Alþýðublaðið - 20.03.1940, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 20.03.1940, Blaðsíða 3
MIÐVIKUDAGUR 20. marz 1940. ikhÞt&mijm® ALÞYÐUBLAÐIÐ BITSTJÓKI: F. K. VAXJ3EMASSSON. í íjarveru bana: STEFAN PÉTURSSON. AFGREIÐSLA: ALÞÝÐUHÚSINU (Inngangur frá Hverfisgötu). SÍMAR: 4900: AfgreiSela, auglfsingar. 4901: Ritstjóm (innl. fréttir). 4902: Ritstjóri. 4903: V. S. Vilhjálms (helm»). 4905: AlþýSuprentsmiðján. 4906: Afgreiðsla. :5021 Stefán Pétursson (heima). ALÞÝÐUPRENTSMTOJAN Salttisksvelðar. J% INGSALÝKTUI'^TILLAGA *^ þeirra Emils Jónssonar og Finns Jónssonar þess efnis, að skora á ríkisstjórnina að hiutast til um það, að togararnir fari allir á saltfisksveiöar á yfir- standaridi vertíð, að minnsta kosti fjögra til fimm vifcna tíma, hefir ekki aðeins fengið mjög góðar undirtéktir alls hins mikla fjölda verkafólks, sem um mörg undanfarin ár hefir átt afkomu sína undir saltfisksveiðum og saltfisksyerkun, heldur og vakið sterka athygli allra þeirra, sem af alvöru hugsa um hi'o ískyggi- lega og vaxandi atvinnuleysi við sjóinn, ékki hvað sízt hér í Reykjavík og Hafnarfirði. Undanfarna mánuðd hafa togar- arnir eingöngu gefið sig við ís- fisksveiðum og flutningi isfisks- ins á erlendan markað. Það hefir fært peim fiestum ágætan hagnað og sumum vafálaust stórgróða. En jafníramt hefir atvinnuleysið sorfið að verkafólkinu í landi, sem undanfáfið hefir lifað af saltfisksvérkun, en nú hefir ekk- ert að gera af því, að engar saltfisksveiðar hafa verið stúnd- aðar. ' Ög: það 'eru þúsundir tmanna, sem á pennai) hátt er stofnað í yfirvofandi neyð. Það er að sjálfsogðu gott, að togararnir stundi ísfisfcsveiðar með þeim ágóða, að þeir geti grynnfcað eitthvað ; á gönilum skuldum, sem þeir hafa safnað á meðan útgerðin var rekin með tapi, én svo bezt, að ágöðanum sé þá lika virkilega varið tíl þess. En því miá þð ekki gleyma, að það er lítt sæmandi siðuðu þjóðfélagi, að láta það viðgang- ast, að f ramleiðslutækin séu rek- in með þeim hætti, að verka- fólkið sé ofurselt atvinnuleysi og neyð, þ'ó að einstakir atvinnu- rekendur þykisrt sjá sér hag í pvi í bUi. Og hér hjá okkur er nú svo komið, að tíl vandræða' horf- ir — prátt fyrir hina ágætu út- komu af ísfisksveiðunum — af pví að pær hafa tekið atvinnuna af verkafólkiriu í landii: \ Einhver karm að segja, og pað hefir vist pegar verið sagt, að pað sé ekki mikil hagsýni í pví, að taka togarana af arðsömum ísfisksveiðum til pesis að láta þá fara að stunda salrfisksyeiðar, sem ef til vill yrðu reknar með tapi. En gera þeir, sem þannig tala, sér pað Ijést, hvað pað muni að endingu kosta pjóðina, að þúsundir mannia í landi verði of urseldar áframhaldandi atvinnu- leysi með allri þeirri neyð og úrkynjun, sem því er samfara? Togararnir ættu að þola það eftir hinn óvenjulega hagnað af ísfisks veiðuiium síðan í íhaust, að fara á saltfisksveiðar um nokkurn tíma, jafnvel þótt þær yrðu reknar með einhver]*u tapi. Sú atvinna, sem pað skapaðí fyrir híð atvinnu- lausa verkafólk í lándi, myndi gera