Vísir - 28.08.1937, Blaðsíða 2

VlSIR
Slítur Bretland stjórumála-
sambaudi vió Japan?
--o-
Lundúnadagblöðin gefa í skyn ad
svo muni fara. Hardord mótmæli.
EINKASKEYTI TIL YtSIS.
London, í morgun.
Sum bresku dagblaðanna gefa það í skyn í morg-
un, að Bretland muni slíta stjórnmálasam-
bandi við Japan, nema japanska stjórnin verði
við öllum kröfum þeim, sem Bretar hafa borið fram út
af árás japanskra flugmanna á sendiherra Breta. Það
er þó ekki gert ráð fyrir, að stjórnmálasambandið milli
Breta og Japana verði lengi rofið.
Blöðin fordæma einróma framkomu Japan og eru
sum þeirra ærið harðorð. Einkanlega er Times skorin-
ort, en í forustugrein í þessu frægasta blaði heimsins,
segir m. a., að þetta sé að eins eitt af mörgum dæmum
þeirrar lítilsvirðingar, sem Japanir sýni lífi og eignum
manna í Kína, landi, sem þeir sjálfir segi, að þeir sé ekki
í styrjöld við.
Breska ríkisstjórnin hefir sent japönsku stjórninni
harðorð mótmæli út af árásinni — United Press.
Bpetar líta mjðg alvaplegum
augum á það, að skotið var
á sendilierpa þeirra í Kína*
Bretar krefjast þess m. a. að flugmönnunum verði
stranglega hegnt,
mmmmmmmmmmBmmmmmammmmmmmmmmmmmmmm
^mmmmmmmammmmmmmmmmmmammmmmm/mmmmmmmmm
VÍSIR
DAGBLAÐ
Útgefandi:
BLAÐAÚTGÁFAN
VÍSIR H.F.
Ritstj.: Páll Steingrímsson.
Skrifstofal . . . ..
, } Austurstræti 12.
og afgr. )
S í m a r:
Afgreiðsla 8400
Ritstjórn 4578
Auglýsingastjóri 2834
Prentsmiðjan 4578
Verð 2 kr. á mánuði.
Lausasala 10 aurar.
Félagsprentsmiðjan.
Verðfelling
peninganna.
Síðasta „bomban“, sem Al-
þýðublaðið kastaði fyrir kosn-
ingarnar, var fullyrðingin um
það, að ef Sjálfstæðisflokkur-
inn sigraði, þá yrði gengi ís-
lenskrar krónu lækkað. Þessi
„bomba“ var sérstaklega ætluð
Reykvildngum, og var því ekki
látin springa fyrr en daginn
fyrir kosningarnar.
Bændaflokkurinn liafði gert
gengislækkunina að liöfuðkosn-
ingamáli sínu í sveitunum, og
haldið því mjög að bændum, að
verðfelling krónunnar væri ein-
asta bjargráð landbúnaðarins.
Mun blaðið því hafa talið vafa-
samt hver vinningur það mundi
verða sameiginlegum hagsmun-
um Framsóknarflokksins og AI-
þýðuflokksins í kosningunum,
að láta það berast sveitamönn-
unum til eyrna, að Sjálfstæðis-
flokkurinn væri sama sinnis og
Bændaflokkurinn í því efni. En
um afstöðu þorrans af kjósend-
um í Reykjavík, var blaðið ekki
i nokkurum vafa, og þess vegna
vænti það sér mikils af þessari
„bombu“ hér í bænum.
En enginn trúði Alþýðublað-
inu, hvorki i þessu efni né öðr-
um. Og þó virðist það nú vafa-
mál, að blaðinu hafi verið trúað
svo illa sem skyldi.
Það má gera ráð fyrir því, að
kjósendur hafi alment trúað
því, að Alþýðuflokkurinn
mundi reynast staðfastur í and-
stöðu sinni gegn gengislækkun-
inni, hvað sem á dyndi, jafnvel
þó að það væri fullyrt i Alþýðu-
blaðinu, að hann væri eini
flokkurinn í landinu, sem fylli-
lega mætti treysta í því efni. En
nú er sýnt, að bann muni þess
albúinn að verðfella íslensku
krónuna, ef þann vperi þá nokk-
úru nær um það, að í'á að hanga
áfram við völd í samvinnu við
Framsóknarflokkinn. Og liann
virðist þess albúinn, að gera
það með þeim hætti, að kjósend-
um hans, verkamönnum og sjó-
mönnum, verði það að eins til
tjóns, og algerlega loku fyrir
það skotið, að þeim geti nokkuð
gott af þvi flotið.
