penni hans var þegar orð- inn landskunnur, en hann hét að vinna með mér að því, að skrifa í blaðið. Þegar ég llt í fyrsta' blaðið, man ég að J. J. á forustugrein- ina, þar sem lýst er í megin- dráttum stefnu blaðsins. í næsta blaði á J. J. einnig fyrstu greinina: Jafnvægi at- vinnuveganna. í næstu blöðum komu svo greinar eftir mig um verzlun og um landbúnað. Verzlunargrein- arnar voru endurprentaðar í Tímariti Sambands ísl. sam- vinnufélaga, og síðan sérprent- aðar. Samvinna okkar Jónasar Jóns sonar var mikil og góð, meðan við unnum saman að Tímanum Haustið 1917 var ekki hægt að starfrækja skóla vegna kola- skorts. J. J., sem þá var kennari við kennaraskólann, afréð þá að dvelja að heimili sínu Hriflu um véturinn, en ráðgerði að senda mér þaðan greinar í blaðið. En þetta haust ber það við, að Tryggvi Þórhallsson lýtur í lægra haldi í samkeppni um dósentsembætti við guðfræði- deild háskólans, en við biskupa- (Framhald á 4. siðu) Hinn mikli ís á dönsku sundunum hamlar því ekki, aS hraust og harðgert fólk stundi sjóböð. Það *r bara höggvin vök í ísinn og stiga reimt niður í vökina — svo er hægt að baða sig. — Hér á myndinni sést ungt fólk, bæði karlar og konur, sem ekki kveinkar sér við það, þótt baðvatnið sé kalt. Þannig er það í sólskinslandinu Danmörku. Geri þeir betur, sem fæddir eru og uppaldir á þessu landi, sem kennt er við ís og kulda. Flugbáturinn brotnaöi í tvennt, þegar verið var að draga hann að landi Öll líkin hafa náðst úr flakinu Um seinustu helgi voru gerðar tilraunir til að ná upp flaki flug- vélarinnar, sem fórst viff Búðardal síðastliðinn fimmtudag. Unnu að því verki kafari úr Reykjavík, er farið hafði á vegum Loftleiða vestur til Stykkishólms og þaðan á vélbát til Búðardals, ásamt Axel Kristjánssyni flugvélaeftiiriitsmanni og vélamönnum frá fIugfélaginu. Höfðu þeir til aðstoðar marga menn úr Búðardal og tvo báta, frá Stykkishólmi og Flatey. Var unnið að þessu allan laugardaginn og sunnudaginn. Þegar verið var að draga flugvélarflakið að landi á sunnudaginn, brotnaði það í tvennt, og er talið að flugvélin sé að mestu ónýt. Það tók fyrst nokkurn tima að finna. flugvélarflakið, og voru bátar látnir slæða eftir því. Þeg- ar það fannst, var það um 500 metra frá landi á 10—12 metra dýpi. Strax og flakið hafði fundizt fór kafari niður að þvi, og lokaði hurð flugvélarinnar og kom 1 hana taugum. Við átökin, sem urðu við það að draga vélina að landi, brotnaði flak vélarinnar í tvennt. Hafði þá áður verið gerð tilraun til að hefja flak vélarinnar upp á yfirborð sjáv- arins, en böndin slitnuðu og það sökk á ný. Þegar, báðir hlutar flugvélar- flaksins voru komnir á grunn á sunnud^ginn, tókst kafaran- um að ná likum þeirra þriggja, sem ekki komust út úr vélinni. Hafa lík þeirra Mariu Guð- mundsdóttur og Einars Odds Kristjánssonar verið flutt til Stykkishólms. í gær fóru þeir, sem komið höfðu að sunnan, aftur til Reykjavíkur, og hefir flugvéla- eftirlitsmaðurinn látið þá skoð- un í ljós, að ógerlegt sé að graf- ast fyrir utti orsakir slyssins með rannsókn á flugvélarflak- inu. Með þeim komu þeir Jó- hannes Markússon flugmaður og Benedikt Gislason farþegi. Þegar tíðindamaður blaðsins átti í gær tal við Hallgrím Jóns- son stöðvarstjóra í Búðardal, leið þeim, sem þar liggja rúm- fastir vegna slyssins, eftir at- vikum vel. Eru það læknisfrúin, sem hlaut handleggsbrot og ýmsar skrámur, og Magnús Hall- dórsson, sem einnig handleggs- brotn/.