Alþýðublaðið - 19.10.1948, Blaðsíða 4

ALÞÝÐUBLAÐIO
Þriðjudagtir 19. okt. 1948
tftgef&aðt: álþýSiSoftkislii,
Ritstjóri: Stefám Pjeturssoa.
Fréttastjóri: Beneðikt Grönðu
Þiogfréttir: Hclgi Sæmimdssoa
Bitstjómarsímar: 4901, 4902.
Aaglýsiogar: Emilía Möller.
Aagiýsingasími: 4906.
Afgreiðslusími: 4900.
ASsetur: AiþýSuhúsiS.
AlhýS’HÞrentsmlSjaa hJt.
Gegn þjóðarhag af
SJALDAN hefur fíflsleg-
ur málflutningur ÞjóSvilians
afhjúpað eins vel algert
skeytingarleysi kommúnista
um íslenzkan hjóðarhag og
skrif hans síðustu daga í sam
bandi við sölu hraðfrysta
fiskjarins á ve.gum Marshall
hjálparinnar.
Þessi sala á hér um bil öllu
því magni af hraðfrystum
fiski, Sem til er í landinu af
þessa árs fram'Ieiðslu, er sér ■
staklega hagstæð fyrir íslend
ánga; verðið er gott og allur
fiskurinn greiddurí dollurum,
þsim gjaldeyri, sém okkur
vantar, eins og flestar aðrar
þjóðir, tilfinnan'Iegast. Mað-
ur skyldi því ha'lda, að ekki
væri til sá íslendingurr sem
ekki fagnaði þessari sölu. En
kommúnistar eru ekki að
hugsa um þjóðarhag; fiskur-
inn hefur verið seldur á veg-
um Marshallhjálparinnar,
éða, nánar sagt, Efnahags-
samvinnustofnunarinnar í
Washington. sem kaupir hann
banda þurfandi þjóðum 1
Vestur-Evrópu. Það er alveg
nægileg sök í augum íslenzkra
kommúnista til þess að fjand-
skapast við ríkisstjómina út
af þessari sölu; bvi að boðorð
Moskvu númer eitt er sem
srtendur að berjast gegn Mar-
shallhjálpinni og þeirri við-
reisn Vestur-Evrópu, sem að
er stefnt með henni!
Svo skilyrðislaus er þessi
þjónkun íslenzkra kommún-
ista við rússneska stórveldis-
ihagsmuni, að þeir horfa ekki
það eitt augnablik, að berj-
ast gegn íslenzkum þjóðar-
haig, svo sem hinni mjög svo
hagstæðu sölu hraðfrysta
fiskjarins á vegum Marshail
hjálarinnar; og er nú annað
hljóð komið í strokkinn en á
dögum fyrrverandi ríkis-
stjórnár, sem kommúnistai'
sjálfir áttu sæti í, og seldi,
msð fullu samþykki þeirra,
Bandaríkjastjórn allan ís-
fiskinn til stríðsioka gegn
góðum dollaragjaldeyrd; en
fiskinn fengu síðan Bretar
með iáns- og leigukjörum frá
Bandaríkjunum. Þá höfðu
kommúnistar ekkert við slíka
viðskiptahætti að athuga,
enda þágu fáar þjóðir þá
meiri stórgjafir á vegum
láns_ og leiguhjálparinnar frá
Bandaríkjunum en ednmitt
Rússar.
*
En eitt er það, að gera sig
áð því fífli, að vera að vonzk-
a.st yfir Marshallhjálpinni í
sarnbandi við söluna á hrað-
Írjí'sta fiskinum, og annað
hitt, að fara með blygðunar-
lausar iygar í hví skyni að ó-
írægja þessa hagstæðu sölu,
eins og Þjóðviíjinn gerir.
Efann heldur því fram, að
Bandaríkin fái 5% af sölu-
EiUi tím ,,terrazzou, „mosaik",1 ítali, Ðani og
íslendinga.
Á. Ó. J. skrifar: ,,ÓvanaIega
fljótfærnislegur sleggjudómur
birtist hjá þér 15. þ. m. Höfund-
imi segir þú vera úanskan „terr
azzó“-mann, er hér hafi unnið
síffastliðin 2 ár. Er hann þar að
því er viröist a3 taka upp
hanzkann fyrir íslenzka „terr-
azzó“-menn, eða þykist veia.
Segir hann þá fullfæra til starf
ans, og óþarfi sé að flytja slíka
inn í landið.
HANN ER ÞVÍ kominn að
þeirri niðurstöðu, að hér sé hon-
um sjálfum ofaukið. Orsök þess
arar ritsmíðar er sú, að ítalir
hafa verið fengnir til landsins
til þess að skreyta veggi og gólf
hins nýja þjóðminjasafns stein-
skreytingum, þar eð álitið hefur
verið fram til þessa, að íslenzka
listamenn skorti hér í grein
þessari, og gætu því íslenzkir
iðnaðarmenn notið hér góðs af,
til aukinnar þekkingar. Oani
þessi segir, sem og áður var
vitað, að „terrazzó" sé upprunn
ið á Ítalíu og þaðan hafi það
flutzt til norðlægari landa, síð-
an kemur leiðarvísir um með-
ferð og tilbúning þess svo sem
að því sé hellt á gólfið o. s. frv.
