Alþýðublaðið - 25.01.1928, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 25.01.1928, Blaðsíða 2
2 ALÞ.ÝÐUBL'AÐIÐ ALÞÝÐUBLAÐIÐ kemur út á hverjum virkum degi. Áfgreiðsia í Alpýðuhúsinu við Hverfisgötu 8 opin frá kl. 9 árd. til kl. 7 síðd. SkriÍ8ioia á sama stað opin kl. 9 *,g—101 /g árd. og kl. 8 — 9 siðd. Simar: 988 (aígreiöslan) og 1284 (skriistofan). Verðlag: Áskriftarverð kr. 1,50 á mánuði. Auglýsingarverðkr.0,15 hver mm. eindálka. Prentsmiðja: Alpýðuprentsmiðjan (í sama húsi, sömu simar). C«lista»Sandair!im, sem haldinn var í Nýja Bí’o í gær var frekar fámennur og fjörlaus. Bar hann á sér öll dauðamörk í- haldsflokksns; þótt íihaldsmenn haf;i í jnessari kosníngaibaráttu stöðugt foröast aö mæta á sama vettvmgi og jafna'ðarmonn,- roönn- uðu heiír sig þó upp og buöu ú sföustu stundu tveim mnönum af hvorum lista, A og B. Voru rnætt- ir af hálfu A-listans Sigurðiur Jónasson og Jón Balidvinss;on. Frambjódendur ihaldsmanna höfdu fdls ekkert um bœjarmálin aö secjja ocj töldu sig alþkunná peim. Virtust þeir ekki stefna að neinu öðru en að verða atkvæði handa Knúti í bæja.rstjórninni. Mest af ræðuin þeirra var karp við Jakob Möller um þáð, hvor listanna, B eða C, væri s'prengi- Jisti. Mátti eigi á mil/i sjá frek- ar en þegar þeir gengust að forð- um. níýnarnir, Porbjörn aumingi og Porbjörn vesalingur. Sigurður Jónasson gerði eink- um virkjun Sogsins og húsnæðis- málið að umitalsefni, en íha,ds- menniirnir tjáðu sig á móti virkj- un Sogsins, aðalléga vegna þess, að krónan kynni að hækka!! Guð- ;rún Jónasson hafði ekkert um hús- næð'iismáilið að segja annað en það, að það væri aumur skúti, sem ekld væri betri en úti. Lýsir petta mœtauel hmu algerlega ó- uerjandi acigeröaleysi íhaídsins i hiisnœðismáluimm. Ber það að- gerðaleysi vott um fádæma sið- leysi og frámiunalegt tóm/æti. Jón Bialdvinsson sýndi greini- lega iram á, hvemig íhaldið berðist rríeð hnúuim og hnefum gegn auknum mannréttindum. Benti hann á, hve hörmulegt það væri, er menn mistu atkvæö'is- rétt við bæjar.stjórnar- og þing- kosning.ar, ef þeir yrðu að þiggja af sveit sakiir sjúkdóms eða slys- fara. Við þessi orð meinfældist Olafur Thórs og gall við hátt. Hélt hann tvær eða þrjár hróka- Einræðið 1 bæiamálnm Eeybjavíknr. i. 1 upphafi 1. gr. í tilskipun um bæjarstjórn í kaupstaðnum Reykjavík er svo ákveðið, að málefhum kaupstaðarins. skuli stj'órniað af bæjarstjórn. í 2. gr. þeirrar tilskipunar er borgarstjöra falið að framkva'iua ályktanir bæjarstjórnar. Reynsla síðari ára hafir orðið sú, að þessi fyrirmæli eriu í raun og veru að eins að nafninu til. Núuerandi borgarstjóri, Knútur Zimsen, hefb• ráöm ad mestu leyti einn bœjarmálejnum ReyUjgvíkw. Þetta stafar af tvennu. í fyrsta lagi sökum þess, að bæjarmálefnunuffl er þannig fyrir kom'ið, að hver bæjarMltrúi á að eiins sæti í 2—3 nefndium, er fjalla «m sérstök málefni. Fund- ir þessara nefnda eru venjulega stuttir, undirbúningur þeirra mála, er. fyrir nefndirnar koma, er framkvæmdur af borgarstjóra eða trúnaðarmiönnum hans. Nefndar- menn fá þá sjaldan tækifæri til þess að kynnast Veruilega vei þeim málefnum, er fyrir liggja. Auk þess, sem bæjarfuiitrúarnir flestir, cru hlaðnir miklum dag- legurn störfum við atvinnu sína, hafa þeir sjaJdnast færii á að kynnast, að nokkru ráði, öðrum málefnium