Vísir - 21.10.1940, Blaðsíða 2

Vísir - 21.10.1940, Blaðsíða 2
V I S I K VISII? - ^AGBLAÐ • Útgefandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR H/F. Ritstjóri: Kristján Guðlaugsson Skrifst.: Félagsprentsmiðjunni. Afgreiðsla: Hverfisgötu 12 (Gengið inn frá Ingólfsstræti).. Símar 16 6 0 (5 línur). Verð kr. 2.50 á mánuði. Lausasala 10 og 25 aurar. Félagsprentsmiðjan h/f. Þættir úr sambýlinu. JT VAf) eftir annað hefir verið uni það skrifað hér í hlað- ið, hve: illa fari á því, að hinir erlendu hermenh, seni sest hafa hér að> gengju vopnaðir í frí- stundiim sínum. Það hefir einn- ið vertið sagt frá því, að fyrir einum; hálfum mánuði sendu hokkrir áhrifamenn ríkisstjórn- inni áyarp og mæltust til þess, að hún hlutaðist til um það við bresku yfirvöldin, að þessum lítt skíljanlega vopnaburði yrði hætt. ;;Nú hefir þessum óskum fengist framgengt og hefir þeg- ar vebið ákveðið, að hermenn- irnir skuli ekki hera vopn í frí- stundum sínum framvegis. Mun allur almenningur á Is- landi fagna þeim tíðindum. Hér skal vitanlega ekki full- yrt, að eina ástæðan til þess að þessum hvumleiða vopnaburði verður nú hælt, sé sú, að bresku yfirvöldin hafi viljað láta að óskum Islendinga í þessum efnum. En hitt er trúlegt, að vitneskjan um hið eindregna al- menningsálit hér á landi hafi ýtt mjög undir að þessi ákvörð- un var lekin. Það er vafalaust mesti misskilningur og þá um leið mjög óheppilegur misskiln- ingur, að við Islendingar eigum ekki að láta í ljós skoðanir okk- ar um framferði og háttu þeirra manna, sem hafa tekið sér stundarbólfestu í okkar landi. Það er jafn fráleitt af okkur að þegja um það, sem okkur finst aflaga fara í sam- búðinni, og hitt, að vera með sífeldar ýfingar í garð þessara manna. Reynslan hefir sýnt, að - því fer fjarri, að Bretar sáu ó- fáanlegir lil að endurskoða sín- ar eigin fyrirskipanir og hliðra til, þegar nógu röggsamlega og viturlega er á málum haldið af okkar hálf u. Má í því sambandi sérstaklega minna á hvernig tókst að fá þá til að falla frá kröfunni uni að svifta skipa- flota okkar loftskeytatækjun- Uttl. Það á að vera okkur öllum keppikefli, að sambúðin geti verið sem vandkvæðisminst. Til þess að svo megi verða, er nauð- legt, að hin bresku yfirvöld fái að vita, hvað það er, á hverjum tíma, sem íslendingar eiga erf- iðast með að sætta sig yið- Hitt er svo annað mál, að nauðsyn- legt er, að málstaður okkur sé borinn fram með rökum og einurð, en án allrar hótfyndni og illkvitni. Enda er sjálfsagt að yjðurkenna, að aðeins eitt blað hér ,,-á Ia,ndi yirðist vinna að því opnum augum að spilla sambúðinni og torvelda þar með framgang málstaðar okk-* ar til leiðréttinga. Atvik hefir nýlega komið fyrir, sem sýnir að bresku yfir- völdin' eru ekki svo á verði sem nauðsynlegt er, um það, að ekki sé stofnað til réttmætrar ó- ánægju af okkar hálfu. Þegar verkamenn í Bretavinnunni íéiigu Iaun sín greidd riú fyrir helgina voru þeir hvattir til að káuþa happdrættismíða, sem seldir eru til eflingar breskum flugvélasjóði, svo nefndum „Spitfire fund". Er mælt, að því hafi sumslaðar verið haldið allfast að verkamönnum að kaupa þessa bresku