meira en að bæta þjóðinm mpp þnð tjón, Flutningsmenn þinígsályktunartillögunnar um saltfisksveiðarnar telja, að hver togari, sem stundaði salt- ílsksveiðar í f jerar til fimm vik- ur, myndi skapa atvinnu í landi fyrir 50 þúsund krónur, eða tog- ararnir allir fyrir samtals 1 millj. og 800 púsundir. Með slfkri atvinnu væri pús- Undum manna hjálpað, og pjóðin öll; firrt miklum vanda. Og pjóðin á heimtingu á pví, að tog- araútgerðarfyrirtækin víki sér ekki undan peirri pjóðfélags- skyldu, að taka þátt í sameigin- legum b]'argráðum gegn atvinnu- leysisbölinu. Hún hefir öll tekið á sig pungar byrðar til pess að styðja togaraútgerðina, pegar pess hefir verið pöri, nú síðast með gengislækkunin(ni í fyrra og fullkomnu skattfrelsi togaranna. Og ef togaraútgerðarfyrirtækin skyldu prátt fyrir pað ekki telja pað skyldu sína, að senda skipin á saltfisksveiðar, pó ekki væri nema fjögra til fimm vikna tíma, til þess að forða hinu atvinnu- lausa verkafolki í landi frá neyð, þá er sannariega ekki sjáanlegt, hvaða ástæða væri til pess leng- ur, að hlífa þeim við opinberum sköttum, eftír þáhn ágæta hagn- að, sem þau hafa haft af ísfisks- veiðunum siðan í haust. Og pað er heldur ekki sjáanlegt, hvernig pá ætti yfirleitt áð bjarga því fólki, sem nú er atvinnulaust vegna þess, að engar saltfisksr veiðar eru stundaðar, nema með því, að leggja beinlínis sér- stakan skatt á hiran arðsama ís- fisksútflutninig. í því: skyni, að afla fjár til brýnustu atvinnubóta í landi. Verðnr hofnlnni i Reykja- vík lokað að nótlunni? Frumvarp Jónasar Jónssonar til varnar gegn útbreiðslu kynsjúkdóma. • «F- oa m\ Til páskanna: flangikiðt, Nautaljot, af ungu. Nordalsíslnis Sími 3007. Skí&afélag Réykjavíkur fer skíðaferðir um bænadagana, ef veður og færi leyfir. Bílferðir verða farnar frá Austurvelli á miðvikudagskvöld kl. 6, skírdags- morgun og föstudagsmorgun kl. 9. Farmiðar seldir við bilana. JÓNAS JÓNSSON flytur á álþingi frumvarp til breyt- inga á lögum um kynsjúkdóma. í frumvarpinu segir: „Lögreglustjóranum í Eeykja- vík er heimilt að ákveða, að að- gangur að bryggjum Reykjavík- urhafnar skuli óheimill kven- mönnum f rá kl. 8 síðdegis til kl. 8 árdegis, nema þeim, sem eiga þangað brýnt erindi,"1 — og „Brot á ákvæðum laganna varða sektum allt að 200 krónum." í greinargerðinni segir flutn- ingsmaður: Frumvarp þetta er flutt sam- kvæmt ósk forsætisráðherra. Lögreglan í Reykjavík hefir nú hafið öfluga starfsemi til að bæta ástandið við höfnina í Reykjavík. Við þá athugun hefir komið í ljós, að mikill kynsjúk- dómafaraldur gengur nú úm bæinn, og er uppsprettan vitan- lega við höfnina. Er mörgum bæjarmönnum enn í minni van- sæmd sú, þegar útlendir sjó- menn köstuðu unglingstelpum dauðadrukknum í land úr skipi sínu í fyrravor eftir áflog og ryskingar. Nú I vetur verður lögreglan hvað eftir annaS að sækja kvenfólk úr landi út í er- lend skip á höfninni. Þykir lög- reglustjóra mikil nauðsyn til berá að geta haldið þessum ó- farnaði í skefjum með því að banna óviðkomandi og tortryggi legu kvenfólki aðgang að höfn- inni um kvöldtíma og nætur. 