en þeim, sem tekin eru til mieðferðar í þeim niefndum, er þeir eiga sæti í. Af þessu leiðir það, að enginn bæjarfudltrúanna héfir alhliðia, staðgóða þekkingu á málefnum bæjarins. Borgar- stjóri situr einn inni með þá þekkingu. í öðru lagi hefir borgarstjörinn á að skipa samfelduim og víð- frægum íhaldsmieirihluta, sem hlýtir forsjá hans og ál.iti í flest- um greinum bæjarmáilefnanna. Ef borgarstjóri leggur kapp á að komia einhverj.u máli fram, eða vill spyrna á móti samþykki ein- hverrar nýbreytni, má hann óhætt treysta því, að íhaldið í bæjar- stjórninni fylgir honum óskift að máium. Borgarstjórinn er ráðrrkur mað- ur. Hann heimtar skilyrðislausa auðsveipni og hlýðni af þjónum sínuni. Hann gferir þær kröfur, að hiann fái einn að veija trúnaðar- menn bæjarins. Þetta kom skýrt haldsmenn hefðu borið sér á brýn, að hann myndi kjósa B-listann. En er á lefð jökst honuiin ásmegin og varð hann ærið öða- í ljóis í vetur, þegjjter samþykt var að velja Iaunaða fátækrafulltrúa. A1 þýöuf lokksíul ltrúarn ir gerðu kröfu um að þessir fátækrafulitrú- ar yríðu kosnir hlutfallskosningu af bæjarstjórn — af þeim aðila, tr á, samkvæmt lögum, að stjórna málefnum bæjarins. Borgarstjóri viildi einn fá að velja fátækrafuiil- trúana. TLlgangur hans ineð þeárri ráðstöfium var auðsær. Borgar- stjóri fékk v.ilja sfnum framgengt, eins og fyrri. íhaldið í bæjafr- stjórninni hlýddi forsjá borgar- stjóra. Borgarstjóri undirbýr fjátrhags- áætlun bæjarins að mestu leyti. Hlann á sæti í ölliutm nefnidum, og hefir þar , öruggan meiri hluta. Ekki man ég dæmi til þess, að samþykt hafi verið breyting á fjárhagsáætluininm, gegn mótmæl- um borgarstjóra. Það kynni þá að vera sú breytimgartiliaga, er náði fram að ganga við næstsíð- ustu fjárhiagsáætlun, um 10 000 kr. f járveitingu til byggingar náð- húsa. En þá vár annað tekið til bragðs. Af þessari upphæð hefir að eins verið eytt nokkrum hund- ruðum króna. Hefir borganstjóri þannig vanrækt að fxaimfylgja á- lyktun 'bæjarstjórnarinnar að þessu leyti, af |>ví að hann var á móti fjárveitingunni. Fjárhagsáætlun bæjarins verður eðliiega oft mjög ólík bæjarreikn_ ingnurn. Tekju- og gjalda-Iiðir fara oft mikið fram úr áætlun, eða ná ekki áætlunarupphæðum. Aldrei leitar borgar.stjóri sam- þykkis bæjarstjórnarjnnar, þegar slíkar breytingar bera að hönd- um. Þetta er ósvikið og óhæfilegt einrœdi. En íhaldið leggur bless- un sína yfir þetta einræði borg- arstjóra. Borgarstjórinn og íhaldslið hans kærir sig ekki um það, að fjár- hagsáætlunin sé gerð sem réttust og nákvæmust. AlþýðUflokksfull- trúarnir í bæjarstjórn lögðu það til mú í vetur, að tekin væri upp á fjárhagsáætlunina aukaniður- jöfnun útsvajra, er frain fer á 'hverju ári. VirtLst ]>að sjálfsagt, ef tilætlunin er sú, að hafa fjár- hagsáætlunina svo rétta og ná- kvæma, sem unt er. En borgar- stjórinn vpr á móti. Hann Irærir s:ig ekkert um aÖ reynt sé að setja firamkvæmdavaldi, hans skorður með réttri fjárhagsáætl- un. Og íhaldsliðið hlýddi, hlýddi 1 blindni og möglunarlaust for- ingja sínum og einvaldsherra. ræður um þiað, hve voðalega ægi- legt þiað væri • fyrir þjóðfé'agið, ef „heniiu^mm" væri létt af kosn- ingarréttinum. Sagðist hatin fyrir sitt leyti ekki haía verið fær um að fara með at/rvæði fyrr en hann hefði verið 25 ára. LögÖu