Tíminn - 29.07.1954, Page 5

167. lað.
TÍMINN, fimmtudaginn 29. júlí 1954.
I
Fimmtud. 29. jiíí*
SVSjólkurfram>
leiðslan
ERLENT YFIRLIT:
Rafael Leonidas Trujillo
EinraíSishemiiui í dómliiikaisska lýðveld-
ims iafnap sér við GaS.
í 2. hefti Árbókar landbún-
aðarins, sem nýlega er út kom j ‘
Fyrir nokkru siðan -skýrðu blöð og
útvarpsstöövar frá því, að drykkju-
veizlu þriggja manna í ræðismanns-
skrifstofu dominikanska lýðveldis-
j ins í London hefði lokið með því, að
L i einn þeirra fannst skotinn til bana,
ið, eru athyglisverðar fréttir en annar hættulega særður. sá
af mjólkurframleiðslu og sölu þriðji hafði bjargað sér með því að
mjólkur og mjólkurafuröa á hlaupast burtu áður en skothríðin
fyrsta fjórðungi þessa árs. ihófst. Atburður þessi vakti nokkra
Innvegin mjólk í níu mjólk-, athygli í bili og ekki sízt á landi því,
urmóttökustöðvum var þrjá ’sem Þeir komu frá. Þá áiyktun mátti
fyrstu mánuðl ársins a' draga af honum’ að íbúar
10,
milljónir 764 þúsundir kg., og
þar væru blóðheitir og jöfnuðu per-
, sónuleg deilumál sín með nokkuð
er það svipið magn og á sarnaiöðrum hætti en títt er nú orðið í
tíma árið 1953, ívið meira þó. í Evrópu.
Til fróðleiks má geta þess, að { Ðominikanska lýðveldið hefir ann
mj ólkurmagniö skiptist sem ars vakið helzt athygli í seinni tíð
hér segir: Selfoss 4937 þús. jvegna þess, að þar hefir nú í nær
kg., Akureyri 1759 þús. kg.,1 aldarfjórðung farið með völd einn
Reykjavík 1344 þÚS. kg., Borg- sérkennilegasti einræðisherra í fcuð
arnes 1210 þús. kg„ Sauðár- ur-Ameríku. Enginn þeirra á held-
i Ar,n -t' ^ - ur eins langan valdaferil ao baKi
krokur 472 þus kg Blonduos sem hann |að er þvi ekki úr vegi
335 þus. Husavik 301 þus. að segja nokkuð frá honum og valda
kg„ Isafjörður 206 þús. kg„, ferii hans, enda fæst með því nokk
Akranes 199 þús. kg. Á Akra- Ur yfirsýn um það, hvernig stjórn-
nesi, Borgarnesi, Sauðár- arháttum er varið í þessutn hiuta
króki og Húsavík er mjólkur-! heims.
magnið minna en á sama
annarsstaðar
Dominikanska lýðveldið.
Dominikanska lýðveldið er á
eystri helmingi eyjarinnar Haiti og
nær yfir nær tvo þriðju hluta henn
tíma í fyrra,
meira.
En það er sérstaklega breyt-
ing sú, sem orðið hefur á
maikaðinum, sem ástæða er hiuta eyjarjnnar er svertingjaríkið
til áð vekja athygli á. Þó að Haiti, er nýlega var sagt frá hér í
mjólkurframleiðslan sé svipuð biaðinu. íbúar í dominikánska lýð-
og á sama tíma í fyrra (mun-| veldinu eru rösklegá tvær milljónir
uríhri rúml. 1%) hefur riý-'og er meginhluti þeirra kynblend-
mjólkursalan aukizt um 825 in§ar> sem eru aí indiönskunj og
þús. kg. eða 13—14%. Hér er ®pönskum
sennilega um tvser aðalor
Árið 1930 var Rafael Leonidas
Trujillo, sem þá var 38 ára gamall,
kosinn forseti dominikanska lýðveid
isins. Hann var hermaður að at-
vinnu og hafði vaxið skjótt að met-
orðum. Seinustu árin áður en hann
var kjörinn forseti, hafði hann ver-
ið yfirmaður hersins. Sá orðrómur
lék á þá, að Trujiilo hefði átt Banda
ríkjamönnum hinn skjóta frama
sinn að þakka, en því mótmæla íylg
ismenn hans nú eindregið.