happdrætt- ismiða, og hafi sumir íslend- íngar, sem aðstoðuðu Við út- borgunina, gengið vel fram i því. Það ætti ekki að þurfa að eyða orðum að því, hversu aí- gerlega óviðeigandi athæfi er hér á ferðinni. Hin hresku yfir- völd hljóta að sjá, að til þess verður ekki ætlast af islenskum verkamönnum, að þeir fari að leggja fram fé til breskra hern- aðarþarfa. Þess verður þvi fast- lega að vænta, að tafarlaust verði láfið af uppteknum hætti í þessum efnum. « Bifreiðarslys á laug- ardaginn. Á laugardaginn hjólaði 13 árá gamall sonur Magnúsar pró- fessors Jónssonar, Jón Þor- steinn, á bifreið og stórslasað- ist. 'Slysið skeði fyrir neðan hús Kennaraskólans, en þar liggur Hringbrautin um garð Gróðrar- stöðvarinnar. Hefir verið brotið skarð í steinvegginn umhverfis garðinn og liggur Hringbrautin um þetta skarð upp á Laufás- veginn. Bifreiðin vai' á suðurleið, en drengurinn kom á hjóli sínu af Laufásveginum og ók á hana, þegar bifreiðin fór um skarðið á veggnum. Bifreiðarsijórinn flutti dreng- inn þegar á Landspítalann. Hafði hann fengið stóran á- verka á höfuðið og fékk heila- hristing. Þegar Vísir átti tal við Landspitalann í morgun leið drengnum eftir vonum. »Fjallamenn« halda ljósmyndasýningu. p JALLAMENN" deild F. í. Reykjavíkur hefir ákveð- ið að halda ljósmyndasýningu hér í bænum dagana 16. nóv. —2. des. Félagið býður 15 áhuga- mönnum þeim er líklegastir þykja til að styðja vandaða sýningu, að sýna og selja sjálf- valdar myndir á sýningunni. — Aðrir þátttakendur en þeim sem er boðið, koma ekki til greina. 1. Myndir sem sýndar verða séu frá 13X18% örk. 2. Æskiiegt er að hver þátt- takandi sendi eigi færri en 5 myndir til þess að hann geti keppt um flokksverðlaun. 3. Sýndar verða eingöngu landslags- og sportmyndir — sérstaklega er óskað að þær myndir verði sendar, sem eigi Iiafa komið áður fyrir almenn- ingssjónir, t. d. á sýningum eða í blöðum og tímaritum. Myndir sem hafa áður fengið viður- kenningu koma eigi til greina við veitingu verðlauna. 4. Verðlaun eru í tvennu lagi, flokksverðlaun og heið- ursverðlaun. Flokksverðlaun fyrir 2 myndaflokka: a) lands- lagsmyndir, b) sportmyndir. Heiðursverðlaun verða veitt fyrir bestu mynd sýningar- innar. 5. Dómnefnd skipa: Sigurð- ur Tómasson, Halldór E. Arn- órsson, Guðmundur Einarsson. Námskeið í uppeldisfræöi og barnasálar- fræði/i Háskólanum. Þeir kennarar og kennaraefni, sem ætla a'8 taka þátt í námskeioi dr. Símonar Jóh. Ágústssonar, eru heðnir að koma til viStals á morgun kl. 6 í 3. kenslu- stofu í Háskólanum. Námskeiðið er ókeypis. Dagsbrúa segir upp samningum frá næstu áramítnm. _____» Frá íulltrúaráðsfimdinum í gær. Fúndur trúnaðarmannaráðs Dagsbrúnar var haldinn í gær kl."4 síðd., og var þar rætt um mörg mál varðandi hagsmuni verkamanna. M. a. var sú ákvörðun lekin, að félagið Dagsbrún segði upp öllum gildandi samningum við vinnuveitendur, sem kaup- gjaldsákvæði eru í.. Bar stjórn- in tillögu þessa fram, og var hún samþykkt í einu hljóði. Falla samningarnir þannig úr gildi frá og með næstu áramót- um. Einnig var ákveðið að segja upp samningum, við firmað Höjgaard & Schultz frá sama tíma, og