Tíminn - 17.04.1952, Qupperneq 5

86. blað.
TÍMINN. fimmtudaginn 17. apríl 1952.
Fimmtud. 17. apt'íl
Gjafaféð
í útvarpsræSu, sem við-
skiptamálaráðherra flutti síð
astliðið laugardagskvöld j ^ptaráðstefná'
ERLENT YFIRLIT:
Viðskiptaráðstefnan í Moskvu
Ætla Ríissar að hverfa frá einangrunar-
stefnunni, sem þeir hafa fylgí í
viðskiptamálnnnnt?
í byrjun þessa mánaðar var að hin litlu og minnkandi við-
sett í Moskvu alþjóðleg við- skipti milli lýðræðislandanna og
. —^„„.„Jstefna, er hafði verið kommúnistaríkjanna valdi Rúss
skyrði hann íra pvi, að. undirbúin af hálfu rússneskra um miklum og vaxandi erfið-
amerísk stjórnarvöld hefðu stjórnarvalda um alllangt skeið. leikum, og þeir telji því nauð-
ákveðið að veita íslendingum Á ráðstefnuna hafði verið boðið sj'nlegt að komast úr þeirri við-
2,4 milj. dollara nýtt óaftur-
kræft framlag til nýju orku-
veranna og áburðarverksmiðj
unnar. Fyrir þetta fé verða
að miklu leyti fluttar inn ýms
ar vörur en andvirði þeirra í
isl. kr. látið ganga til áður-
nefndra fyrirtækja. í íslenzk-
um gjaldeyri nemur þetta
framlag 39,1 miljón króna.
Ráðherrann upplýsti enn-
fremur, að á tímabilinu 1.
júlí 1951 til 30. júní 1952
Þrettán kílónetrar
Til alhng'uitiir fyráp
vej»amáI;iNÉ|ára ©g
niá i a páftficrít«
í ótíðinni að undaníörnu
hafa tveir fjailvegir til Vest-
urlandsins verið ófærir tfm-
um saman. Þannig var bííl yf
ir Bröttubrekku 6 stundir á
leiðinni. Yfir Kerlingarskarð
var annar bíll 16 tfma, scm
annars er bálftíma hægur
akstur.
MALENKOFF,
Svo vel vildi til, að þingmað
ur Snæfellinga var meðal
farþega í þessum bíi, svo að
honum ætti að verða fcrð
þessi minnisstæð.
í allan vetur hefir vcrið
óafturkræft framlag, en 1
milj. dollara sem lán. í íslenzk
um krónum nemur þetta um
90 milj. króna.
Á þessum sama tíma má
búast við því að Alþj óðabanka
lánið, er skiptist milli land-
búnaðarins og áburðarverk-
smiðjunnar verði yfirfært, en
það nemur um 30 milj. kr.
Alls munu það því verða um
120 milj. kr. sem íslendingar
fá sem óafturkræft framlag
og lán á þessum tíma. Meiri
hluti þess eða rúmlega 73
milj. króna veröa óafturkræft
framlag.
Þetta erlenda fjármagn,
sem þannig er fengið, gerir
það mögulegt að koma upp
raforkuverunum við Sogið og
Laxá og áburðarverksmiðj-
unni. Jafnframt gerir það
einnig mögulegt að haldið sé
uppi frjálsum innflutningi,
því að öðrum kosti myndi það
hafa orðið ógerlegt.
Fyrir íslendinga er sú að-
stoð, sem þeir hafa hér fengið
vissulega mikilsverð. Hún
gerir þeim kleift að koma
upp stórframkvæmdum, er
eiga að geta bætt stórum
efnalega afkomu þeirra í
framtíðinni. Hún hefir jafn-
framt skapað skilyrði til að
vinna bug á vöruskortinum
og öllum þeim vandræðum,
sem honum fylgja.