Ef krónan væri verðfeld í
hlutfalli við erlendan gjaldeyri,
mundi af því leiða verðhækkun
á útflutningsafurðunum í ís-‘
lenskum krónum, og gæti það
leitt til aukinnar atvinnu í land-
inu. En þannig vill Alþýðublað-
ið ekki að farið sé að. Það vill
láta minka kaupmátt krónunn-
ar innanlands, með því að
liækka verðlagið á aðfluttum
vörum án þess að tilsvarandi
verðhækkun verði á úlflutn-
ingsafurðunum, og gera þannig
atvinnurekstrinum örðugra fyr-
ir og auka með því atvinnuleys
ið í landinu.
Jón Árnason játaði það hrein-
skilnislega, um tillögu sína um
nýtt 15% innflutningsgjald af
öllum innfluttum vörum, að
hún miðaði að því að koma
fram „einskonar verðfellingu
peninganna“. Hann stiklar i
annmörkunum á þeirri einhliða
verðlækkun peninganna, sem af
framkvæmd tillögunnar mundi
leiða, en ber það fyrir, að at-
vinnuvegir landsmanna séu svo
vel á vegi staddir, að þeir muni
vel geta risið undir þeim, „allar
afurðir landsmanna nema salt-
fiskurinn eru í viðunandi verði
og sumar í geypiverði“, segir
hann.
Alþýðublaðið hefir nú fallist
á það, að rétt væri að hækka
verðlag á innfluttum vörum
með nýju innflutningsgjaldi,
sem í rauninni er „einskonar
verðfelling peninganna“, eins
og Jón Árnason segir. En felst
það þá einnig á það, að öllu sé
óliætt um afkomu atvinnuveg-
anna, þó að verðgildi krónunn-
ar verði lækkað þannig án þcss
að söluverð afurðanna liækki
jafnframt? Og hvemig ætlar
það að bæta verkamönnum og
sjómönnum upp þá verðfellingu
peninganna, sem þeir fá kaup
sitt greitt með?
ERLEND VlBSJÁ:
Bretar
reiðubunir?
Bretar hafa mjög aukiS víg-
búnaS sinn aS undanförnu svo sem
kunnugt er, en því hefir all-alment
veriö haldið fram, aS þeir mundu
ekki verSa nægilega undir þaS
búnir að taka þátt í heimsstyrj-
öld, ef til kæmi, fyrr en eftir nokk-
ur ár, þar sem þeir hefði vanrækt
að auka vígbúnaS sinn árum sam-
an, meSan aSrar þjóSir vígbjugg-
ust af kappi. Þessi skoSun hefir
komiS fram í mörgum breskum
blöSum. í amerískum blöSum er
hinsvegar allmikiS um þaS rætt
nú, aS Bretar sé komnir svo langt
meS framkvæmd áætlana sinna
um aukinn vígbúnaS, aS þeir sé
viS öllu búnir. M. a. ræSa þau um,
aS búiS sé aS ganga frá undirbún-
ingsstarfi til þess aS taka verk-
smiSjur landsins til framleiSslu til
hernaSarþarfa, ef styrjöld brýst
út, feikna birgSum af matvælum,
bensíni o. s. frv. hafi veriS safn-
aS, og raunverulega búiS aS ganga
frá nauSsynlegum undirbúningi
þess, aS öll þjóSin geti unniö aS
því aS tryggja Bretum sigur, ef
þeir lenda í ófriSi. ÞaS er 'þegar
búiS aS sannprófa aS hin nýju
herskip Breta erú hin rambygS-
ustu og fullkomnustu, sem til eru.
Þannig er þess getiS, aS H. M.
S. Hunter, sem rakst á tundurdufl
víS Spán í smnar, skemdist aSeins
lítillega. Flugher Breta er orSinn
fullkominn og öflugri en nokkuru
sinni, en loftvarnir borganna eru
taldar komnar í ágætt horf. En
þrátt fyrir alt, sem gert hefir ver-
iS, á þessu sviSi, í Bretaveldi,
krefjast mörg bresku blöSin þess,
að vígbúnaSurinn sé enn aukinn.
Vafalaust auka Bretar enn mjög
vígbúnaS sinn. Og sennilegt er,
aS ýmsar þjóSir hefSi sýnt minni
ágengni, en raun hefir á orSiS, ef
Bretar hefSi fyrr hafist handa í
þessum efnum.
Forvaxtalækkun í New York.
Oslo, 27. ágúst.
Forvextir í New York hafa
verið lækkaðir úr 1%% í 1%.
NRP. — FB. —
Oslo, 27. ágúst.
Frá London er símað, að eft-
ir að dælt hafði verið blóði úr
öðrum manni i sendiherra
Brela í Kína, sem særðist i flug-
vélaárás af hálfu Japana, sé líð-
an bans nokkuru betri.
