Vísir - 28.12.1911, Blaðsíða 2

Vísir - 28.12.1911, Blaðsíða 2
94___________________________ um menn og ræöur, misjafnlega minnisstætt. Frá dagverði þessum fórum við að skoða »saínahúsið« svo kallaða (nafnið á húsinu fanst okkur mætti viðfeldnara vera). »Safnahúsið« eöa »Mentabúrið* er vegjegasta bygg- ingin, sem við sáum á'ferð'okkar bæði að smíði og hlutverki. Og hvergi fundmn við eins vel, að við vorum . íslendingar og. hvað í því felst að vera það, sem þarna, og svo áÞingvöIlum. (Þarna ætti Mekka og Medina íslendinga að vera.) ¦ A báðum stöðunum eru minningar ís- lendinga greyptar í stein. Þar eru ýrhsir hlutir, sern þegjandi segja langay. ségu... Á augaþragði .flytja þ||jr' hugann til horfihna atburða, sem vekja ástaryl tiL.landsog þjóð- ar. Þessvegna verða; báðir, þessir staðir,, helgistaðir, — öllum sönnum ísfóndirigum. Vtðomáttiun aðeins* verja. einum klukkutíma til að skoða söfnin: náttúrugripasafnið og forngripasafn- ið. Á fleira, gátum við ekki Ii.ti.ð; komum aðeins inn á. lestrarsalinn. Auðvitað gat þetta eigi skoðun heitjð, og. enn síður vegna þess,að á öðttt> safninu var, frú' Bríet, en. á hinu Df.. F.orrti,, þjóðfrægir kjör- gripif, sem halda athyglinni fastri. En samt sem áður var tíminn næg- ur til að ganga úr skugga.. um, að hjer er nægilegt verkefni til lær- dóms, vikum og mánuðum saman. ; Frá safnahúsinu hjeldum við til ! gróðrarstöövar búnaðarfjelagsins. — j Sý^di. gariiyrkiujnaðw.^inaxrjglga- , son, okkur ýmsa tilraunastarfsemi, , sem ekki- er rúm nje þörf á aö til- j greina bjer. Sjerstaka eftirtekt vakti ' hin svo nefnda-- »Ljónagryfja«. Hún er: hlaðin\ ú.r, steini og eru útlend WÖm á milli steinanna. Örfá ís- lensk blóm og villijurtir hafa verið gróðursettar í beð og steindýs eina, í þessu er fólgin bending til' allra íslenskra garðynkjumanna að snúa 9jer' meira en verið hefur að ræktun; íélenskra skrautjurta. Þau eru óvíða flutt heim að bæunum, íslensku blúmin, altra síst ihn í skrautgarða kaupstaðanna. Mörg þeirra eru þó vel þess verð, t. d. baldursbrá, blá- grasi, fjalldæla, hvðnn, aronsvöndur, sigurskúfur, o. fl. Líklegt er, að með kynbtöndun og úrvali mætti um- skapa margar íslenskar jurtir, til meiri fegurð ,r og nytja, eins og nú tíðkast í útlöndum. Hjer er mikið verkefní fyrir garðyrkjumennina víðs vegar um land. V I ;> I H í Reykjayíkrjf aefti að vera gras- garður, lifandi sa|n íslenskra jurta, á hentugum stað í bænum, t. d. Austurvelli, sem væri eign landsins eða bæarins. Ekki væri kostnaður- inn neitt gífurlegur, en eflaust hefði slíkur garður mikla mentaþýðingu fyrir skólanemendur og reyndar alla bæarbúa. Hann hlyti að vekja eftir- tekt og ánægju allra aðkomumanna og þá ekki síst útlendinga. Hann mundi hvetja menn alment að kynnast náttúrunni, og verða mörg- um manni til meira gagns, en svo' sem ein vika af tfunda skólaárinu. í gróðrarstöðinni skoðuðum við ýmisleg áhöld. Viljum við sjer- staklega þar til nefna dengslisvjel- ;ina, sem mjög þarft verkfæri. Hún er enn þá heldur dýr fyrir smá- bændur. En líklegt er, að erlendar verksmiðjur gætu haft verðið miklu lægra, ef útsalan væri