Hitt er svo annað mál. sem
vert er að gera sér ljóst, að
hér er ekki um úrræði eða
lausn að ræða, sem hægt er
eða rétt að treysta á til fram-
búðar. Það er hvorki rétt eða
iðjuhöldum og kaupsýslumönn- skiptalegu einangrun, er þeir
um um víða veröld, en ekki op- hafa sett sig í.. Rússum sé það
inberum fulltrúum. Ráðstefnan því að verulegu leyti alvara að 1
var sótt af slíkum mönnum koma á aukinni verzlun milli j
j víða að, en fjölmargir höfðu þó austurs og vesturs.
hafnað boði um þátttöku. | pag; er hins vegar álit þessara Kína, en snúa sér ekkj til réttra
Ráðstefnu þessari er nú lok- acila, að ekki muni jafn auð- brezkra stjórnarvalda, eins og reynt að halda fjallvcgnm
ið fyrir nokkru. Það var eitt ve]{; ag koma á auknum við- t.d. sendiráðsins í Peking. þessum opnum með smjóýtum
semustu verka hennar að sam- skiptum milli lýðræðisríkjanna oe fiölda verkamanna
kafla ^ saSmannaíþjóð£gaUmráð- °? ÍSÆST”1 fT Tr E5»a»grunarstefna Rússa‘ Á sama tíma og ríkissjóður
Kana saman aipjooiega rao- af túboði Nesteroffs. Eftir se t. fca* ^kvrkt flin+leo-a , ,. ■
stefnu oninberra fulltrúa bar ____ ™ *i r, • Pao SKyrist vaiaiaust iijone0a, skemmtir ser við snjomokst-
steinu opmDerra iuntrua, par d. að semja um verðlag, en Russ hvað vakir hér lyrir Rússum. En c„iaiq,1cí
sem rætt yrði um aukm milli- ar hafi oft reynzt erfiðir í samn óumdeilanleet er bað að Rúss- Ur’ br0Slr snJ°lau“í 'egu nn
ríkjaviðskipti. Jafnframt voru ingum um það Þá kunni Russ ° be gþvi Veeinábv^ð yfir Heydal að ráðaleysmu.
mvndi framlaa Ranriaríki ITÍr .oformleglr sammngarar að setja það skilyrði, aö Ilvernig komig er viðskiptum I Vegalenffdin yfir Meydal úr
myndi framiag Bandankj | milli ymsra vestrænna kaup- bann lýðræðisríkjanna á sölu mi]]i aUsturs og vesturs. A ár- Hnappadal á Skógarstrandar
anna til Islands nema alls syslumanna, er raðstefnuna hernaðarvara til Sovétríkjanna unum míni styrjaldanna drógu' veg er 13 km. á einuim stað
5i/2 milj. dollara, þar af eru sóttu, og stjornarvalda komm- verði afnumið> en að þvi muni Rússar stöðugt ur utanrikisverzl kemst hæð vegarins uPP í 169
4,5 milj. dollara veittar sem umstank]anna um aukm v.ð- tæpast gengig meðan frigarhorf un sinni og reyndu að bua sem m. yfir sjó á örstuttum kafla,
skipti en vitaniega eru þeir þo ur aukast ekki j heiminum. mest ag sinu. Þeir fylgdu full- j aðalleaa er hæð veearins 100
þvi skilyrði bundmr að hlutað- Hægt se lika að auka stór]ega kominni einangrunarstefnu í'aða,le!a er hæd V* TV !
eigandi vestram stjomarvöld vigskipti mim austurs og vest- Tmptamálunum Fjnst Uftir; n1-Þar fyr.r neðan. Ef Vest
samþykki þa. T.d. gerðu km- ( urs> þott hernaðarvörur séu und
versku fulltrúarnir brezku full- anþegnar.
aðarvörum fyrir
sterlingspunda.
