Tíminn - 20.01.1956, Blaðsíða 2

TÍMNN, föstudaginn 20. janúar 1956.
16. blað.
Væntanlegt Nóbelslaunaskáld
ritar stórverk um freisi eða dauða
Það er mál manna; að gríski rithöfundurinn Nikos Kazant-
Lakis fái Nóbelsverðlaun fyrir bókmenntir nú í ár. Hann
íáefir ritað sex skáldsögur og þrjár þeirra hafa náð heims-
:?rægð. Þessi nýi Hómer hefir þess utan ritað margar bækur
:crá ferðalögum sínum um Spán, Rússland, England, Egypta-
and, Kína og Japan. Hann hefir samið ein tíu leikrit og
Oddysseifskviðu hi$a nýrri, er hefst þar sem Hómer hætti
i ig er kviðan upp á 33,333 hendingar.
í>ser sögur Hans, sem mestri fraegS hafa ná3, nafnast í anskri bý3-
«ssssssssssssssssssss$ssssssssssssssssssssssssssaaaaaaagaÆssgts<a?f.<fy;'
ngu: Grikkinn Zorba, Grísk ástríöa oq nú a3 síðustu Freisi e3a dauði.
jrelsi eða dauði eftir Kazant-
akis gerist á eynni Krít á seinni
jiluta nítjándu aldar og fjallar um
: relsisbaráttu Kríteyinga við Tyrki.
. Vánar sagt er tímasetr.ing sögunn-
tr árið 1889, þegar ógnaröld ríkti á
:ynni. Höfuðpersónar. er Michaies
xapteinn, föðurlandsvinur og her-
i.naður.'
Tönnum gníst.
„Michales kapteinn gnísti tönn-
im“. Með þessum orðum byrjar
i íazantzakis verk sitt. Þetta gefur
lokkuð til kynna um vinnubrögð
röfundar, enda liefir maðurinn
sérstakt lag á því að losna við
nálale'ngingar og segja af persón-
jm sínum, þegar líf þeirra er í
niðjum blóma og athöfn. Michales
ír stoltur af þjóð sinni og landi.
Þótt hann leiti bænheyrslu guðs,
.ilbiður hanh Krít. Hann brosir
:ítt; brýtur vínglös með því að
spenna um þau tveimur fingrum
og hann er stuttorður, fáorður og
skýrorður. Ilann lendir kannske
á átta daga dapurlegu fylliríi, en
,vín gat aídrei beygt hann“. Og
oað er sýnt, meðan hóíar hests
hans slá eld við vegargrjót, að
aann ríður fram til sígildari dauða.
Slóðbaðið hefst.
Michales kapteinn hrekur hóp
'yrkneskra herforir.gja úr uppá-
óalds kaffihúsi þeirra. Afleiðing
æssa verður sú, að myndarlegur
Tyrki, sem heitir Nuri Bey, tekur
,sig til og drepur bróður Michales
íil að hefna hneykslisins. En í
dauðateygjunum tekst bróðurnum
oð bregða hnífi sínum með þeim
irangri, að Nuri Bey kennir ekki
ÚtvarpLÓ
Ijtvarpið í dag:
Fastir liðir eins og venjulega.
:’.8.00 íslenzkukennsla; I. fl.
18.30 Þýzkukénnsla; II. fl.
.8.55 Framburðarkennsla í frönsku.
: Í0.30 Daglegt mál.
: 50.35 Kvöidvaka.
52.10 Erindi :Um búskap.
: 52.30 Vinsæl lög.
;>3.10 Dgskrárlok.
(ÚfvarpiS á morgun:
Fastir liðir eins og venjuiega.
.12.50 Óskalög sjúklinga.
;13.45 Hjúkrun í heimahúsum.
:16.30 Skákþáttur (Bldur Möller).
:(7.00 Tónleikar (plötur)
;17.40 Bridgeþáttur.
.18.00 Útvarpssaga barhanna: „Frá
steinaldarmönnum í Garpa-
gerði’Y XII.
:i8.30 Tómstundaþáttur barna og
ungiinga (Jón Pálsson).
18.55 Tónleikar (plötur).
; 50.20 Leikrit: „Dagur við hafið“ eft
ir N. C. Hunter, í þýðingu
Hjartar Halldórssonar. — Leik
stjóri Þorsteinn Ö. Stephensen
:I2.30 Danslög.