Japanir afsaka sig með því,
að Kínverjar noti annara þjóða
flögg á bifreiðum sínum, til
þess að villa Japönuin sýn.
Samkvæmt Daily Express lit-
ur Bretastjórn mjög alvarleg-
um augum á þennan atburð og
hefir hún borið fram eftirfar-
andi kröfur við japönsku
stjórnina:
1) Flugmennirnir, sem
beri ábyrgð á skothríðinni,
sæti þungri hegningu.
2) Sendherrann fái full-
ar bætur fyrir árásina.
3) Japanir geri viðtækar
ráðstafanir til þess að koma
í veg fyrir, að slíkir atburðir
og þessir geti komið fyrir á
ný. —
Varnarnefnd alþjóðahverfis-
ins í Shanghai hefir símað eftir
auknum liðsafla frá Hong Kong
alþjóðahverfinu til varnar. —
NRP. — FB. —
London, 27. ág. FÚ.
Líðan sendiherrans.
Það hefir komið í ljós, að
breski sendíherrann í Kína liefir
auk þeirra sára sem áður er um
getið, fengið kúlu í hægra nýra.
Blöð Bandaríkjanna og Frakk-
Iands ræða árásina.
Blöð i Bandaríkjunum og
Frakklandi verja alliniklu rúmi
í dag til þess að ræða um þenna
atburð. Segir eitt helsta blað-
ið í París að hérmeð hafi
ekki aðeins verið ráðist á
breska sendiherrann, heldur
hafi verið ráðist á Evrópu.
„Japanir færa það fram sér til
afsökunar“ segir hlaðið, „að
þeir hafi ekki verið aðvaraðir
um ferðir sendiherrans, og
virðist það gefa til kynna, að
þeir telji sig hafa rétt til þess
að ráðast á Kínverja eins og um
reglulega styrjöld væri að ræða.
Fyrir háh'ii fld myndi Evrópa
ekki Iiafa látið bjóða sér svo
herfilegar móðganir.“
New York Herald Tribune er
eitt meðal þeirra blaða, sem rit-
ar um þetta mál. Segir blaðið,
að hér sé enn eitt augljóst dæmi
um áhrif styrjaldar, sem ekki
hefír verið lýst yfir opinber-
lega, á öryggi almennings og
þeirra, sem ekki taka þátt í bar-
dögunum. Með þvi að reka slíka
styrjöld, segir hlaðið aS búið sé
að gera að engu seinustu leifar
af þeim lagalegu hindrunum,
sem hingað til hafi haldið aft-
ur af einskæru ofbeldinu.
-- - ■ ——«—
Franoo þakkar
Mnssolini.
London 27. ágúst. FÚ.
Franco hershöfðingi liefir sent
Mussolini skeyti, til þess að
þakka honum fyrir þá aðstoð
sem leiddi til, að Santander var
tekin. Fer hann fögrum orðum
um þakklæti siit til Mussolini
og kveðst vera hreykinn af því
að hafa ílalska hermenn í her
sínum.
Mussolini hefir svarað þessu
skeyti og segir í svarinu að það
gleðji sig mjög að ítalskir her-
menn hafi átt sinn þátt i sigr-
um síðustu 10 daga. Lætur
hann í ljós þá von að þessi nána
samvinna itölsku stjórnarinnar
og uppreistarmanna á Spáni
megi verða til þess að tryggja
þeim úrslitasigur í baráttunni
fyrir því, að frelsa Spán og Mið-
jarðarhafið frá öllum hættum
sem vofi yfir þeirra sameigin-
legu menningu.
Sigrar uppreistarmanna í
Santanderhéraði.
Uppreistarmenn skýra frá
því í dag að þeir hafi sótt fram
vestur á bóginn frá Santandcr
og einnig a:ð þeir liafi tekið
Santona, þar sem 10 þúsund
Baskahermenn tóku sér varn-
arslöðu í gær. Þá segjast þeir
einnig liafa tekið, Laredo. Að
lokum er þess getið í skeytum
uppreistarmanna, að síðan þeir
Japanir nota
eitorgas.
London, í morgun.
rcgn frá Washington herm-
ir, að kínverski sendi-
herrann í Bandaríkjun-
um hafi birt tilkynningu, sem
: felst ásökun á hendur Japön-
um fyrir að hafa notað eiturgas
í bardögunum við Chuyungwan,
sem er nokkurar mílur fyrir
norðvestan Nankowskarð.Gripu
Japanir til eiturgassins, er þeir
gátu ekki hrakið þá á brott
með öðru móti. United Press.
hófu sóknina um Santander
hafi þeir tekið höndum 51 þús-
und manns af stjórnarsinnum.
Sdkn spænska
stjórnarhersins.
London í gær. FÚ.