vinnuskiftasamningi milli verkamannafélagsins Dagsbrúnar og Trésmiðafélags Beykjavikur, en þar gildir 6 mánaða uppsagnarfrestur. . Sigurður Halldórsson, for- maður Dagsbrúnar skýrði frá því, að stjórn félagsins hefði rætt við ríkisstjórnina um ýmsa hagsmuni verkamanna vegna Bretavinnunnar hér, og skrifað rikisstjórninni siðan, og borið fram ákveðin tilmæli um leið- réttingu á ýmsum misíellum. Gerði formaðuriim ráð fyrir að þær umbætur,«.sem farið hefði verið fram á næðu fram að ganga með tilstyrk og milli- göngu rikisstjórnarinnar. Þá var einnig frá því skýrt, að stjórn Dagsbrúnar hefði far- ið fram á við bæjarráð Beykja- víkur að teknir yrðu upp end- anlegir samningar, varðandi verkamannavinnu hjá bænum, og hefir stjórninni borist svar frá bæjarráði, þar sem ákveðið hefir verið að hefja samning- umleitanir næstu daga. Borgar- stjóri annast samningagerðina af hálfu bæjarráðs. Dagsbrún hefir einnig rætt við og skrifað ríkisstjórninni um að hún tæki eínnig upp slíka samninga, varðandi verkamannavínnu hér í Beykjavík og nágrenni. End- anlegt svar hefir ekki borist frá rikisstjórninni, en mun ^vera væntanlegt næstu daga. Erlent happdrætti og hlut- leysi íslendinga. »^pitfire-jFuad« er íslenskum verkainönnnm óviðkomandi. Um síðustu helgi er útborgun fór fram til verkamanna þeirra, sem hjá Bretum vinna, bar það til tíðinda, að verkamönnum var boðið, — og jafnvel lagt að þeim að kaupa happdrættismiða til ágóða fyrir „Spitfire-sjóðinn". Verkamenn tóku slíku að vonum misjafnlega, og neituðu margir að kaupa, en aðrir létu undan og keyptu miðana. Er talið að, í sumum vinnuflokkunum hafi nafn þeirra verið ritað á lista er keyptu, og tóku verkamenn það svo, sem sauðir mundu skildir frá höfrum sfðar. Við því út af fyrir sig er ekk- ert að segja, að breska setuliðið bjóði út happrætti hér meðal sinna eigin manna, en sam- kvæmt íslenskum lögum liggur bann við því að íslendingar taki þátt í slíku, ef um erlend fyrir- tæki er að ræða. Er því íslensk- um verkamönnum óheimilt að kaupa hlut í happdrætti sem þessu, enda stórlega viðsjárvert að öðru leýti. Bresku setuliðsstjórninni á að vera það jafnljóst og hverj- um íslenskum þegni, að ís- leridingar eru ekki og munu aldrei verða hernaðaraðili, held- ur munu þeir um alla framtið gæta ýtrasta hlutleysis, og Ieggja engan skerf til morðtóla- kaupa,. livorki fyrir Breta né Þjóðverja. Hver sá íslendingur, sem slíkt gerir, eða stuðlar að því beint eða óbeint að fslenskir þegnar leggi fram, fé i styrjald- arþágu, brýtur herfilega í bága við þá afstöðu, sem íslenska þjóðin hefir tekið.sem heild — að gæta hlutleysis umfram alt og á hverju sem gengur. Breska setuliðsstjórnin getur einskis af okkur krafist annars, en að íslendingar gæti gagnvart hinum bre^ku þegnum, sem hér dvelja um stund, frekasta af- skiftaleysis og áreitnisleysis, og íslendingar krefjast hins sama af þeim. Við æskjum vinsam- legrar sambúðar, meðan hún þarf að vara, en við æskjum hins miklu fremur, að eiga allar þjóðir að vinum, og að enginn íslenskur þegn geri á hluta þeirra, viljandi eða óviljandi. Af stríðsástandinu leiðir, að Bretar hafa af okkur miklu meira beint