02.00 Dagskrárlok.
ÁrnaB heilla
karimennsku sinnar lengur. Þessi
afmonnun Tyrkjans myndi ekki
koma mái við Michales, ef ekki
vildi svo til, að kona Nuri Bey
er hin fegursta. Michales hefir
hana í blóði sínu og ástir talcast
með þeim. Mætti nú segja að nóg
væri orðið um hefndir, en hið
raunverulega blóðbað er aðeins að
hefjast. Barnungur frændi kap-
teinsins drepur frænda Nuri Bey
og hryðjuverkin eru í algleymingi.
Kazantzakis er ekki þeirrar mann-
gerðar, að honum bregði við hryll-
ingar styrjaldar. Augu eru sprengd
úr fólki, höfuð fjúka af bol, konum
er nauðgað, prestar eru teknir af
lífi án dóms og laga og þorp eru
brennd tii ösku.
Lífsþorstian í dauðanum.
Sem rithöfundur af fyrstu gráðu
mun sumum kannske þykja, sem
Kazantzakis geri oí mikið af því
að hafa spennu í sögum sínum.
Allt að því að þær líkist stundum
reyfurum fljótt á litið. En hinir
bókmenntafróðu lesendur verða
ekki fyrir vonbrigðum. Jafnvel í
miðjum dauðanum gefur hann
persónum sínum þann lífsþorsta,
scm fáir lýsa betur. Himinn og
sjór, brauð og hunang, söngvar og
konur; þessu öllu er haldið að les-
andanum mitt í hörmungunum.
Vopnabróðir Michales segir: „Það
er ekkert í þessum heimi, sem er
ofar né jafnast á við konu“. Ungur
Grikki spyr föður Michales:
„Hvernig hefir þér fundizt lífið í
þessi hundrað ár, afi“? Og gamli
maðurinn svarar: „Eins og glas
af köldu vatni, barnið mitt“. „Og
ertu enn þyrstur, afi“? Gráskegg-
ur lyfti hendi sinni. „Vei þeim“,
sagði hann hárri röddu, eins og
hann væri með blótsyrði á vör.
„Vei þeim, sem hefir linað á
þorsta sínum“. Hvað Michales kap-
tein snertir, þá er aðeins einn
þorsti meir óslökkvandi en lífið,
þorsti frelsisins og hann lætur
Iífið við að slökkva hann.
Sagan um föður hans,
Kazantzakis, sem fæddist fyrir
sjötíu árum á Krít, er í mjög nánu
sambandi við höfuðpersónuna í
þessu verki. Michales kapteinn á
föður hans að 'fvrirmynd. Rithöf-
undurinn hefir látið hafa það eftir
sér, að hver einasta lína þessa
verks sé staðreynd. Faðir Kazant-
zakis hét Michales og var efnaður
kaupmaður á Krít, sem átti í úti-
stöðum við Tyrki. Gamli maðui--
inn lét skegg sitt vaxa og gekk í
dökkum fötum til að sýna sorg
sína yfir missi hins gríska freisis.
Þótt Nikos Kazantzakis hafi aðeins
verið fjögurra ára, þegar óeirðirn-
ar brutust út árið 1889, man hann
glögglega eftir þeim. „Á hverjum
morgni á leið í skólann gekk ég
framhjá tré, þar sem Tyrkir voni
vanir að hengja gríska föðurlands-
vini. í fyrsta sinn, sem ég sá lík
dingla í trénu, varð ég næstum
NIKOS KAZANTZAKIS
tók á köldum fæti líksins
veikur af hræðslu. Líkið var hálf
nakið og grænleit tungan hékk út
úr opnum munninum og það lvkt-
aði mjög illa. Þegar ég ætlaði að
hiaupa í burtu, tók faðir minn í
mig og skipaði mér að hakla aug-
unum opnum. Faðir minn neydai
mig til að ganga að likinu og taka
á köldum fæti þess. Ég hlýddi
sjálfandi. Þá sagði faðir minn:
„Þessi maður dó fyrir frelsið“.
Siðastliðin átta ár hefir Nikos
Kazantzakis búið í Antibes í Frakk
landi. Hann er grannvaxinn og
hermannlegur maður og fer á fæt-
ur kiukkan sex á morgnana og fær
sér tveggja tima göngutúr. Hann
heíir vakið nokkurt umtal þarna
á Rívierunni fyrir að stíga aldrei
fæti sínum í krárnar.