margir trírnað á þessi orð hans. Magnús Kjaran var franian af fundinum ‘Stiltur, lýsti fylgi sínu við Jakob Möiler og sagöi, a'ð í- mála. Kaliaði hgn,n meðal annars alpýðii í Reijkjavík danskg sveit- arlimi. Fáitt var orðið í fundarlokin. Ólafur 'I'hórs klykti út með rauna- rollu um meðferöina á ísafjarðar- Jóni, en viöurkendi ■ þó, að stór- jcldr glœpir hefðu verið drýgðir í sambandi ,við kosn.inguna. Þóttu því hetdur hjáróma hróp hans um rangiæti jafnaðarmaim i. II. Fuiitrúar Alþýðiuflokksins í bæjarstjórn hafa fyrir löngu séð, hyersu einræði borgarstjórans í málefnum bæjarins er skaðlegt, íjþrri eðli og tllgangi lagaákvæö- anna um stjórn bæjarmálefnanna og heilbrigðu iýðræði. Þeir hafa gert tillögur til bóta, en en,ð'u engið um þokað. íhalds- liðið hefir staðið eins og bjarg að baki borgarstjóra, verndað einræði hans, gegn anda og á- kvæðum giildandi iaga og fyrir- mæla. Til þess að reyna að, sporna við einræði borgarstjórans i fjár- , málum bæjarins, og korna á þv£. skipulagi, að bæjarstjórnin hefðí sjólf það vald í þeim málum, sem henni eru fengin í lögum, báru. fulltrúar Alþýðuflokksms fram. 6vohIjóðandi tillögu í sambandi við síðustu fjárhagsáætlun: „Bæjarstjóm ályktar að leggja fyrix borgarstjöra að gæta þess vandlega, að fjérhagsáætlun bæj- arins sé nákvæmlega fylgt í ein- stökujm gjaldaliðum. Ef sýnt þyk- ir, að áætlað fé hrökkvi ekki fyr- ir nauðsynlegum útgjöidum eða nýrra gjaldalföa gerist þörf, þá skal borgarstjóri leita samþykkis bæjarstjórnarinnar um aukafjár- veitingu." En borgarstj'óri brást illa við og vildi ekki þola, að einræði hans væru þannig takmörk sett.. Einn af íhaldssömusfu bæjarfuil- trúunum har því fram loðmoilu- lega og fáránlega dagskrá, sem fhaldið óskift samþykti. Barg’ það þannig, eins og fyr, einrai'ð" isvaldi borgarstjóra. Nú nýverið hefir verið lagt fanam í bæjarstjómimii frunwarp til samþyktar uim stjórn .bæjar- málefna í Reykjavík, að tilhlut- un jafnaðarmanna. Er þar lagt til að settr sé á Tót bœjarráð, er framkvæmi ályktanir bæjarstjiórn- ar og undirbúi flest mál, er fyrir bæjarstjómina koma. Gert er ráð fyrir að bæjarráðið sé valið með hlutfallskoisningu af bæjarstjórn, en borgaristjóri sé þar sjálfkjör- inn. Frumvarp þetita er fram komið tií þess ;að draga úr einræði borgarstjóra og tryggja það, að fleiri en borgarstjóri geti fylgst vel mieð í málefnum bæjarins. Borgarstjóri hefir tekið frum- varpi þessu fálega. Hann kærir sig ekkert um að af sala sér eán- ræðinu. Hann kann vel við að fara einn ineð völdin, og veit sem er, að íhaldið bregður ekki vana sínum, en er þægt og auð- sveipt. Frumvarp þetta mun koma á dagskrá í bæjarstjðrninni bráð- lega, og kemiur þá í ljós afstaða boigarstjórans og íhalds- i,ns, til einræðisins. En nú standa fyrir dyrum bæjé stjórnarkosnihgar. Kjósendur geta með atkvæðum sínum haft áhrif á þiað, hvort h'lúa eigi að einræöi borgarstjórans í bæjarmálefnun- um eða spyrna á móti því. Þrjá lista er uim að veija. Þeir. sem kjósa íhaldislistann, viija, ihalda við einræði borgarstjórans.. Þeir, sem kjósa „frjálsiynda" iistann, gera slíkt hið sama. Dæmr dn eru þiar deginum Ijiósari. Jafn- aðBrmieim hér í bænum konru sér eitt sinn saman 11111 að kjósa i bu'j'arstjóriiina svo iíaiiaðan I

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.