Fellibylur, sem varð örlaga-
ríkur fyrir Trujillo.
Rétt eftir að Trujillo var kjörinn
forseti, gerðist atburður, sem haft
heíir mikla þýðingu fyrir hann. X
fellibyl, sem gekk yfir höfuðborg-
ina Santo Domingo, fóru um þrir
fjórðu hlutar hennar í rúst. Trujillo
gekk að því með mikilli atorku að
láta endurreisa borgina. Hún er nú
talin með fegurstu og hreinlegustu
borgum í Vsturálfu. Þar fyrir-
finnast ekki nein fátækrahverfi.
Með endurbyggingu Santo Dom-
ingo fékk Trujillo tækifæri til að
sýna, hve framtakssamur og fram-
sýnn hann var, og hefir hann notið
þess síðan.
Trujillo hefir verið endurkosi’.-’n
jafnan síðan hann var fyrst kos-
inn forseti 1930, enda hefir hahn
komið því svo fyrir, að hann hefir
haft fáa keppinauta. Hann hefir
ai' eða um 50 Þús. ferkm. A vestari j að m hliðar þeim,
sem gátu orðið hættulegir andstæð •
ingar. Þá hefir hann og kunnað öðr
um betur að auglýsa sig og verk
sín, svo að hann nýtur mikilla vin-
sælda meðal landa sinna.
ættum.
Höfuðborgin
Santo Domingo var stofnsett af
Kristofer Kolumbus 1496 og er því
... . . , . .elzta borg í Vesturheimi. Hún var
fjolgað í 'þéttbylmu Og kaúp- j lengi vel aðalmiðstöð Spánverja
sakir að ræða. Fólki hefur;
Stjórn Trujillo.
Því verður ekki neitað, að miklar
framfarir hafa átt sér stað umlir
stjórn Trujillo. Atvinnuvegir lands-
manna, en landbúnaðurinn er
stærstur þeirra, hafa tekið stórfelld
um framförum. Mikið hefir verið
reist af opinberum byggingum, eins
og sjúkrahúsum og skólum. Mikiu
meiri reglusemi og festa einkennir
stjórn landsins en annars staðar
í Suður-Ameríku. Lífskjörin hafa
farið batnandi og viðskiptin við
önnur lönd eru orðin hagstæð, en
geta aukizt vegna vaxandi meðan þeir voru heizta yfirráða-
tekna hjá almenningi. Sala á'þjóðin í þessum 'hluta heims. Þegar
rjólfta hefur líka aukizt til veldi Spánverja tók að hmgna, náðu
múna eða um 10%, og hefur' Frakkar fótfestu á vestúrhiuta Haiti
verið 181 þús kg á þrem' °§ stofnuðu þar ríkið Haiti. Um
fyrstu mánuðum þessa árs. 11820 misstu b*ði Frakkar og spún-
Framleíðsla á nýmlóllrurduttl
íefur au izt um nál. helming. _ skiptist hún í tvö ríiti, Haiti, ___ _____________ __. .
Skýrframleiðslan iftá heita ó- (þar sem einkum bjuggu svertingj- ] áður var jafnan mikill verzlunar
breytt, nál. 350 þús. kg. En ‘ ar og mest hafði gætt franskra {halli. Að mörgu, leyti er domini-
fralnleiðsla smj örs, osta og áhrifa, og dominikanska lýðveldið, kanska lýðveldið því í fremstu röð
undánrennudúfts er mun Þar sem einkum bjuggu kynblend- j ríkjanna í Suður-Ameríku, hvað
mirini en á. sama tíma í fyrra. ■ in§ar °S mest gætir spánskra á- stjórnina snertir. .