(Framhald af 1. síðu).
greinar og hagnýtingu náttúru-
auðæfa, frá 20. apríl 1955, samþ.
á fundi sínum, bann 10. þ. m., að
beina þeim tilmælum til iðnaðar-
málanefndar efri deildar Alþing-
is, að afgreiðslu laga um Iðnað-
armálastofnun íslands verði frest
að, þangað til nefndin hefir skil-
að áliti.“ — Er hætt vjð, að af
því hlytist tvíverknaður, ef sam-
þykkt væru lög um Iðnaðarmála-
stofnun ísíapds, sem síðan yrðu
lekin til endurskoðunar strax á
eftir.
Merkileg stofnun.
Hermann Jónasson tók það
skýrt fram, að hér væri ekki um
að ræða nokkurn ágreining um
gildi stofnunarinnar, heldur bæri
hér að halda á málunum með
hyggni, því að hér væri um merka
stofnun að ræða, sem væri nauð-
synleg fyrir íslenzkt atvinnulíf og
hefði hún marga góða menn í
þjónustu sinni. Ekki ætti það að
saka, þótt afgreiðslu frv. væri
frestað um sinn, þar sem stofn-
unin gæti auðveldlega haldið á-
fram starfi sír.u án tafa og trufl-
ana eins og* írain til þessa. Hið
mikilvægasta í máli þessu væri
það, að flana ekki að óþörfu og
bæri því að taka tillit til óska
ábyrgra aöila í málinu.
Kaupmenn og kaupfálög!
m
DAMYL-nylon-handfæri fyrir sjófiski, hafa reynst
hér ágætlega. — Gerið pantanir sem fyrst fyrir vor-
vertíð. Afgreiðslufrestur er venjulega 6—8 vikur. —
Sýnishorn og verð hér.
DAM-umboð: G. M. BJÖRNSSON
Skólavörðustig 25 — Sími 3553 — Reykjavik.
Aðalfundur
Slysavarnadeildar Ingólfs í Reykjavík verður hald-
inn n.k. sunnudag 22. þ. m. í fundarsal Slysavarna-
félagsins Grófin 1.
Fundurinn hefst kl. 20,30.
Auk venjulegra aðálfundarstarfa verða kosnir 10
fulltrúar á 8. landsþing Slysavarnafélagsins.
Félagar fjölmennið.
Stjórnin.
«$SSSSSSSSSSSaSSS5SSSSSSasSSS$SSSSÍS5^S5SSaSSSSSSSSSSSaSSaSSSSSSSSSSS!»
S$«S»W$ÍSSSSSSSSSÍSSSSSS5SSS3SSSSSSSSSSSS5SSSSSSSS3SSSa5SSSSSSSS$$SSS3

ngunga
vantar til að bera biaðið út til kaupenda í
Smáíiiúíahverfi
Hlííar
Miðbæimi
VesturbæÍMi
Afgreiðsla TÍMANS
Sími 2323.
ssswar&ftsscscssssssssssssscsœsssssssssssasssssæasiæeaa
Vinnið ötullega að útbreiðslu TÍIANS
WAVAVASW.W.VAV.'AV.V.V.V.y/.V.VAWiV/AV.
;■ Ég þakka innilega sóknarbörnum Fellsmúlapresta- ;•
kalls þá veglegu gjöf er mér var færð á gamlársdag og £
£ vil um leið þakka ykkur öllum samvistirnar á liðnum
•; árum. 2*
Anna Kristjánsdóttir.

V.W.V.V.V.V.V.V.V.V.'.V.W.V.W.V.V.V.V.W.W.W
Hjartans þakkir tii allra, sem á margvíslegan og okkur ógleym-
anlegan hátt hafa heiðrað minningu eiginmanns míns og Föður
okkar,
Frímanns Ólafssonar
forstjóra.
Jónína Guðmundsdóttir,
börji og tengdabörn.
yacM—a—a————■i.ninn——■■■.ii ............ I aiii"infi iiiuuii—ii»i. .iiiiriii'iiiA»£r«iiiT«imgaMa»aliid»aS8eg5ii3Mit