Vísir - 20.04.1940, Blaðsíða 1

Vísir - 20.04.1940, Blaðsíða 1
Kristj Ritstjóri: án GuðSaug SSOSl Féíagsp Skrifstofur rentsmiðjan (3. haað). Ritstjóri Blaðamenn Sími: Augiýsingar 1660 Gjaídkeri S línur Afgreiðsla 30. ár. Reykjavík, laugardaginn 20. april 1940. 91. tbl. Var áformuð bylt- ing í Jugoslaviu? Stoyadinoviícli fypv- forsætis- Fádherra handtekinn. EINKASKEYTI frá United Press. London í morgun. Ur næstum öllum hinum hlutlausu löndum í álf- unni berast nú fregnir um víðtækar varúðar- ráðstafanir og er hert hvarvetna á eftirliti með útlendingum, og í sumum löndum eru allir þeir, sem ein- hver grtmur hvílir á gerðir landrækir, með því móti, að þeir fá ekki vegabréf sín stimpluð á ný af yfirvöldun- um,' og verða því að fara úr landi innan tiltekins tíma. Þá er og, eins og vikið hefir verið að í öðrum fregnum, verið hert á eftirliti með félögum og einstaklingum, sem vitað er að haf a samband við skyld f élög eða flokka er- lendis og hefir slíkt eftirlit aðaílega bitnað á nazistum og kommúnisum. Af fregnum þeim um þessi efni, sem bárust í gær, vekur einna mesta athygli frétt frá Belgrad, þess efnis, að Milan Stoyadino- vitch, fyrrv. forsætiðráðhrra hafi verið handtekinn, og að lög- reglan hafi gert húsrannsókn á heimili hans. Stoyadinovitch var stjórnarforseti á árunum 1935 til 1939 og vildi hann bæta sambúð Jugoslava við Þjóðverja og Itali og varð mikið ágengt, en ávalt hélt hann því fram, að hann miðaði að því, sem Jugo- s'íaviu væri fyrir bestu, þ. e. að samkomulag þjóðarinnar við all- ar þjóðir væri sem best, en sérstök þörf væri að bæta samkomu- lagið við tvær fyrrnefndar þjóðir. Það er eigi að fullu kunnugt irverjar ástæður lágu til þess, að húsrannsökn var gerð hjá Stoy- adinovitch, en grunur hafði komið upp að hann hefði starf- semi með höndum, sem gæti reynst ríkínu hættuleg með til- liti til ríkjandi ástands í álfunni. Hirti lögreglan einkabréfasafn hans og tók til rannsóknar, og hefir komið í ljós, að því er til- kynt er í Belgrad, að Stoyadino- victh hafi haft áform á prjón- unum, sem hættuleg væri ein- ingu þjóðarinnar, en aldrei hefði verið meiri þörf á því en nú, að eining hennar væri sem, mest. Hefir ríkisstjórnin lagt á það mikla áherslu, að hún vilji varðveita hlutleysi landsins í yfirstandandi styrjöld, en að undanf örnu hefir ýmislegt gerst, sem hefir valdið nokk- urri ókyrð í landinu, einkanlega það, að nazistar hafa haft sig æ meira í frammi, og hefir orðið að gripa til sérstakra ráðstaf- ana þess vegna. M. a. hafa naz- istar reynt að vekja andúð á Bretum. Þá hefir það og vakið ugg í Júgóslavíu, að það er mjög á huldu sem stendur, hvað ítal- ir ætla sér fyrir, en þeir hafa m. a. sent allmikið lið til Al- baníu, og þótt tilkynt væri, að Hð þetta væri verkamenn, hefir það ekki dregið úr kvíðanum. Þetta o. fl. veldur, að ríkisstjórn Jugoslaviu gætir allrar varúðar, og í öðrum Balkanlöndum er einnig lögð áhersla á, að fyrir- byggja hverskonar tilraunir til þess að koma af stað sundr- ungu innanlands. Leiðandi menn Balkanríkjanna vilja án efa komast hjá styrjöld, og öll viðleitni þeirra miðar i þá átt, en sú hætta vofir yfir, að styrj- öldin færist suður á Balkan- skaga, þótt enn sé von um, að henni verði afstýrt. í Narvik miklar vistir og vopn með flugvélum. Þeir hafa hrakið Breta frá Ankenes. Fregnir frá Lulea í Svíþjóð herma, að breskt herlið hafi stöðvað þýskt herlið við Gratangen. Þetta þýska herlið mun hafa ætlað að komast eftir vegi, sem liggur þaðan til Tromsö. Sænskir sjómenn, sem eru ný- komnir frá Noregi yfir sænsku landamærin segja, að Þjóð- verjar hafi hrakið fámenna breska herflokka sem lent höfðu á Ankenes fyrir sunnan Narvik, á brott þaðan, og sé þvi einum firði fleira milli Þjóðverja og Breta sunnan megin Narvíkur- bæjar, sem Bretar og Norðmenn munu ekki hafa gert árás á. Fyrri fregnir um, að Bretar hafi tekið bæinn Narvik, hafa ekki við rök að styðjast að þvi er United Press hefir getað kom- ist