I árbókinni eru sérstakar hriía' I Hinu er hins vegar ekki að neita'
. . ... ... . ar| Dominikanska lýðveldið hefir að stjórn Trujillo hefir haft sínar
skyrslur urn solu a smjon og þannig verið sjálfstætt síðan 1843.' Skuggahliðar. Andstæðingum hans
ostum fyrstu fimm mánuði Stjórnarhættir þar minntu lengi vel hefir verið haldið niðri með lítiUi
þessa árs. Þær skýl’slur ná þvíjmeira á stjórnleysi en stjórn. Stöð- vægð. Hann hefir notað sér völdin
til maíloka (en hinar, sem 'ugar óeirðir voru í landinu og til að auðga bæði sig og sína. Mörg
fyrr var- að vikið, aðeins til' stjórnarbyltingar svo tíðar, að slíks félög hafa fengið einokunaraðstöðu
marzloka). Smjörbirgðirnar1 munu hvergi dæmi og er þá mikið á ýmsum sviðum verzlunar og at-
ekki
voru nál. 210 tonn í árslok. |
sagt, því að víða hafa verið tíð vinnureksturs og hefir þá
Smjörframleiðslalil’maíIokaistjórnarskiPti 1 ríkjum Suður' brugðizt, að Trujiiio eða einhverjir
Ameríku. Arið 1916 var svo komið, ættingjar hans hafa verið við þau
að Bandaríkjastjórn taldi sig til- riðin. Stundum hafa þessi fyrir-
neydda að taka í taumana og reyna tæki verið lögð undir ríkið og það
að koma á betri stjórnarháttum í tekið við rekstri þeirra. Trujillo
dominikanska lýðveldinu, en Wil- hefir sagt, að það væri gert til
son var þá forseti Bandaríkjanna. þess að efla ríkið eftir að hann eða
Frá 1916—22 fór bandarískur land- ættingjar hans væru búnir að koma
stjóri þar með völd, en 1922 fékk viðkomandi fyrirtæki á legg. And-
var riál. 193 tonn. En smjör
salan á þessum fimm mánuð-
urn var rúml. 314 tonn. Á þess-
um tíma hefur því tekizt að
selja alla framleiðsluna og 121
tonn af áramótabirgðunum.
Smjörbirgðirnar voru því ekki
nema 88 tonn í maílok sl., en
voru 208 tonn í maílok í fyrra.
Fer það hér saman, að smj ör-
framleiðslan hefur minnkað
og salan aukizt. Ástæður fyrir
aukningu smjörsölunnar eru
að einhverju leyti hinar sömu
og fyrir aukningu nýmjólkur-
sölunnar, en auk þess er á það
að líta, að ríkissjóður hefur
greitt niður meira magn af
smjöri en áður. Sú niður-
STORT OG SMATT:
Fyrir og eftir geng-
isbreytingu
í árslok 1949 var innlánsfé
í bönkum samtals 590 milljón-
ir króna. í árslok 1953 var það
977 milljónir. Hækkun 66%.
Útlán bankanna voru 904 mill
jónir í árslok 1949 en 1598 mill
jónir í árslok 1953. Hækkun
77%. Til maíloka á þessu ári
hækkuðu innlánin um 137
milljónir og útlánin um 170
milljónir. Innlán og útlán
sparisjóðanna eru ekki talin
hér — en þau eru nú hver
fyrir sig nálægt 200 milljónum
— og ekki heldur föst veðlán
til langs tíma (Ræktunarsjóð-
ur, Fiskveiðasjóður, byggingar
sjóður, veðdeildir o. s. frv.).
Vísitála framfærslukostnaðar
er nú 159.
Fiskaflinn 1949-53
Fiskafli landsmanna, að frá
dregnum síldarafla hefir síð
astliðin fimm ár verið setn
hér segir: 266 þús. smál. árið
1949, 263 þús. smál. árið 1950,
286 þús. smál. árið 1951, 305
þús. smál. árið 1952 og 293 þús.
smál. árið 1953. Síldarafli á
þessum fimm árum var mest-
ur 1951 (85 þús. smál.) en
minnstur 1952 (32 þús. smál.).
í fyrra var hann 70 þús. smál.