töluverð. Vjel- ar þessar geta verið til mikilla nota. Dengslið verður betra og stórum fljótlefjra — um þriggja mínútna verk, — Slátturinn verður greiðari og grasdrýgri, því aldrei þarfaðslá m.eð þykkum eða bitlausum ljá. Niðurl. frakkar á Vatneyri. - Fyrir hundrað árum. Áttræð kona, Halldóra Jónsdóttir og Ingiríðar, systir Jóns á Kleifum föður Halldórg prests í Tröllatungu sagði mjer þessa sögu. Var hún ungljngsstúlka hjá móður sinni á Geyrseyri er þessir atburöir urðu. Þá var á Vatneyri kaupmaður, Kristján Ólsen, einkar vel. Iátinn maður og hafði hann; keypt Vatn- eyrarverslunina af konungi. Síðla sumars 1808 komu þrjú herskip frakknesk inn á, Vatneyrar- höfn og ljettii þar akkerum. Var þegar skotið út bát og komu í Iand hermenn nokkr.ir með fyrir- liða einn. Þeir gengu þegar til húsa kaupmanns, enda voru þau stærstu húsin þar í það mund. Kaupmaður sá til ferða þeirra og gekk í móti þeim og. kvöddust þeir með virktum. Vatneyringar voru vanir heim- sóknum Frakka þar sem þangað komu fiskiduggur þeirra á hverju sumri og töluðu allir mál það, er þeirkölluðu »Frakknesku«,enFrakkar kölluðu »íslensku« ogskildu hvorir aðra mæta vel, þegar bendingar voru notaðar með. Komumenn spurðu um yfirvald staðarins, og fengu að vita að það sat inni í Haga, því þar bjó þá sýslumaðurinn, Davíð Scheving, en þar sem hann var gamall orð- inn hafði hann sjer til aðstoðar við sýslustarfið dótturson sinn Guðm. Scheving,og var hann kallaður sýslu- maður, en síðar gerði Jörund- ur Hundadagakongur. Guðmund að amtmanni og stóð sú dýrð í 8 daga um hann er þetta kveðið: Sigldi stúdent siðaður sýslumaður kallaður, átta daga amtmaður, ötull bóndi, kaupmaður. Þeir báðu um sendisvein til sýslumanns og útvegaði kaupmað- ur þeim hann og gengu þeir síð- antil stofu kaupmanns og þágu munngát. Sendisveinninn fór sem hraðast, og hitd hann sýslumann heima. Færði -hann honum brjef Frakka þess efnis að þeir óskuðu að mega hafa vetrarietu á Vatneyri. Höfðu þeir meðferðis fjölda Englendinga er þeir höfðu hertekið. En sótt skæð hafði komið upp meðal fanganna og vildu þeir hjúkra þeim í Iandi. Þeir vildu vera sýslumanni innan handar ef leyfið fengist og buðu honum meðal annars fiskiskútu nýa, er þeir höfðu tekið af Englurn og átti hún að kosta 10 sauði. Ekki þorði sýslumaður að kaupa skipið, en vetrarsetuna Ieyföi hann. Bað hann Frakka þó að gæta þess vandlega, að pest sú, sem að föng- unum gengi, bærist ekki út meðal íslendinga. Þegar sendisveinninn kom aftur tóku Frakkar þegar að flytja dót sitt í Iand, fengu þeir leigt hús eitt hjá kaupmanni undir varnað sinn, en tjöld settu þeir um alt rifið milli Vatnsins og sjávar ogfærðu þangað hina sjúku menn. En vörður var settur til beggja enda á rifinu og var þess vandlega gætt, aö enginn íslendingur kæmi þar nálægt, er hinir sjúku menn bjúggu. Frakkar komn sjer einstaklega vel og voru þeir ósparir á fje og vildu því landsmenn allt fyrir þá gera. Voru nú sendir út menn í hvert nes til þess að hafa njósnir úti, ef ensk herskip skyldu beraþaraðlandi og er Frakkar höföu búið um sig

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.