næst. Stórar þýskar sprengjuflug- vélar og flutningaflugvélar voru að lenda allan daginn i gær og fyrradag í Bombakhæðum, og f luttu þær hinu þýska liði í Nar- vik matvæli, skotfæri og fjalla- fallbyssur. Þjóðverjar leggja því alla á- herslu á að lið þeirra i Narvik treysti aðstöðu sina til varnar og má því búast við, að Bretar og Norðmenn geri tilraun til sóknar þarna þá og þegar. Adolf Hitler 51 árs í dag. Adolf Hitler er 51 árs i dag. 1 Þýskalandi verða í dag ekki eins mikil hátiðahöld og voru i fyrra, er foringinn varð fimtugur.. Samt eru haldnar hátíðasam- komur i öllum skólum, opinber- um stofnunum, verksmiðjum og öðrum fyrirtækjum. 1 iitvarpsræðu, sem dr. Göbb- els útbreiðslumálaráðherra flutti i þýska útvarpið í gær- kveldi, komst hann þannig að orði að það hefði verið stærsta hugsanavilla Qiamberlain- stjórnarinar að reyna að rjúfa þau bönd, er tengja þýsku þjóð- ina við foringja sinn; hann myndi leiða hana eins og hingað til í gegn um erfiðleikatíma til fullkomins sigurs á öllum hætt- um, er steðja að lífi þýsku þjóð- arinnar. í dag flytja ræður, Hess stað- gengill Hitlers, sem talar i Ber- lín fyrir verkamönnum,og Bald- ur v. Schirach æskulýðsleiðtogi, nú undirforingi í þýska hernum, sem talar i útvarpið og flytur ávarp til þýsku æskunnar í hernum og heima fyrir. Bretar og Rússar semja um viðskiítamál, Samkvæmt áreiðanlegum héimildum i London hefir breska stjórnin fallist i grund- vallaratriðum á tillögur Rússa um að hefja samkomulagsum- leitanir um viðskiftasamning. Halifax lávarður, utanríkis- málaráðherra, hefir tekið það skýrt fram við Maisky, sendi- herra Rússa, að Bretar muni krefjast trygginga fyrir þvi af hálfu Bússa, að ekkert af þeim vörum, sem Rússar fái frá Bret- um, verði endurútfluttar til Þýskalands. í-skeytum, sem bárust i gær, segir að samkvæmt Sviþjóðar- fregnum hafi slegið í bardaga milli Breta og Þjóðverja fyrir norðan Niðarós án þess að nánar sé tiltekið hvar þessi viðureign hafi átt sér stað. I London var bent á, að fregnirnar væri óstað- festar með öllu. í morgun bár- ust einnig fregnir sama efnis og styrkir það líkurnar fyrir, að til einverrar viðureignar haf i kom- ið. í einni fregn segir, að Þjóð- verjar hafi sent liðsafla loftleið- is, til þess að stöðva Breta á leið þeirra til Niðaróss. Eins og getið var i skeytum i gær beinist athygli manna æ meira að Niðarósi og héruðun- um þar fyrir norðan, þar sem menn búast við miklum átökum þar, er frá líður. Norðmenn halda enn Hegravigi, og meðan svo er, verður ekki sagt, að Þjóðverjar hafi yfirráðin yfir járnbrautinni til sænsku landa- mæranna, .a m. k. eru þau yfir- ráð ótrygg. Hervæðingunni i Noregi er nú næstum þvi lokið og hefir hún gengið greiðlega. Hér er vitan- lega átt við þau svæði landsins, sem Þjóðverjar hafa 'ekki á vadli sinu, því að þar hefir ekki verið hægt að framkvæma her- væðingu, en a þeim svæðum eru viða hermannaflokkar, jafnvel i nánd við Osló, en við Elverum hefir meginhér Norðmanna í Austur-Noregi safnast saman. Þar er búist við orustu, eins og getið var í fregnum í gær. Stefna Þóðverjar liði sínu þang- að og nálgast nú borgina. Franskar her- sveitir í Noregi. Það hefir verið opinberlega tilkynt í Paris, að franskar her- sveitir hafi verið settar á land í Noregi. Þess er ekki getið, hvar þær sé, né heldur hvað hér sé um mikið lið að ræða. Menn telja það líklegt, að um Alpahersveitir sé hér að ræða, sem eru vanar því landslagi, sem í Noregi er. Eru þær líka sér- staklega útbúnar til þess að berj- ast i f jöllum. í FLUGRITAFERÐ. — Breskar flugvélar hafa flogið yfir alt Þýskaland, og Austurriki og Tékkóslóvakíu. Þær hafa þó ekki varpað niður sprengjum, heldur, eins og sést á myndinni, hefir verið varpað niður flugmiðum. (Sjá neðamálsgreinina á 2. s.). Flugstöðin við Stafangur er ájiola. Hrakningar Ilákonai* konungs og: ríkisstjórnarinnar. í skeytum og fréttum, sem hingað hafa borist, hefir mikið verið rætt um árásir Breta á flugstöðvar