Gandreið á Vest-
fjörðura
Mbl. skýrir svo frá, að fund
ur hafi verið haldinn í Bjark
arlundi og þar stofnað fjórð-
ungssamband Sjálfstæðis-
manna á Vestfjörðum. Þar
var mættur Bjarni Benedikts
son, svo og þingmenn og fram
TRUJILLO
vængi, aó tapi eitthvert xyrirtælii,
eigi ríkið þa3, en græði eitthvert
fyrirtæki, eigi Trujillo það.
Nokkuð er það, að Trujillo er
nú langríkasti maður landsins.
Hann er stærsti jarSeigandi larids-
ins og á glæsilegustu sveitarsetur í
flestum héruðum þess. Vafasamt er,
hvort annar þjóðhöfðingi nú á dög
um lifir ríkmannlegar en hann.
Áróður Trujillo.
Fáir þjóðhöfðingjar munu rena
eins öflugan persónulegan áróSur og
Trujillo. í augum margra aðkomu
manna virSist þessi áróður oft
barnalegur, en Trujillo veit á hvaða
menningarstigi landar hans eru og
hagar sér eftir því.
Trujillo hefir skýrt upp höfuð-
borgina og heitir hún nú Cuidat
Trujillp. í miðri borginni hefir ver
ið reist stórt ljósaskilti, sem á er
letrað: Guð og TrújiUo. Sllk skilti
eru einnig i tugatali meðfram landa
mærunum. Við vatnsból höfuðbojrg
arinnar stóð fyrir nokkru: Þetta . „ , , . , _
vatn er frá Guði og Trujillo, en bjoðendur flokksins i Vest-
nú stendur þar: Trujillo einn hefir f jarðarkjördæmum, þ. e.
landið aftur sjálfstjórn og hélzt sú
skipan til 1934,. er stjórnarfarsleg
tengsli milli Bandaríkjanna og dom
inikanska lýðveldisins voru slitin
að fullu.
stæðingar hans hafa hins 'egar
sagt, að Trujillo grípi ekki til slíkra
ráða, nema því aðeins, að viðkom-
andi fyrirtæki geti ekki borið sig.
Sá máísháttur hefir því fengið
áhyggjur af smjör- og osta-
birgðum það, sem eftir er
þessa árs.“ Jafnframt er vak-
in athygli á því, að jafnvel
smávægilegar breytingar á
framleiðslunni geti haft mikil
greiðsla^hefur nú aftur verið áhrif á markaðinn fyrir mjólk
og mjólkurvörum. Um þetta
minnkuð. Birgðir af ostum
eru nokkru minni í maílok
nú en á sama tíma í fyrra.
segir svo í Arbókinni:
„Þegar að því marki er kom
Salan hefur að vísu aukizt,1^ ag framboð á mjólk og
en ostaframleiðslan virðist mjólkurvörum og eftirspurn
hafa verið nokkuð mikil í ap-‘
ríl og maí á þessu ári.
Árþókin lætur svo um mælt,
standast á, þarf ekki nema ör-
litla breytingu á kúafjöldan-
um, meðalársnyt kúa eða
að mjólkurframleiðsla sé kaupgetu fólksins til að kalla
„jafnan minnst mánuðina1 fram vöruþurrð eða birgða-
maí, júní, júl“, og að því sýn-1 söfnuri. Aðeins 100 lítra hækk-
ist „éngin ástæða til að hafa un eða lækkun meðalársnyt-
útvegað þetta vatn. A öllum spítöl-
um landsins er áletrunin: Aðeins
Trujillo gerir þig heilbrigðan. Á öll-
um opinberum byggingum stendur
áletrun um nýtt tímatal, sem miðast
við það, er Trujillo varð forseti. í
öllum hótelherbergjum landsins eru
tvær bækur: Biblían og ævisaga
Trujillos. Myndir af honum eru
í öllum verzlunum. Margir bílstjórar
hafa á bílum sínum áletrunina:
Trujillo er verndari rninn. Þannig
mætti lengi telja.
Þrátt fyrir allt þetta, veit Trujillo,
að hann á marga andstæðinga.