'Hirðuleysi það, sem ríkir.við höfnina, hefir vakið undrun og eftirtekt all-ra sæmilegra manna, sem til þekkja. Með samþykkt þessa frv. gerir al- þingi sitt til að bæta úr van- rækslu, sem hefir orðið höfuð- borg' landsins og þar með öllu landinu til varanlegrar smán- ar." Eitt sinn í vetur var mikið deilt um þetta mál á fundi bæj- arstjórnar Reykjavíkur. Þá hélt Jónas Jónsson því fram, að það bæri að loka höfninni algerlega vissa tíma sólarhringsins með bárujárnsgirðingu. Hafnarnefnd hafði fengið tillögu J. J. um þetta efni til athugunar og með samhljóða atkvæðum mótmælt efni hennar. Á bæjarstjórnar- fundinum deildu þeir Jón Axel Pétursson og J. J. allhart um þetta mál. Nú virðist J. J. hafa horfið frá bárujárnsgirðingunni Það verður að viðurkenna, að spilling mikil fylgir heimsókn- um stúlkna um nætur í erlend skip hér á höfninni og stórhætta fyrir útbreiðslu kynsjúkdóma, sem sannarlega eru nógu út- breiddir fyrir. Hins vegar munu margir á- líta, að eftirlit þurfi líka að vera við hafnir utan Reykjavíkur. Samkvæmt skýrslu landlæknis um heilsufar í landinu fyrir ár- ið 1937 vöru þó nokkur tilfelli um kynsjúkdóma utan Reykjavíkur. Jónas Jónsson virðist álíta að allt vont komi frá Reykjavík. Vitanlega er Reykjavík mesta hafnarborg landsins, en samt sem áður virð- ist allt benda til þess, að ströngu eftirliti þurfi einnig að koma á við aðrar helztu hafnir lands- ins, að minnsta kosti vissa tíma ársins, og þá fyrst og fremst um síldyeíðitímann, en þá virðist hættan vera rhest. Af frumvarpinu er ekki gott að sjá hvernig Jónas Jónsson hugsar sér eftirlitið með höfn- inni, en ef til vill kemur það fram þegar hann flytrur fram- söguræðu fyrir frumvarpinu. Æskan. 3. hefti yfirstandanidi árgangs er nýkomið út. Efni: Ásta Htla lipurtá, framhaldssaga fyrir lítil börn eftir Stefán Júlíusson, Fær- ið, eftir Þ. ÓL, Selima Lagerlöf, eftir Aðalstein Sigmundsson o. m. fl. Opið verður UM PÁSKANA EINS OG HÉR SEGIR: Miðvikud. 20. þ. m. kl. 71^ f. h. til kl. 10 e. h. Fimmtud. 21. — ¦ — 8 —. — 4 e. h. 22. ¦— Lokað allan daginn. 23. — kl. 71/a f- h til kl. 10 e. h. 24. — Lokað allan daginn. 25. — kl. 8 f. h. til kl. 12i/2 á hád. hættir 45 mínútum fyrir lokim. Bezt að koma fyrri hluta dags, svo að komist verði hjá bið. Börn verða að koma fyrir kl. 7. SUNDHÖLL REYKJAVÍKUR. Föstud. Laugard. Sunnud. Mánud. ATH. Miðasalan Skfðabuxur9 Skíðaskór ávalt fyrirliggjandi. Verksmiðjuútsalaii GEFJUltf — IÐUNN. Aðalstræti. Sími 2838. MiQDioqsrorð nm 6nð mund AgAst ðlafsson T DAG verður hann til ¦"• moldar borinn. Nú er lok- ið stuttum kafla af lífi, sem hafðiallt of skjótan enda. Enn- þá^einu sinni héfir hvíti dauði herjað með góðum árangri á hóp okkar efnílegu æskumanna. Aðeins hinn mikli alvaldi fær skilið tilgang þeirra hamfara, er sviptir svo skjótlega frá okkur ættingjum og elskulegum vin- um. Við vinir þínir, Guðmund- ur rifjum upp fyrir okkur í dag allar þær ógleymanlegu stund- ir er við saman .