um 10
miilj.1
styrjöldina varð nokkur breyt
urlandsvegur hefði verið
ing á þessu, en fljótt sótti í hið.,aSður um Þennan dal hcíði
trúunum tilboð um kaup á vefn, Aðrir uta á þetta tilboð Rússa' iyrra horf. ’Þeir höfnuðu þatt- I undanfarna snjóavetur aldr-
Tilboð Rússa
meira gert í áróðursskyni en al- | upphaflega var henni ekki sízt
vöru. Rússar geti ekki eins og ætlað að stuðla að auknum við
framleiðslu þeirra nú er háttað skiptum milli Austur- og Vest-
Af því, sem gerðist á ráðstefn staðið við þetta tilboð sitt, þótt' ur-Evrópu. Þeir létu leppríki
unni, hefir þó ræða Nestoroff, þeir vildu. Þó sé það ekki alveg sin einnig hafna þátttöku i
formanns rússneska verzlunar- ( útilokað, ef þeir legðu enn harð- j henni. Siðan hafa þeir unnið
ráðsins, vakið einna mesta at- ar ag almenningi. Skoðun Rússa markvisst að því að gera komm
(Framhald á 6. slðu.'
Raddir nábúanna
með meiri tortryggni. Það sé töku í Marshalláætluninni, en ei þurft að hreyfa þar skóflu.
Frá Borgarnesi til Báðar-
dals er þetta aðeins 24 km.
lengri»leið en frá Borgarnesi
til Stykkishólms er þessi veg-
ur 17 km. lengri en vegurinn
um Kerlingarskarð.
Ég vil spyrja bilstjóra og
ferðamenn, hvort er betra að
aka 17—24 km. greiðfærao
veg, eða að standa í snjó-
mokstri og sitja fastur í bil-
unum hálfa og heila og sólar
hringa.
Ég vil skora á vegamála-
stjóra að upplýsa eftirfar-
andi:
1. Hvað kostuðu breytingar
og endurbygging Brottu-
brekkuvegarins s. L sumar?
2. Hvað hefir verið grcitt
fyrir vetrarviðhald og snjó-
mokstur á f jallvegunum
Bröttubrekku og Kerlingar-
hygli. í ræðu þessari tilkynnti sé sú, að samningar náist ekki
hann, að Rússar væru reiðubún og þa geti þeir kennt vestur-
ir til þess að auka viðskipti sín veldunum um. Þetta ætli þeir
við lýðræðisrikin um 10—-15 sér svo að nota i áróðrinum i
milljarða rúblna árlega næstu þeim löndum, þar sem nú ber á
2—3 árin og er þá átt við saman vaxandi atvinnuleysi, t.d. í f o * ™
lagðan innflutning og útflutn- Belgíu, Bretlandi, Hollandi og 1 1 a 2'
ing eða heildarveltuna. Upphæð japan. Þeir ætli sér að segja, að.er rætt um Þá játnmgu Mbl
þessi svarar til þess, að Rússar þetta atvinnuleysi stafi af þvi að kosningafyrirkomulagið,
vúji auka innkaup sín frá lýð-' ag hafnað hafi verið tilboði sem Sjálfstæðisflokkurinn hef
ræðisríkjunum um 1,5—2 millj- RUSSa um aukin viðskipti. jir komið á, sé stórhættulegt
arða dollara á ári, þar sem 4 j Þeir, sem þessari skoðun halda og því væri til mikilla bóta að
rúblur eru taldar samsvara 1 fram, rökstyðja mál sitt m.a.'taka upp einmenningskjör-
dollara samkv. opinberri russ- með þvi, að hefði Rússum verið riæmin na„ur telur bessa
neskri verðskráningu. | alvara, myndu þeir hafa borið ffTT mtoíveíða en sea-
1 ræðu sinm gerði Nesteroff tillögur sínar fram á öðrum vett 3 1 S mikil.ierða, en seg
ið um þetta tilboð Rússa i blöð
um lýðræðisríkjanna. Skoðanir
, ^ . eru nokkuð skiptar um það,
æskilegt að vænta þess, að við ^ hvað fyrir Rússum vakir með
fáum endalaust óafturkræf þessu tilboði. Margra álit er það,
framlög frá erlendum aðil-
um til þess að koma upp stór
fyrirtækjum og halda uppi gert
grein fyrir því, hvaða vörur Rúss vangi en á áróðursráðstefnu.
