Tíminn - 10.04.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 10.04.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÖRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEFANDI: \ PRAMSÓKNARPLOKKURINN ) Símar 2353 og 4373 PRENTSMEÐJAN EDDA h.f. RITSTJÓRASKRD7STOFUR: EDDUHÚSI/Llndargötu 9 A Slmar 2353 og 4373 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA , QG AUGLÝSINGASKRD7RTOFA: EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Slml 2323 31. árg. Reykjavík, fimmtudaginn 10. apríl 1947 67. blað Rætt um framleiösluráð og verðlagningu landbúnaðarvara ÍJr framsöguræðu atvinnumálaráðherra við 1. uim*. í neðri deild í gaer. Frumvarpið um framleiðsluráð landbúnaðarins og verðlagn- ingu landbúnaðarafurða var til 1. umræðu í neðri deild í gær. Bjarni Ásgeirsson atvinnumálaráðherra fylgdi frumvarpinu úr hlaði með ítarlegri ræðu, þar sem hann gerði grein fyrri aðal- efni þess. Einkum ræddi hann um tvo fyrstu kafla frv., en þeir fjalla um aðalbreytingarnar frá núgildandi lögum. Framkvæmd afurðasölu- laganna. Fyrsti kafli frumvarpsins, sagði landbúnaðarráðherra, fjallar wji skipun framleiðslu- ráðs landbúnaðarins. Fram- leiðsluráði er ætlað að hafa með höndum framkvæmd af- urðasölumálanna. Þegar afurða- sölulögin voru fyrst sett, var framkvæmdin falin nefndum með stjórnskipuðum oddamönn um. Þetta færðist síðar á ýms- úm sviðum í þáð horf, að fram- kvæmdin komst í hendur bænda ájálfra, t. d. stjórn mjólkursam- solunnar, enda var gert ráð fyr- ir slíkri bróun í lögunum. Með skipun búnaðarráðs var látið héita svo í orði, að bændur fengju framkvæmdisa alveg í sínar henoVur," þar sem ráðið skyldi eingöngu skipað bænd- um eða starfsmönnum þeirra. Þar var hins vegar sá hængur á, að allir nefndarmennirnir VOru stjórnskipaðir, enda undu bændur þessu fyrirkomulagi miður vel. Með þeirri tilhögun, sem er fyrirhuguð í þessu frv., er það spor stigið til fulls, að bændur fái framkvæmd afurða- sölulagannja alveg í sínar hend- ur, þar sem framleiðsluráðið verður eingöngu skipað af þeim. Þá er einnig ráðgerð í frv. sú breyting, að framleiðsluráð- inu er ætlað meira vald en hin- um fyrri nefndum til að tryggja sem bezta hagnýtingu innlenda markaðsins og fullnægja sem bezt þörfum neytenda, en þetta tvennt hefir meginþýðingu fyrir sölu afurðanna. Sjálfsagður grundvöllur verðákvörðunarinnar. Annar kafli frv., sagði at- vinnumálaráðherra, fjallar um verðlagningu landbúnaðaraf- urða. Það er ekki hæ^t lengur, eins og fyrr meir tíðkaðist, að miða við útflutningsverðið. ís- lenzkur landbúnaður er ekki lengur samkeppnisfær erlendis, af ástæðum, sem óþarfi er að rekja, en skýrast kannske bezt með þeim samanburði, að hög- um sjávarútvegsins er ekki ó- líkt komið og hefir hann þó verið talinn og er uppgripameiri atvinnuvegur. Ýmsir kunna að halda, að réttast sé að leggja landbúnaöinn alveg niður og flytja inn landbúnaðarvörur. Við nánari athugun mun þó sjást, að þetta er ekki hyggi- legt, þar sem sumar vörurnar, t. d. mjólk, er ekki hægt að flytja hingað svo að viðunan- legt sé. Einnig mýndi reynast, að þær yrðu ekki ódýrari komn- ar í búðir hér en innlenda fram- jleiðslan. Fleira kemur og til, ' eins og öryggi landsmanna á , ófriðartímum, nau&syn fjöl- , breyttrar framleiðslu, o. s. frv. Allir, sem hugsa þessi mál með jSksnsemi, munu líka telja sjálf- sagt, að hér sé rekinn blómleg- j