við Stafangur, og skemdir þær, sem á henni hafa orðið. Leggja Bretar mikla á- herslu á að eyðileggjá flugstöð þessa, með því að lega hennar er einkar hentug óvinaflugvélum til árása á Bretland, Orkneyjar og Hjaltlandseyjar. Paul Reynaud traustur í sessi. Einkaskeyti frá Unitded Press. London í morgun. Paul Reynaud forsætisráð- herra Frakklands hefir unnið mikinn stjórnmálalegan sigur á ný. í gærkveldi lauk fundi þeim í fulltrúadeildinni, sem haldinn var fyrir luktum dyrum, en a fundi þessum gerði Reynaud grein fyrir hernaðarlegum framkvæmdum Bandamanna, gangi styrjaldarinnar og stjórn- málahorfum yfirleitt. Vottaði deildin honum einróma traust sitt. — Rétt áður hafði Reynaud unnið hinn glæsilegasta, per- sónulega sigur i öldungadeild þingsins, eins og herm.t var í fyrra skeyti. Mun óhætt að fuH- Árni G. Eylands forstjóri vakti athygli Vísis á því í gær, að í skeytunum hefir það aldrei komið greinilega fram hvar flugstöðin er, og halda margir að hún sé i úthverfum Stafang- urs. Þetta er hinn mesti mis- skilningur, með því að flugvell- inUm hefir verið valinn staður að Sóla, sem er frægur sögustað- ur og margir munu kannast við úr Heimskringlu Snorra. Flugvöllurinn er á ávölum ás og liggja flugvélabrautir niður ásinn annarsvegar út til Atl- antshafs en hinsvegar til inn- fjarðarins. Er þetta einskonar Álftanes Stafangurs, ef miða mætti við reykvíska staðháttu. Rétt hjá flugvelUnum en niðri við sjóinn stendur eitthvert vinsælasta sumarhótel Stafang- ursbúa, og þangað fara þeir með gesti sína vilji þeir skemta þeim svo sem best verður á kos- ið. Er skemtistaður þessi rekinn af dönskum manni, sem dvalið hefir um langt skeið í Noregi og komist vel í álnir. 1 Stafangri er sögð sú gamansaga, að eitt sinn hafi Hákon konungur, sem eins og menn vita er bróðir Kristjáns X Danakonungs, setið að snæð- ingi hjá þessum landa sínum, og haf i hann þá vikið sér að honum og sagt: „Þér hafið komist æði- vel áfram í Noregi," en hinn var skjótur til svars á þessa leið: „Það finst mér nú að þér hafið einnig gert, yðar hátign." En eigi má sköpum skif ta. Nú má búast við að ömurlegt sé um- horfs að Sóla, og Hákon Noregs- konungur hrekst um landið vegna erlends ofríkis, og kýs að sæta sömu kjörum og öll alþýða frekar en láta virðingu sína. Er yrða, að Reynaud hafi nú mjög sterka aðstöðu, og að stjórnin njóti einhuga fylgis þings og þjóðar. svo frá skýrt að þrávegis hafi lif hans verið hætta búin á flóttan- úm frá Oslo. Hefir konungur sjálfur skýrt syo frá, að fjand- mennirnir virtust einkum sækj- ast eftir lífi sínu, og oft hefir hann sloppið nauðulega. Þannig er frá því skýrt að eitt- sinn hafi hann og krónprinsinn, setið ásamt ríkisstjórninni að snæðingi :á afskektum stað og var þá ger loftárás. Flýðu allir út úrhúsinu og til skógar. Flug- mennirnir vörpuðu sprengjum á veginn til skógarins og kastaði konungur sér og fylgdarhð hans niður i skurð yið veginn. Féll ein sprengjan i 80 metra fjar- lægð frá konungi, en engan sak- aði. Er hlé varð á skothriðinni komust menn i skóginn. En ekki var létt árásinhi. Létu flugmenn- irnir nú dynja á þá vélbyssu- skothrið, ásamt sprengjuregni, og kvistuðust tré i smiátt og þyrluðust alt umhverfis kon- unginn og fylgdarlið hans, en varð þó ekki að sök. Hugrekki Hákonar konungs og Olafs krónprins er mjög dáð i Noregi, og er nú enn sem fyr að Noregskonungar gefa þjóð sinni það fordæmið á ófriðar- tímum að til f rægðar skuli kon- ung ala, en ekki langlífis, þótt hvorttveggja fari saman að því er snertir Hákon konung. lAtill afli í Vost- mannaeyjum. EINKASKEYTI. Vestmannaeyjum i dag. Tvo undanfarna daga hefir verið mjög gott veður hér í Vestmannaeyjum og bátar al- ment róið, en mjög lítill afli fengist. Voru net i mesta ólagi eftir ofviðrið og hafa allmargir tekið þau upp og komið með þau í land til greiðslu og lagfær- ingar. Eitthvað af veiðarfærum hefir tapast. Loftur.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.