ar vildu helzt kaupa og hvaða Þeir hefðu þá hafið samninga
vörur þeir vildu láta í staðinn. um það innan ramma S.Þ. eða
Aðallega vilja Rússar kaupa snúið sér beint tú hlutaðeigandi
vélar, skip og ýmsar iðnaðarvör- I stjórnarvalda. Á vegum S.Þ.
ur, en láta í staðinn timbur, starfar sérstök efnahagsneínd
korn og kol og ýms hráefni. Nest fyrir Evrópu, er mjög hefir
eroff birti skýrslu um það,' reynt að vinna að auknum við-
hvernig Rússar vildu skipta skiptum milli Austur- og Vestur
þessum viðskiptum milli ein- (Evrópu, en án árangurs. Brezki
stakra staða. Bretland, Vestur- ráðherrann, er fer með utan-
Þýzkaland og Japan voru þar ríkisverzlunina, lýsti því yíir á
efst á blaði, en síðan komu fundi þessarar nefndar fyrir
Frakkland, Italia, Belgía og Hol mánuði siðan, að brezka stjórn
land. in væri ekki aðeins reiðubúin
til að ræða um aukin viðskipti
við rússnesku stjórnina, heidur
Talsverðar umræður hafa ver væri hún þess mjög hvetjandi.
Brezk stjórnarvöld hafa og lát-
ið undrun sína í ljós yfir þvi, að
Kínverjar skyldu bjóða enskum i
ir síðan:
„En þegar kemur að öðrum
nauðsynlegum breytingum
stjórnarskrárinnar, kveður við
annan tón. Morgunbiaðið telur
iitlar likur tii þess að aukið
vald forseta lýðveldisins og
aukið vald til handa lands-
Er Rússum full alvara?
kaupsýsiumönnum á Moskva-
ráðstefnunni aukin viðskipti’við
okkur
lendra framlaga. Að þvi
marki verður að stefna með
auknum útflutningi fyrst og
fjárhagslega ó-
frjálsri verzlun. Aðrar sjálfstæða á örskömmum
Evrópuþjóðir stefna nú að , tima, ef hann hefði haldið á-
þvi að þurfa ekki að þiggja fram í jafn ríkum mæli og á fremst, en nægi það ekki, er
áfram slíka aðstoð frá Banda árunum 1947—49. Gengislækk! betra að leggja á sig nokkrar
rikjunum og leggja hart að unin hefir líka stórum örfaðjfórnir en að eiga sitt um of
sér til þess að standa á eigin útflutningsframleiðsluna. sem undir öðrum. Stórfyrirtækj-
fótum. Má t. d. benda á ýms- j að öðrum kosti hefði stöðvast, um þurfum við að koma
ar seinustu ráðstafanir brezku j að mestu. Það situr þvi sist á upp, án þess að fá til þess
stjórnarinnar, t. d. aukin j stjórnarandstæðingum, sem gjafafé, þvi að sú leið dregur
innflutningshöft, því til sönn j ekkert vildu gera útflutnings
unnar. Gjafir geta verið góð-! atvinnuvegunum til hjálpar,
ar og eðlilegar að vissu marki, | að vera að fárast yfir hinum
en ekki til langframa.
Það ber vissulega að viöur-
kenna að ýmsar aðgerðir nú-
verandi ríkisstj órnar haf a
stefnt að þvi að treysta fjár-
hagsgrundvöllinn og skapa
skilyrði til þess, að við yrðum
minna upp á aðra komnir.