ur landbúnaður, sem fullnægi I vel þörfujn landsmanna. En við hvað á þá að miða verðgrund- iVöllinn? Því er fljótsvarað. Eigi menn að fást til að sinna land- jbúnaðinum og leggja í hann fé sitt, verður að tryggja þeim a. m. k. jafngóð kjör og öðrum (Framhald á 4. síðu) Sænsk blöð rangfæra viðtal við forsætisráðherrann Rætt um málið á Alþingi í gser. Allmiklar umræður urðu utan dagskrár í neðri deild í gær í tilefni af viðtölum, sem sænsk blöð hafa nýlega birt við Stefán Jóhann Stefánsson forsætisráðherra, Einar Olgeirsson hóf um- ræðurnar, en forsætisráðherra og utanríkisráðherra urðu fyrir svörum. Viðtöl þau, sem hér um ræðir, átti forsætisráðherrann við blaðamenn þá, sem nýlega voru hér á ferð í boði ameríska flug- félagsins AOA. Blaðamenn þess- ir voru frá Stockholms-Tidn- ingen, Dagens Nyheter og Mor- gontídningen. Forsætisráðherr- ann talaði við þá alla í einu, en þó er það talsvert ólíkt, er blaða- mennirnir hafa eftir honum. Morgontidningen (aðalblað sænskra jafnaðarmanna) dreg- ur það einkum fram, að íslend- ingar vilji hafa góða sambúð við Rússa, en í Stockholms- Tidn- ingen er reynt að láta líta svo út, að íslehdingar sækist mjög eftir vinfengi Bandaríkjamanna. M. a. er forsætisráðherra látinn gefa í skyn, að flugvallarsamn- ingurinn hafi verið gerður af ótta við Rússa og ekki sé því að neita, að samningurinn brjóti í bága við „þjóðlegt fullveldi vort". Einar Olgeirsson hóf umræð- Nýja Hekluhraunið veltur fram við rætur Heklu A þessari mynd sést nýja Hekluhraunið velta fram í 12—15 metra háum hrönnum. Margir munu hafa ímynd- að sér, að hraun streymdi sem glóandi leðja. Svo er þó ekki, þegar dregur frá gígnum. Þá storknar hraunið að ofan og kvarnast, og veltur að lokum fram eins og hœgfara gríótskriða. En þegar steinar og björg hrynja úr faldinum, glittir í glóandi grjót og leðju. Þungur niður og málmkennt glamur fyllir eyru manns. (Ljósm.: Páll Jónsson). Óvíða eins ömurlegt og í Finnlandi Rahltað við leikbróður Sally Salminen. Dagana fyrir páskana kom hingað til Reykjavíkur finnskt flutningaskip með sementsfarm. Lá skipið hér um hátíðina, en fer væntanlega af stað til Noregs í dag, en þar tekur það brenni- steinsfarm heim til Finnlands. Skip þetta þeitir Gottfrid og er frá Maríuhöfn á Álandseyjum, 2500 lestir að stærð. Tíðindamað- ur blaðsins hitti skipstjórann, sem heitir Lindholm, að máli í gær og spurði hann frétta frá Finnlandi. urnar með því að beina þeirri fyrirspurn til forsætisráðherra, hvort þessi ummæli væru rétt eftir höfð. Jafnframt taldi hann nauðsynlegt, að forsætisráðherra mótmælti þessari frásögn kröft- uglega, ef ummæli hans væru fölsuð, en ella yrði þingið að. taka í taumana. Forsætisráðherra lýsti yfir því, að ummælin væru ranglega eft- ir sér höfð, enda mætti sjá það á því, að hann hefði jafnan haldið fram gagnstæðu áliti á samn- ingnum en blaðamaðurinn frá Stockholms-Tidningen hefði lagt honum í munn. Þá benti hann á og utanríkismálaráð- herrann sömuleiðis, að algengt væri, að erlendir blaðamenn hefðu rangteftir eða „færðu í stílinn" i viðtölum sínum. Mætti E. O. vera það bezt kunn- ugt, þar sem eitt norskt blað hefði nýlega birt við hann við- tal og kallað hann ráðherra, efi (Framhald á 4. síöu) „Ég er nú heldur fréttafár að heiman," sagði hann um leið og hann býður gestunum sæti í hinni vistlegu og þrifalegu ibúð sinni í skipinu. Öll umgengni