Þetta sé marmaramylsna, og
síðan kemur nokkur leiðarvísir
um mosaik, það sé sömuleiðis
marmaramylsna, sett saman í
mismunandi mynztur eftir lit o.
s. frv. En þætti þessum um mo-
saik hefði hann helzt átt að
sleppa til þess að komast hjá að
auglýsa þar með sína eigin fá-
fræði hvað mosaik snertir.
MOSAIK segja kunnáttu-
menn að sé teningar, flögur og
flísar mismunandi lita o g
gerða, settar saman eftir lit og
gerð þeirra mynda og mynztra,
sem gera á, en alls ekki marm-
aramulningur. Fyrsti íslending-
urinn, sem við , terrazzó“ hefur
fengizt, svo mér sé kunnugt,
mun hafa verið Gunnlaugur
sálugi Sigurðsson, er Iagði
fyrsta , terrazzó“-gólf hér um
síðustu aldamót í KFUM-húsið,
sem þá var í smíðum. En fyrsti
íslendingurinn, sem gerir sér
þetta að atvinnu, er Ingólfur Ó.
Waage ,,terrazzó“-maður. er út
fór til Ðanmerkur árið 1923 og
dyaidist þar um 2 ára skeið við
nám í þessari starfsgrein og hef
ur stundað hana hér sem at-
vinnu æ síðan.
EN AÐRIR hafa svo á eftir
komið, og eru þeir nú allmarg-
ir, er við það fást. En hitt er
ekki kunnugt, að nokkur íslend
ingur hafi lært listgrein þá, er
mosaik nefnist eða aðra stein-
skreytingu. Og af þessum sök-
um eru menn þessir hingað
fengnir og er ekkert nema gott
eitt um það að segja. Undir lik
um kringumstæðum hafa útlend
ingar verið fengnir til þegar ís-
lendingar hafa ekki verið fyrir
hendi til starfans. Svo sem þeg-
ar fenginn var þýzkur sérfræð-
ingur til skreytinga í málningu
á salarkynnum Hótel Borgar o.
fl., og svo niætti lengi telja.
AÐ SÍmrSTi: klykkir svo
Dani þessi út með því að segja:
„Annar þessara ítaia er gipsari
að iðngrein, himi er réttur og
sléttur múrari.“ En hið sanna í
málinu er, að menn þessir eru
3 feðgar, faðir með tvo sonu
sína, þann eldri 27 ára, sem þeg
ar hefur numið hjá föður sínum,
hinn er 15 ára og er að læra.
Faðirinn hefði. eftir því sem
Daninn vill meina, átt að kenna
syni sínum aðeins múrverk, en
ekki gipsverk, en þetta karm
faðir þeirra hvorttveggja og allt
armað að auki, er að steinskreyt
jngu lýtur. Synir lians hafa frá
því þeir hófu nám hjá honum
fylgt honum jafnt til allra
verka, er að steinskreytingu
lúta, og nema það því jöfnum
höndum. Feðgar þessir hafa þeg
ar lagt .)terrazzó“-gólf hér utan
safnahússins og ég hef heyrt þá,
er séð hafa og vit hafa á, ljúka
þar á miklu lofsörði.
NÚ MUNU ÞEIR þegar vera
byrjaðir að mynztra og skreyta
veggi hins nýja þjóðminjasafns.
Hræddur er ég um að Dana
þessum hefði þótt hann fá harð
ar og kaldar kveðjur, ef hann
hefði fengið slíkar viðtökur í
íslenzkum blöðmn, sem hann
sjálfur heilsar þessum mætu
mönnum með, án þess að hafa
gert svo mikið sem að kynna
sér fyrst alla málavexti, svo að
hann gæti á eftir frekt úr flokki
talað.
5“VI VIL ÉG að lokum bæta
inn í. að ,,terrazzó“ eins og það
hefur hingao til verið lagt hér
er þegar úrelt aðferð á Ítalíu
Framh, á 7. síðu.
Aðalfundur VéLstjórafélags íslanids verður haldinn
í Tjarnarcafá fimmtudaginn 21. okt. 1948 kl. 20.00.
Fundarefni: Aoalfundarstörf. Mætið stundvíslega.
STJÓRNIN.
Sjóváíryggingafélag Islands, elzta
X
íðgjöSd féiagsins námu 13 miSSjónom ,kr.
á síðasa ári, en nema 101 miISjón króna
frá stofnon þess.
S JÓV ÁTRYGGIN G AFÉLAG ÍSLANDS, elzía og
stærsía vátryggingarfélag landsins er 30 óra á morgun. Á síS-
asta síarfsári félagsins voru samanlögð iðgjöld allra deilda
þess nær 13 milljónir krónur, en allra deildanna samanlagt
frá stofnun þeirra yfir 101 milljón króna.
verði fisk.jarins eða sem svar-
ar 13A milljón króna af sam-
tals 23 milijónum. og renni
þessi fjárupphæð (til þeirra
samkvæmt sérstöku ákvæði
MarshalLsamniingsins.