áttum. Þær stundir, þegar við töluðum um lífið og tilveruna eins og fagra draumsjón er ætti eftir að ræt- ast. Allt hið mikla, sem við með guðs og góðra manna hjálp, ættum éftir að láta eftir okkur liggja. Við sáum líka sumar þessara draumsjóna leysast upp — og verða aÖ þoku, þoku, sem bar þá með sér kulda- gjóst og næðinga brostinna vóna. Ég man hve vel brynjaður af sálarþreki og stillingu þú mættir næðingunum. Og nú síðast, þegar þér sjálfum hefir ef til vill verið bezt ljóst, hvert ferðinni var heitið, hvað þú horfðir rólega og æðrulaust fram í ókomna tímann og ó- kunnugleikann. Þó var þér ekki að öllu hulið, hvað við mundi táka og þú hafðir meiri trú og sannari en almennt gerist á þeim verðmætum, sem þú yfir- gæfir — og þeir, sem við tækju. Við vinir þínir bíðlim því jó-' legir þangað til kallið kemur og örlög okkar eru ákveðin. Við komum þá, eins og þú fórst, ró- legir gegn um skúggann, sem skilúr, í þeirri fullu vissu, áð oftast er sá, sem koma skal. a8 eins vinur okkar, sem vísar okk- ur veginn til meiri hamingju og fullkomnunar. Ég veit að þú ert sárt syrgð- ur af föður þínum, systur. og öðrum ættingjum, en ég vona, að þau finni líka þá fullu vissu um, að dauðinn er ekkert hræðilegt, heldur endurlausn frá lífi, sem okkur voldugri ó- vinur var búinn að leggja í rúst. Verstu sæll, kæri vinur. Við hittumst aftur, ef til vill fyrr, en okkur grunar. G. S. Guðmundur G. Hagalín; Kátir voru karlar, Ný bók eftir John Stein- beck, Karl fsfeld íslenzk- aði, útgefandi bðkaútgáfan Hélmdallur. ÖKMENNTA Bandaríkja- manna gætti lengi vel ekki imikið í heimsbókmenntunum, en nú er öldin önnur. Áhrifa Banda- ríkjaskálda gætir nú ef til vill meira í heimsbókmenntunum en áhrifa frá nokkurxi annari þjóð, enda eru í Bandaríkjunum hag- kvæm skilyroi til sköpunar merki legra bókmennta og andstæbur stórbrothar, ytra og innra, þar sem um er að ræða meira og minna hálffullnaöán samruna é- líkra þjóðflokka og kynþátta, alls konar menningarleg afbrigði og hin ólíkustu lífsskilyrði og lífs- kjör. Einkum á tveim sviðum bókmenntanna eru Bandaríkja- menn áhrifamiklir,; á sviði leak- fitagerbar og sagnaskáldskapar. Ekki hafa þó íslendingar haft af þessu mikii bein kynni. Þó eru til tvær ritgerðir frá seinustu árum um Bandaríkjabókmenntii, báðar sasmil«gtt fr6ðl#gax. Qnmr zzm JOHN STEINBECK er'eftir þann, er þetta ritar, og birtist hún í Iðunni. Hún fjallar aðallega um sagnaskáldskap Bandaríkjamanna á áratugnum 1920—1930. Hin er eftir próíessor dr. phil. Stefán EinárssOn. Hún var prentuð fyrir nokkrum áimm í Eimreiðinni, og hún er um hið mikla leikritaskáld Eugen O'Neill, en hann hefir orðið mjög áhrifa- ríkur á sviði leikritagerðar uin alkri hinn 'misnntftða fh©im. Þá hafa ýmsir íslendingar, flestir án þess að vita' það, orðið fyrir meiri og minni áhrifum frá Bandaríkjabókmenntum sem les- endur Halldórs Laxness, þvi að hann hefir í ým&u lært af sum- Um Bandaríkjahöfundum — eink- um í stíl og ' framsetningu, og svo hefir hann' aftur