er hér auðsýnilega hin snyrti- legasta, og maðurinn sjálfur er myndarlegur á velli, kurteis og látlaus í framkomu. Hann er ljós yfirlitum og ber með sér svipmót hins norræna manns. Enda er hann Álendingur og því ekki af þjóðstofninum, sem aðallega byggir Finnland. Raun- ir stríðsáranna og erfiðleikarn- ir, sem finnska þjóðin býr við enn þann dag í dag, hafa sett áhyggjusvip á andlit hans, eins og hinna skipverjanna, sem yf- irleitt eru allir heldur daprir í bragði. Þeir eru þó allir von- góðir og staðráðnir í því að láta ekki erfiðleikana yfirbuga sig. Afkoma fólksins bezt á íslandi, Svíþjóð og.Belgíu. „Það var skömmu fyrir jólin seinustu, er við létum seinast úr heimahöfn. Síðan höfum við ekki komið heim. Við höfum siglt til margra þjóðlanda, svo sem Noregs, Danmerkur, Hol- lands, Belgíu, Frakklands, Eng- lands, Svíþjóðar og íslands. Víða er afkoma fólksins afar bágborin, en, hvergi held ég að hún sé jafn bágborin og heima í Finnlandi. Einna bezt virðist mér ástandið hér á íslandi, í Svíþjóð og í Belgíu. Á þeim löndum get ég í fljótu bragði ekki gert mun í þessu efni." Menn misskilja aðstöðu Finna. „Finnar urðu ákaflega illa úti í styrjöldinni. Við misstum meira en helminginn af öllum skipastól okkar, og byggingar voru eyðilagðar i loftárásum. Eftir styrjöldina voru svo lönd tekin af okkur og fólk varð að flytja sig búferlum af þeim landsvæðum í þúsundatali. Of- an á þetta allt saman bætist svo ófrelsi á marga lund og sligandi þungar skaðabóta- greiðslur, svo það er ekki meira en svo, að finnska þjóðin háfi nóg til hnífs og skeiöar. Allt er skammtað, matvæli og fatnað- ur. — Finnum var af mörgum lagt það til lasts að ganga í lið með Þjóðverfum gegn Rússum í styrjöldinni. Margir hafa þó skilið hina erfiðu aðstöðu okk- ar, og það, að okkur langaði ekki til að fara allt í einu að berjast með Rússum, sem við höfðum skömmu áður sætt hamrammri árás frá. Annars var lífsafkoma fólks- ins ekki miklu verri sjálf styrj- aldarárin en eftir styrjöldina. Þó hefir ástandið heldur lagast nú allra seinustu mánuðina. Dýrtíð er mikii í landinu og fer vaxandi. Finnar geta lítið flutt inn áf erlendum varningi, nema hrá- efnum til iðnaðar síns. Þó hefir fengizt allstórt lán í Bandaríkj - urium, sem hjálpar mikið". „Nei — við erum Finnar". „Hvernig er það með Álands- eyjarnar?" spyr tíðindamaður blaðsins. „Eruð þið Álendingar ekki frekar Svíar en Finnar?" „Nei, við erum Finnar, úr því það' var einu sinni ákveðið, að eyjarnar ættu að tilheyra Finn- landi. Annars vildum við miklu fremur, að svo hefði farið, að þær hefðu tilheyrt Svíþjóð. í- búarnir eru raunverulega sænskir. Allir tala sænsku og læra sænsku í barnaskólunum. Leikbróðir Sally Salminen. „Já, Álandseyjar. Vel á minnzt. Þaðan er skáldkonan fræga, Sally Salminen, sem á sinn þátt i þvi að gera eyjarnar frægar?" „Jú, þú kannast við hana. Annars er náttúrufegurð eyj- anna viðbrugðið. Sally Salmin- en og ég erum leiksystkini, svo ég þekki hana vel og betur en af bókum hennar. Mér finnst aðeins sú fyrsta þeirra, Katrín, vera lesandi. Sally er af venjulegu, fátæku bændafólki komin, og naut ekki annarrar menntunar en við fengum í barnaskólanum heima á Álands- eyjum. Svo fór hún til Ameríku og skrifaði söguna Katrínu meðan hún var vinnukona þar. Aldrei datt mér það í hug í uppvextinum, þegar við vorum að skattyrðast í barnaskólanum og kasta