Hér er um algieran upp-
spuna að ræða. Bandaríkin
fá ekki einn eyri af andvirði
jfiskjarins, enda ekkert á-
kvæði til i Marshallsamn-
ingnum, sem gerir ráð fyrir
því, að þau fál neitt fyrir
fyi'irgreiðslu' Marishállhjálp-
arinnar á sölu afurða frá
eiinu Marshalllandi til annars.
j Þjóðviljinn ruglar hér sam.
an, vafalaust vísvitandi,
tvennls konar MarshaEhj álp:
fyrirgreiðslu á afurðasölu og
framlagi án endurgreiðslu, þ.
e. hreinum gjöfum. Aðeins
begar um framlag án endur-
greiðslu er að ræða, skulu,
samkvæmt Marshallsamn-
ingnum. 5% af því renna til
greiðslu á útgjöldum Banda-
ríkjanna í sambandi við
Ivlarshallhjálpina. En slíkt
framilag án endurgreiðslu
hafa ísendingar ekkert feng-
ið og þurfa vonandi aldrei á
að halda.
, Ofan á blygðunarlauisa
baráttu gegn íslénzbum þjóð-
arhag í þessu máli er Þjóð-
viljinn því uppvís að æru-
lausum lygum, máíflutningi
sínum t:l Stuðnings. Það er
bersýnilega fátt, sem komm-
únistar skirrast við, þegar um
það er að ræða, að þóknast
hú’sbændunum austur í
Moskvu.
Félagið var stofnað 20. októ
ber 1918, en starfeemi sína hóf
það ieMti fyn- en 15. janúar
1919.
Að stofnun félagsins stóðu
24 kaupsýslu- og útgerðar-
m;enn og fyrstu stjórnina skip
uðu þeir Lúdvik Kaaber,
bankastjóri, sem far fyrsti foj
roaður þess; Sveinn Björns-
son, núverandi forseti felands,
Jies Zimsen, konsull, Hailgirm
ur Kristinsson, forstjóri og
Halldór Kr. Þorsteinsson, ski'p
stjóri og er hann nú formað-
ur fódagsins og hefur s'etið í
stjóminni frá byrjun.
Fyrsti framkvæmdarstjóri
félagsiiis var Axel V. ’lhulin-
íus og var hann það þar til
njda-yiggingar félagsins stj-álfs
stærstii hlutinn eða næf 50
milljónir.
Jafnframt þeim try'ggingar-
deildum, sem félagið rekur
tekur þaði iað isér. ahskonar
sértryggingar, svo Sem flug-
vélatrygginigar, jarðskjálfta-
trygginjgar, ferðatryggingar,
reksturstöðvunartryggingar
vegn'a þruna, tryiggingar
vegna vélastöðvunar frysti-
húsa, o. fl o. fl., svo og að
sjálfsögðu stríðstryggingar á
striðstímum.
Sterudur haigur félagsins
með mikluirn blóma og n-ámu
vara og viðlagasjóðir félagsins,
svo og sjóðir til vai-a tfyrir
krónur um s. 1. áramót.
lokkur verðlagsbrof
áxið 1933 að hann iét af störf °§ iðgjöidum samtals
um, en þá tók við Brynjólfiur lmi12 og 700 þúsund
Stefánsson og genir hann þvi
starfi enn.
í tíð Axels Ttulinius, eða 1.
júní 1925, bætti félagið við sig
brumatryggingum, en i tíð nú-
verandi forstjóra lífstrygging-
uim; 1. desember 1934 og bif-
reiðatryggingum 1. janúar UNDANFARIÐ hafa eftir-
1937. Jafnframt stofnun og aðilar verið sektaðir
rekstri þes'Sa try,gginlgadeilda fyxfe brot á verðlagslöggj ö£-
hefur félagið yfirtekið trygg- pini, og nemur sekt og ólög-
ingar ýmsra erlenda félaga, legur hagnaður eins og hér
sem hér ráku umboðsstarfsemi, segir:
svo sem bifreiðatryggingar frá Aðalsteinn Baldvin, kaup-
„Danske Lloyd“, líftryggingar maður, Brautarholti í Ðölum,
.,Thule“, „Svea“, „Skandia“, kr- 464,50, Matardeildin h.f.
„Tryg“ og nú síðast fyrir há'ifu Keflayík, kr. 1560,00, Verzl.
oðru ári WMv. „Dau- O. Asberg, Keflavik, 275.00
mark". Við iressa yfirlöta ■fe'.pfelag SuSurnasja 895,80
iiflxj-ggingarclelldin, vmS m* Bjamas,0„ T/,efnager6in Ee-
ið, ’svo að ssrmaniagoai hi- CQrcj. 300,00, Eiríkur Ketils-
tryggingarupphæðir í gildi son heildsali, Skaftahlíð 15,
voru um s. 1. áraniót nær 681 4000,00, íslejfur Jónsson
irúlljónir króna, en þá voru kaupm. Túngötu 41, 5000,00.