Hann hefir alltaf lífvörð og gengur
jafnan í skotheldu vesti. Hann
bragðar aldrei vín án þess að annar
hafi drukkið af staupi hans áður.
Aðrar varúðarreglur eru eftir þessu.
Trujillo er snyrtimaður mikill.
Hann telur sig eiga fieiri föt og
búninga en nokkur karlmaður ann-
Ragnar Lárusson, Kjartan
læknir, Sigurður Bjarnason,
Þorvaldur Garðar óg Gísli
Jónsson, ennfremur, að sögn
Mbl., „80 fulltrúar úr öllum
kjördæmum Vestfjarða". Ekki
eru nöfn fulltrúanna prentuð
í blaðinu, og ekki er þess held
ur getið, að rannsókn hafi far
ið fram á kjörbréfum þeirra,
svo sem venja er til, þegar
„fulltrúa“-fundir eru haldnir.
Hins vegar er þess getið, að
á eftir stofnfundi „fjórðungs
sambandsins“ hafi verið hald
ið héraðsmót fyrir Sjálfstæðis
menn í Barðastrandasýslu,
Þar töluðu þeir Bjarni Bene-
diktsson og Gísli Jónsson, en
Karl Guðmundsson fór með
eftirhermur. Ekki er þess get-
ið, að Konni hafi verið með
arinnar veldur 3,2 millj. lítra
aukningu eða minnkun mjólk-
urframleiðslunnar, og má
gera ráð fyrir, að % af því
komi fram sem aukning hjá
mjólkursamlögunum. Fjölgun
eða fækkun kúnna um 1500
mundi valda sömu breytingu
á mjólkurframleiðslunni ....
Þessi breyting mjólkurfram-
leiðslunnar, sem sýnist þó
fremur lítil, er aðeins 4%
allrar mjólkurframleiðslunn-
ar, eins og hún hefur verið
siðustu árin, svarar til 200
tonna framleiðslu af smjöri.
En 200 tonna birgðir af smjöri
íslenzkir ráðunaut-
ar erlendis
ar. Það þykir sjálfsagt af karlmöhn
um í dominikanska lýðveldinu að j förinni að þessu sinni.
stæla Trujillo í klæðaburði. Tru--
jillo er mikill hestamaður og iðkar
útreiðar mikið. Seinast, en ekki sízt,
heldur hann mjög á lofti kvenhylli
sinni.
Um ætt og uppruna Trujillo fara
mjög ólíkar sagnir. Sjálfur telur
hann sig af spönskum og frönskum
aðalsættúm og sé Pálína, systir
Napóleons, ein af formæðrum hans.
Andstæðingar hans halda því hins
vegar fram, að hann sé lágrar ætt
ar og hafi verið fjárhættuspilari og
nautaþjófur áður en hann hófst
til áhrifa. Því fer nefnilega fjarri,
að þrátt fyrir áróðurinn og aug-
lýsingastarfsemina, að allir tali vel
um hann eða unni honum sann-
mælis.
Trujillo hefir dregið sig nokkuð
í hlé allra seinustu árin. Hann ræð-
ur þó áfram mestu. Yngri bróðir
hans er forsætisráðherra og aðrir
ættmenn hans gegna háttsettum
trúnaðarstörfum. Hann segist hafa
Voru á siðasta ári mikið á- j það frá Napoleon að vera frænd-
hyggj uefni.“ ' rækinn.
íslenzkir menn eru nú farn
ir að leiðbeina fjarlægum
þjóðum, sem skammt eru á
veg komnar, í atvinnumálum,
einkum um ýmislegt, er að
sjávarútvegi lýtur, og hafa
þeir starfað að þessu á vegr-
um matvælastofnunar Sam-
einuðu þjóðana. T. d. hefir
Helgi Bergs verkfræðingud
dvalið í Tyrklandi þessara er-
inda. Hingað er og nýkominnf
Hilmar Kristjónsson, sem éitt
sinn var framkvæmdastjórf
hjá Síldarverksmiðjum ríkis-
ins, og hefir hann farið víðá
Framhald á 6. síðu.