mold hvort í annað á heimleiðinni, að hún ætti eftir að verða heimsfræg skáldkona. Þegar hún var orðin fræg skáld- (Framhald á 4. síðu, Elsa Sigfúss komin heim Ætlar að vera við af- hjiinun minnisvarða föður síns. Ungfrú Elsa Sigfúss söng- kona kom hingað til lands með Dronning Alexandrine annan páskadag. Tíðindamað- ur blaðsins hafði tal af söng- konunni í gær og spurði hana frétta. Ungfrú Elsa Sigfúss sagðist hafa í hyggju að dvelja hér á landi um þriggja mánaða tíma að þessu sinni. Kemur hún aðal- lega til að vera viðstödd afhjúp- un minnisvarða föður sins, Sig- fúsar Einarssonar tónskálds. Síðan ætlar hún að ferðast um landið í bíl sinum, sem hún hafði með sér frá Danmörk. Héðan ætlar söngkonan að hald:> til Englands, en þar hefir hún verið ráðin til að syngja í brezka útvarpið, B.B.C., og enn- fremur heldur hún ef til vill söngskemmtun í Lundúnum. Bergur Jónsson lætur af sakadómara- embættinu Bergi Jónssyni sakadómara var veitt lausn frá embætti á ríkisráðsfundi í gær. Var það gert samkvæmt lausnarbeiðni hans sjálfs. Bergur hefir verið heilsuveill að undanförnu, og er það á- stæðan fyrir þv^ að hann lætur nú af embætti. Honum er veitt lausn frá og með deginum í dag. Ráöstafanir til útvegunar vetr- arfóðri og sumarbeitar handa fénu á öskufallssvæðinu Ráðagerðir bjargráðanefndarinnar í Rang- árþingi. Síðustu daga hafa verið undirbúnar ýmsar ráðstafanir til bjargar búpeningi bænda á öskufallssvæðunum. Hefir nefnd sú, sem skipuð hefir verið til þess að vinna að þessum málum, og aðstoðarmenn hennar, átt fundi með bændum eystra. Tíðinda- maður Tímans sneri sér í gær til Sæmundar Friðrikssonar fram- kvæmdastjóra og spurðist fyrir um þessar ráðagerðir, og fer hér á eftir frásögn hans: — Dagana 4. og 5. þessa mán- aðar ferðaðist innanhéraðs- nefndin í Ranárvallasýslu, þeir Björn Björnsson, sýslumaður, séra Sveinbjörn Högnason og Guðmundur Erlendsson, ásamt okkur Gunnlaugi Kristmunds- syni, um öskufallssvæðið til að athuga og ráðgast við bændur um það, hvernig heppilegast væri að' framfleyta búfénaði á þessu svæði það sem eftir er vetrar og næsta sumar. Þrír fundir voru haldnir: Einn í Austur-Eyjafjallahreppi, einn í Vestur-Eyjafjallahreppi og einn í Múlakoti. í' Eyjafjallahreppum hefir öskufallið ekki verið svo mikið að gera þurfi stórfelldar ráð- stafanir til bjargar, og útlit er fyrir, að yfirleitt komi bithagi að miklu eða fullu gagni þar í sumar, nema á örfáum bæjum (Merkurbæjum). í þeim hrepp- um er nú unnið að þvi í sam- ráði við nefndina að koma hrossum til göngu og fóðrunar í nærliggjandi sveitir og útvega fóður til nokkurra bænda, sem 'akast eru staddir. Hins vegar er ösku- og vikur- lagið svo -þykkt í innri hluta. Fljótshlíðar, að ekki er útlit* fyrir neina teljandi vor- eða sumarhaga. Á fundinum í Múla- koti var þó ákveðið og sam- þykkt af öllum hlutaðeigendum að slátra engu sauðfé fyrr en síðari hluta sumars, eða næsta haust. Þær ráðstafanir, sem ákveðið var að gera, eru þessar: 1. Koma í burtu til hagagöngu í nærliggjandi sveitir öllum hrossum, sem ekki þarf nauð- synlega að hafa heima. 2. Útvega nægilegt fóður til þess að hægt sé að gefa fénu inni, heima við, fram að sauð- burði. 3. Koma þá meiri hluta fjár- ins fyrir í stórri sandgræðslu- girðingu, sem tilheyrir sveitinni að mestu leyti og hafa þar í vor (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.