á möti haft áhrif á suma hina yngstu ís- lenzku höfunda. Fyrstu bökmenntir Bandaríkja- manna voru sfcapaðar í Austur- ríkjunum. Þá komu MiÖríkin til sögunnar, síðan Suðurríkin — og nú loks á seinustu árum Vestur- ríkin. Það er einn af hinum ungu höf- undum Vesturríkjanna, sem skrif- að hefir Kátir voru karlar. Bók- in heitir upprunalega Tortilla Flat, en hefir í þýðingum fengið ýmis konar nöfn. Á sænsku heitir hún Riddarna kring B;annys bord, á dönsku Dagdriverbainden og á norsku Dagdrivergjengen. En ég er ekki frá því, aÖ íslenzka heitið sé albezt. Höfundurinn heitir John Stein- beck. Hann hefir sitthvaö aðhaf zt um dagana — en mikið hefir hann flákkað og slæpzt, þangað til nú á seinustu árum, að hann hefir skrifað hverja bókina af annarri, morandi af lífi — og erðið Meifnsfrægur rithöfundur« Seinasta bók hans, sem sá, er petta ritar, hefir séð, er stór- brotið og umfangsmikið skáld- verk, harðvítug árás, en um leið Jifandi og mannlegt eins og bezt verður á kosið og endar á tákn- fænu og hrífahdi atviki. • Ég býst við, að í fljió'tu bragði kunni sumum að finnast Kátir vom karlar léttvæg bók, sem ekki hafi átt mikið erindi á íslenzku. Hún lýsir nokkrum slæpingjum, sem drekka, hórast, stela ogeyða — án hugsunar um morgundag- inn. En það er eins með Stein- beck eins og Maxim Gorki, að hann hefir Iag á að sýna okkur, jjafnvel í svona fólki, hinar góðu taugar, hinn ágæta efnivið, hæfi- leika mannanna til þess, þrátt fyrir allt, að vera hver öðrum góðir. I rauninni finnum við það að lestri loknum, að við höfum parna fengið nýja sönnun þessa: Það er svo mikið gott og já- Ikvætt í mönnunum, að því verður varla tortímt, hvernig sem með þá er farið — og hvernig sem þeir sjálfir fara með sig. En svo kemur fleira til greina. Bókin er svo vel skrifuð, að ein- stakt má heita. Frásögnin er hvort tveggja í sehn, yfirlætislaus og sérstæð. Hún er blæbrigðarík og hnitmiðuð, án þess að við í :r(aun- inni tökum eftir því, að þama sé nú höfundurinn að leggja sig all- an fram. Og þýöing Karls Isfelds er svo meistaraleg, að það er vafasamt, hvort við eigum nokkra þýðingu betri. Loks er þess að geta, að bókin er með áfbrigðum fyhdin og skemmtileg, persónulýsingarnar lifandi og óvenjulepir. Klúr mun sumum finnast þessi bök.'— þó ekki, að ég field, fyrf en þeir fara að setja í sig tilgerð. Því petta er allt svo blátt áfram og umsvifalaust. Þarna er ekki verið að lauma neinum lokuðum bréf- ^im ofan í vasann á manni. Og hvað sem öðru líður: Þrátt fyrir allt er hressilegur og jákvæður blær yfir þessari bók, og ef til vill á útgáfa henn- ar á íslenzku *eftir að skilja eftir spor í íslenzkum bókmenntum. Og eitt er víst: Þar sem Karl ísfeld er, höfum við eignast a*-- brigðasnjallan þýðanda, sem ekki: má setja sitt ljós undir mæliker, Guðmundur G. Hagalln. Dansskóli Rigmor Hansson. Næsta æfing verður.á þtíðju- daginn eftir páska, 26. marz. At- hugið: Engin æilng í kvöld. Útbreiðið AlþýSublaðið!

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.