og óbeint gagn, en andstæðingar þeirra. Það ætti að nægja og það er ekki okkar sök, en taki íslenskir þegnar af- stöðu, sem nálgast brot á hlut- leysi þjóðarinnar ber íslenskum stjórnarvöldum skylda til að grípa inn í tíma og gæta hlut- leysis þess, sem verið er að fót- um troða. Halldór Skaf tason sextugur. í gær átli Halldór Skaftason sextugsafmæli, en hann er elsti íslenski símritarinn hér á landi, [ — hóf starf sitt árið 1906 er sæ- j símasamband komst á við Seyð- ! isfjörð. Nýtur Halldór hins I mesta trausts allra þeirra er honum hafa kynst og með hon- um hafa unnið, enda er hann maður samviskusamur svo af ber og prúðmenni í sjón og raun. Halldór er sonur Skafta Jó- sefssonar ritstjóra, og mun likjast honum mjög. Er hann maður glæsilegur að vallarsýn, þannig að athygli vekur, en hinsvegar er honum lítt um það gefið að hafa sig í frammi um- fram nauðsyn. Ahugamaður er Halldór um öll þau mál, sem til nytsemda horfa, og gefur hverju riiáli fylgi sitt heilt og óskift. Halldór er kvæntur Hedvig Wathne, dóttur hins merka manns Ottos, Wathne, og eiga þau tvö börn uppkomin. Petsamo-klúbburinn; &tofnencliii* hátt á 3. hniitlrað. Stofnfúndur Petsamo-klúbbsins var haldinn í gær í Oddfell- owhúsinu og hófst um kl. 3. Stofnfélagar eru hátt á 2. hundrað. Skúli Skúlason, ritstjóri, setti samkomuna og stjórnaði henni. Las hann m. a. upp lög fé- lagsins, en þeir einir eru tækir í félagið, sem-^iafa ferðast frá Petsamo til Reykjavíkur. Auk Skúla töluðu. þarna Slefán Jóh. Stefánsson, félags- málaráðherra, Ásgeir Sigurðs- son, skipstjóri, Sveinn Björns- son, sendiherra, Pálmi Lof tsson, framkvæmdastjóri og Ölafur Davíðsson, útgerðarmaður. Kosin var stjórn til næsta að- alfundar, eða framhaldsfundar og var stungið upp á þessum: Ásgeir Sigurðssyni, skipstjóra, Lárusi Pálssyni, leikara, Ólaíi Jóhannessyni, lækni, frú Re- gími Þörðardóttur og frk. Þór- unni Hafstein. Voru þau kosin með lófataki. Meðan ,setið var undir borð- um voru sungin Petsamo-ljóð, sem fengið höfðu fyrstu verð- Iaun í Ijóðasamkepninni, sem haldin var á leiðinni. Hinn sigur- sæli höfundur er Friðrik Hall- dórsson, loftskeytamaður á Esju, en verðlaunin voru 25 kr. Friðrik gaf verðlaunin i fé- lagssjóð og eru það fyrstu krón- urnar, sem honum bárust. Þegar hinum alvarlegri fund- arstörfum var lokið, hófst dans- inn og var hann stiginn til kl. 7 síðdegis. PET8AMO-LJOB. (L a g : Seltjarnarnesið er líti'ð og lágt). Hún laðar og knýr okkur hugþráin heini að hamla' er ei viðlit gegn átökum þeim, þótt tefla við hljótum á tæpasta vað í trausti' á hið ókomna' er haldið af stað. -Oss dylzt ei sú ógn, er í djúpunum býr, til daglegrar samheldni þörfin oss knýr, áð leikjum, við söng og í dynjandi dans «r dáleiddur hugur hvers einasta manns. Og þegar að skilnaði hönd þrýstir hönd huganum ylja þau vináttubönd, er hér voru í einlægni, tállaus og traust, í trúnaði bundin og fordildarlaust. F r i ð r i k H a 11 d o r s s o n, loftskm. ,J2sju". TOfromáttur tónllstðrlnnra. Lífið er marglitt, svipmikið og stórbrotið, það er því eðlílegt að skoðanir manna á lífinu verði margar og misjafnar. Allir vita, að ilmsætar og