ði. Bæði eru þau víða mikið marin. Eru þau nú búin að ja£na sig eftir taugaáfallið. Ennþá hefir lítið bflargazt af farangri, sem í vélinni var. Að- eins einum póstpokanum frá Bíldudal hefir verið bjargað og nokkrum lausum bréfum, sem munu hafa verið fram í hjá flugmanninum. Flutu þau upp, er flugvélin fórst. A/ farangri farþega hefir.engu v^rið bjarg- að, nema einni tösku. í dag mun fara fram hér í Reykjavik réttarrannsókn vegna slyssins, og verður þá Jóhannes Markússon flugmaður látinn gefa skýrslu að nýju. Útgerðin í Kef lavík lamaðist sakir innflúensunnar, en starfsmenn flugvallarins voru gerðir ónæmir Ilvernig fylgjumsl við með nýjjungum á sviði heilsuverndar? Eins og kunnugt er hefir að undanförnu gengið inflúenzu- faraldur hér syðra, og þótt hann sé fremur vægur, hefir hann gengið ört yfir, svo að á mörgum verkstöðvum, til dæmis hér í Reykjavík, hafa svo margir lagzt samtímis, að starfrækzlan hefir lamazt af þessum sökum. Á Akureyri gengur þessi faraldur einnig crt yfir þessa dagana. Á Suðurnesjum torveldaðist sjósókn um fckeið, og reru sumir bátar ekki meðan flestir lágu veikir, og nýting aflans seinkaði. En uppi á Keflavíkurflugvellinum eru starfs- menn allir Iprautaðir, svo að þeir era ónæmir fyrir veikinni. Hvernig fylgjast fslendingar með nýjungum á sviði heilsuverndar? Þessar staðreyndir hljóta að vekja þá spurningu, hvöfnig ís- lendingar fylgist með nýjung- um á sviði heilsuverndar. Það hlýtur að vekja talsvert umtal og undrun, þegar sjósókn í Keflavik torveldast um há- vertíðina vegna inflúensu, meðan starfsmennirnir á flug- vellinum örstuttan spöl frá út- gerðarbænum, eru allir gerðir ónæmir gegn veikinni með einni innsyjrautun, sem kvað aðeins taka brot úr mínútu. Annars mun það vera um þetta varnarlyf gegn inflúenz- unni, að lítið mun enn vera farið að nota það til almennings gagns, en herstjórnir Banda- manna notuðu það og fleiri varnarlyf af svipuðu tagi mjög mikið á stríðsárunum og siðan með g^um árangri.. Vjrðist fyllsta ástæða til þess að heil- brigðisyfirvöld landsins gefi þessu góðan gaum og tryggi sér þetta og önnur varnarlyf, sem að haldi mega koma, svo fljótt sem unnt er, og geri þær .ráð- stafanir, sem nauðsynlegar eru, til þess að unnt sé að nota þau, þegar þess er þörf. Er hér almennur skortur á varnarlyfjum og fleiri nauðsynjum lækna? í þessu sambandi er rétt að minnast þess, að hér virðist vera talsverðúr skortur á ýmsu, sem nauðsynlegt er við nútímalækn- ingar og heilsuvernd. Til dæmis mun ekki ein.u sinni hafa vérið Flugferðir A 0 A hefjast í dag Sendimenn og rœlfis- menn 1 slendinga vest- an hafs meíl' fyrstu flugvélinnl Eins og auglýst hefir verið hefst viðskiptaflug milli New York og Stokkhólms, um ís- land, hinn 17. marz, og er fyrsta flugvélin væntanleg hingað frá Ameríku á þriðju- dagsmorgun 18. marz. FMg- vélin, sem kemur frá Stokk- hólmi, fer héðan á miðviku- dagsmorgun til Bandaríkj- anna. í fyrsta fluginu verða einung- is gestir flugfélagsins fárþegar. Meðal þeirra, sem hingað koma (Framhald á 4. siBu) Samband bindindisfé- laga í skólum 15 ára Veglegi afmœlishóf á sunnudaginn var Samba!