Hallarekstur ríkisins hefði
erlendu framlögum, þvi að
þau hefðu þurft að vera
miklu meiri, ef stefnu þeirra
hefði verið fylgt, og fyrr en
síðar hefði hún alveg komið
þjóðinni á vonarvöl.
Markmið okkar verður að
vera það að skapa jafnvægi 1
utanrikisverzluninni, án er-
úr sjálfstæðisvitund og sið-
ferði þjóðarinnar, ef á hana
skarði síðustu 5 ár, þar meS
talin veturinn sem nú cr að
líða?
3. Hvað mikið íe hefir far-
■ ið í Iagningu og viðhald
byggðnni í gegnum fylkjaskipBrekkuvegar frá Dalsmynnf i
an mundi bæta stjórnarhætti Norðurárdal að Breiðabólstað
í landmu. Þarna hafa menn . „ _ . ... ,.
hina raunverulegu aístöðu 1 DoIum? °f, hvað myndl
Sjálfstæðisflokksins til þeirr- Þessi vegagerð kosta með nu-
ar viðleitni, sem uppi er víða ^ verandi verðlagi?
um landið, að efla mótvægi | 4. Hvað mundi vegagerð um
gegn ofurvaldi höfuðstaðarins Heydal, jafn löng leið kosta
cg fá héruðunum aftur nokk- með sama verðlagi?
uð af því valdi um eigin mál- j Fyrir vegamálastjórnina
eínú £em rikysvaldið héfir f sfðar eru þeSsar fram-
svipt þau og flutt suður a liðn , “ . , , . ...
um árum. Þessi afstaða er ekk kvæmdir a lagmngu Vestur-
ert undrunarefni. Hitt var landsvegar vægast sagt full-
merkilegra, ef það hefði reynzt komið hneyksli.
satt, sem þhigmaður Akureyr- Hjálmtýr Pétursson
ar hélt nýlega fram, að því er ,
Mbl. skýrði frá, að Sjálfstæðis
flokknum væri bezt treystandi Norska sýnÍHgíll
til þess að styðja þessa við- | (Framhald af 4. síðu)
leitni laádsmanna til meira alltaf mjþg „htterer" og smá-
sjáifstæðis. Sagan kennir að . ... , . TT ,
Sjálfstæðjsflokknum eV ekki skrytinu naung]' Hann dregur
treystandi í þessu efni. Og enn UPP emhvers konar hveisdags-
er stuðningur hans við réttlát ævintýri, hluti, sem eru sorg-
ara kosningafyrirkomulag ekki legir og broslegir í senn. Hann
nema nokkur orð í Mbl. Flokk- j á til ljóðræna æð, sem. stundum
urinn á enn eftir að byggja birtist i myntírænni Jitameð-
brú í milli orða og athafna.“ ferð. Alf Lövberg og Ragnar
Sj álf stæðisf lokkurinn
á Kraugerud eru auðsjáanlega
er treyst til langframa. í þvi vissulega eftir að sýna, að um: þroskaðir menn og þekkja sínar
sambandi þarf að athuga vel rædd skrif Mbl. sé eitthvað
möguleika þá, sem sérleyfis- j annað og meira en þáttur í
leiðin kann a$ geta opnað. ihinum venjulega tvísöng. Og
Markmiðið verður að vera jafnvel þótt flokkurinn fall-
það að þurfa ekki að verajist á
eigin takmarkanir. Hins vegar
er eitthvað ærslkennt og ýtið
við Atle Urdal og Knut Fröysaa.
En standa ekki þessar ljósrann
sóknir, sem þeir eru að fást við,
ótrúlega fjarri innsta eöli mál-
einmenningsk j ör d æmi,
háðir gjafafé, heldur að geta 'næði sú ehdurbót ein
staðið á eigin fótum. Annars skammt, ef ekki fylgdu jafn- j verksins?
er hið fjárhagslega sjálf-iíramt arðrar nauðsynlegar Þetta er lærdómsrik sýning.
stæði á sandi byggt. Jþreytingar. » . HJS