yndislegar rósir, og hinir sárustu þyrnar vaxa á sama meiði. Kvöldið var drungalegt. Eg sat við ritvél mína, en alt í einu varð eg þess áskynja, að eg var orðinn einn eftir í íbúðinni. Meiri hluti fjölskyldunnar var farinn niður í dómkirkju að hlusta á hljómleik Tónlistarfé- lagsins, en eg sat og skrifaði róttækt ádeilu erindi. Svo stóð eg upp, gekk inn i næsta her- bergi. Götuljósin lýstu þægilega inn í herbergið. Það var líka yndislegt að vera þarna alein;i. En maðurinn unir því sjaldan lengi að vera einn. Eg lagði af stað niður í bæ til þess að sitja fyrir konunni þegar hún kæmi af hljómleikunum. í miðbænum var lífið fremur draslaralegt. Sallarigning og slabb á götum, lítið af fólki nema erlendum hermönnum. Margir þeirra voru nokkuð ölvaðir, þeir reikuðu um í hópum, gerðu hávaða og gleymdu sumsstaðar kurteis- inni. Eg ráfaði um stundarkorn og virtí fyrir mér þetta óbragð- Iega líf, gekk svo niður að dóm- kirkjunni. Hvað gerðist þar? Þar var alt annar heimur. Það vissi eg. Þar var víst hvert sæti skipað af heilluðum sálum. Eg komst að því á ef tir. Þar skemtu tveir listamenn —- Páll Isólf sson og Björn Ólafsson —. tilheyr- endum sínum. Skemtun er þó varla nógu háleitt orð um slika helgiþjónustu. Á leiðinni heim var eg í troð- fullum strætisvagni. Eg-heyrði menn tala um hljómleikinn, tala um hina yndislegu „stemn- ingu", og snild listamannanna. Konan mín — um hana má eg auðvitað ekki tala — en hún sagði, er hún koni heim, að hún i mundi ekki sofna strax. Hugur og sál var gagntekið og hrifið til fegurri heima. — Eg gat auð- vitað ekkert sagt, en eg hugsaði: Því er þessi list, þessi töframátt- ur ekki tekinn meira i þjónustu mannkynsins. Ekki standa hús- in tóm þar, sem slíkt er á boð- stólum, og dregur ekki slíkt á- hrifavald sálir manna til hins fegursta og göfugasta. Og svo eru þessir listamenn oft í vand- ræðum með húsrúm og ýmsan aðbúnað meðal þjóðanna. Væri ekki minna af stríðum og deil- um, ef listin væri betur ræktuð- hjá þjóðunum. Grikkir töldu til forna það fé vera heilagt, sem þeir greiddu til mustera sinna og lista, og enginn þeirra á með- al taldi eflir sér að greiða það. En þar náði siðmenningín há- marki sínu í sögu þjóðanna. Allar fagrar listir hljóta að vera mannbætandi, en þelta gildir ekki síst um hljómlistina. Um hana segir Beethoven þetta: „Hún er boðberinn milli hins líkamlega og andlega lífs. Þótt andinn sé ekki herra þess, er hann framleiðir í hljómlistinni, þá er hann samt sæll við þá sköpun, sem er, eins og öll önn- ur skopun listarinnar, voldugri eii listanTaðurinn sjálfui-." Mazzini segir: „Hljómlistin er hin san.ræmisfagra rödd alhar sköpunar, endurómur hins ó- sýnilega heims, einn strengur í hinni guðdómlegu samhljóðar, sem alheimurinn er skapaður til að enduróma í fylling tímans." H. Heine segir um hljómlist- ina: „Það er eitthvað undur- samlegt við hljómlistina. Það má segja, að hún sé í sjálfu sér hið riiesí undur. Staða hennar er einhversstaðar á milli huga og fyrirhrigða. Hún er dásam- legur tengiliður milli anda. og efnis, tengd hvorutveggja, en þó ¦^«ÍBHB

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.