*! bindindisfélag í skólum minntist 15 ára afmælis síns síðastliðinn sunnudag með samkomu i Sjálfstæðishúsinu. Voru þar fluttar margar ræður í tilefni af afmælinu, meðal annars af þeim Pálma Hannes- syni rektor, Hjalta Þórðarsyni, forseta sambandsins, Pétri Sig- urðssyni erindreka og Þórarni Þórarinssyni "ritstjóra. Sambandið gerði þá Klemenz TryiJgvason og Þórarinn Þórar- insson að heiðursfélögum á af- mælinu, en áður hefir Pálmi Hannesson verið gerður heið- ursfélagi þess. Var það á tí» ára afmæli sambandsins. Þórarjfhn og Klemens áttu báðir sæti í fyrstu stjórn sambandsins, ásamt Helga Scheving, sem drukknaði í Vestmannaeyjum. Nemendur gagnfræðaskólans í Vestmannaeyjum fóru, ásamt skátum og góðtemplurum skrúð- göngu að gröf hans og lögðu á hana blómsveigá af tilefni fundarins, en Þorsteinn Vig- lundsson skólastjóri flutti ræðu. né vera til nægilegt efni til þess að bólusetja sjúklinga í suraum sjúkrahúsum gegn misl- ingum, sem getur þó verið mörg- um þeirra háskalegt að sýkjast af. Þess er þó skylt að geta, að bóluefnið, sem fengizt hefir, hefir reynzt misjafnlega, en illa gengið að ná í sjúklinga til þess að búa til úr serum innan lands. Einnig mun vera hörgull á filmum til þess að mynda mein- semdir og sjúka eða grunsam- lega líkamshluta manna, og mun hafa dregið verulega úr slíkri myndatöku, svo að jafnvel að- kallandi myndatökum hefir orð- ið að slá á frest. Er það vitan- lega mjög bagalegt. Vélar þær, sem notaðar eru við þessar myndatökum munu þýzkar og aðeins þýzkar filmur nothæfar í þær, en þær er vitanlega ógern- ingur að fá. En þar eð vafa- samt er, hvort eða hvenær þessi þýzki iðnaður rís úr rústum, virðist einsætt, að sjúkrahúsin verði að útvega sér önnur tæki, sem hægt er að nota í aðraf filmur og auðfengnari. Framsóknarvistin á föstudaginn Skemm^un Framsóknarfélag- anna í samkomusal Mjólkur- stöðvarinnar s. 1. föstudag var fjölsótt. Kom þá í ljós eins og oft áðuf, hverjum vinsældum þessar skemmtanir eiga að fagna meðal bæjai^búa. Skemmtunin hófst með því að spiluð var hin vinsæla Fram- sóknarvist, að því loknu flutti Bernharð Stefánsson alþm. fróðlegt og skemmtilegt erindi. Var honum mjög fagnað af samkvæmisgestum. Þriðji liður dagskrárinnar var einsöngur Sigurður Ólafssonar. Undirleik annaðist Gunnar Sig- urgeirsson píanóleikari. Vakti söngur Sigurðar hina mestu hrifningu. Að lokum var svo stiginn dans. Var hinn mesti gleði- og glæsibragur yflr skemmtun þessari frá upphafi til samkvæmisloka. Fundur Framsóknar- félags Reykjavíkur Framsóknarfélag Reykjavíkur heldur fund í Kaupþingssaln- um miðvikud. 19. þ. m. kl. 8y2 e. h. Eysteinn Jónsson, mennta- málaráðherra hefur umræðu — um stefnu ríkisstjórnarinnar og undirbúning þingmála. Er þess að vænta að marga fýsi að heyra rætt um þessi mál og fundurinn verði því fjölsóttur. Framsóknarmenn eru vel- komnir á þennan fund meðan húsrúm leyfir, en sérstaklega er Framsóknarmönnum utan af landi sem eru gestkomandi hér i bænum boðið á fundinn.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.