Stjórnarherinn heldur áfram
sókn sinni til Saragossa og tel-
ur sig nú vera kominn í fall-
byssuskotfæri við horgina.
Ennfremur að hann hafi tekið
1000 manns af uppreistarmönn-
um höndum.
Bardagar í háskólahverfinu í
Madrid.
Úr lierbúðum stjórnarinnar
koma þessar fréttir í dag: Upp-
reistarmenn gera nú ákafar til-
raunir til þess að frelsa liðs-
sveitir sínar sem nú eru um-
kringdar í háskólaborginni við
Madrid. Hafa uppreistarmenn í
höndum sér aðeins einn stað á
þeim slóðum, sem verulega
liernaðarþýðingu hefir. 1 þeim
hluta Spánar, sem er i höndum
stjórnarinnar, hafa allar sím-
skeytasendingar verið stöðvað-
aðar nema skeytasendingar
opinberra embættismanna,
fréttaskeyti, og skeyti sem ein-
göngu varða banka og við-
skiftamál.
Oslo, 27. ágúsl.
í tilefni af hafnbanni sínu
lýsa Japanir yfir, að skip þjóða,
sem standi utan við deilur Jap-
ana og Iíínverja, verði eklci
stöðvuð, nema grunur leiki á,
að þau flytji vopn til Kína. Á-
lcvarðanir um hvernig Japanir
ætla að framkvæma slíkt eftir-
lit, hafa enn ekki verið birtar.
Bretar eru þeirrar skoðunar,
að samkvæmt . alþjóðalögum
hafi Japanir ekki neinn rélt til
þcss að leggja neinskonar
Iiafnbann á strendur Kina, þar
*sem styrjökl hafi ekki Verið yfir
lýst, og hreska stjórnin mun
ekki viðurkenna liafnhann Jap-
ana frekara en hafnbann það,
Bál bvillii
í Siilnlirii.
Sjómanni héðan úr bæn-
um, er var einn í bátnum*
bjargað frá drukknun á
seinustu stundu.
Háseti af skipinu Signhild, er
lá úti á höfn á Siglufirði, í fyrri-
nótt, var á leið til skipsins unl
kl. 1 í litlum báti, er snörp vind-
hviða skall á bátnum og hvolfdi
honum. Veður var hvast og sjóri
úfinn. Hásetinn, Ólafur ÞórSar-
son úr Reykjavík, er vel synd-
ur og reyndi hann að íétta bát-
inn við. Er það tókst ekki sneri
liann á sundi til lands, en dapr-
aðist skjótt sundið. Skipverjar
á línuveiðaskipinu Y'enus, sem
var að leggjast að hryggju SRP,
heyrðu köll Ólafs og tókst þeim
að hjarga honum á síöustu
stundu. Ólafi leið vel i gær eft-
ir atvikum. .
Vélbátup
liætt kominn.
Þórshöfn. FÚ.
Aðfaranótt síðastliðins mið-
vikudags og miðvikudag var
norðvestan hvassviðri og mikið
brim í Þórshöfn. Vélbáturínn
ElliSi úr Þórsliöfn, er var á sjó
um nóttina og hafði lagt lóðir
sinar, fékk á sig stórsjó og korrt
að honum mikill leki. Höfðu
hátverjar — þrír að tölu ■—*
varla við að ausa. Náðu þeir
með naumindum landi í Fúlu-
vík utan við Brimnes á miö-
vikudagsmorgun. Er þar sand-
ur og ein staðurinn, þar um
slóðir, þar sem hægt er að nauð-
lenda. Báturinn er mikið brot-
inn.
, Mjög tregur fiskafli er nú hjá
Langanesi. Heyskapartið hefir
verið hagstæð á Norðaustur-
Iandi í þessum mánuöi.
Landhelgis»
brot,
Breski togarinn Minver var
sektaður á Akureyri í gær um
25.000 kr., en afli og veiðar-
færi gert upptækt.
V.b. Hafaldan tók togarann
að veiðum á Þistilfirði.
adeina Loftur.
sem Franco lagði á sírendur
Spánar.
Bretar munu þó vart hafast
neitt að út af hafnbanninu,
nema Japanir stöðvi hresk skip
og rannsaki farm þeirra. —
NRP. — FB. —
London í gær. FÚ.
Frönsk blöð aðvara Japani.
Frönsk hlöð eru sammála
um að vara Japani við að
þvinga fram siglingabann við
Kína. Figaro bendir t. d. á það,
að siglingar til Ivína séu aðal-
lega reknar af úllendum skip-
um og hafi Japanir ekki minsta
rétt til þess að lilutast til uiii
þær.
Mi iiiteHi ðkl kittun imni.
Bretar munu þó ekki liafast neitt að út
af hafnbanninu, nema Japanir stöðvi
bresk skip og rannsaki farm þeirra.