Vísir - 22.10.1956, Side 6

VT’JH
Mánudaginn 22. október 19.75
wxsxm.
DAGBLAÐ
Ritstjóri: Hersteinn Pólsson
S.uglýsingastjóri: Kristján Jónsson
Skrifstofur: Ingólfsstræti 3
Ingólfsstræti 3. Sími 1660 (fimm línur)
Útgeftndi: BLAÐAÚTGAFAN VÍSIR H/F.
Lausasala 1 króna
Félagsprentsmiðjan h/f
Minningarorð:
Lúðvík Bjarnason,
h ss uptnaður.
Affur
i
Venjulegt fóik á Vesturlöndum
er gáttað á skrípaleik þeim,
sem undanfarið hefur verið
settur á svið í ýmsum lönd-
um austan járntjalds. Fyrir
j nokkru fór fram óhugnan-
■ legt, en þó um leið kátbros-
legt sjónarspil austur á Ung-
verjalandi. Laszlo Rajk,
fyrrv. ráðherra í hinni k'om-
múnistísku stjórn landsins,
og einn helzti liðsoddi þeirra,
i var dreginn fyrir einn hinna
hraðsoðnu dómstóla landsins
fyrir nokkrum árum sakaður
um hin ferlegustu afbrot.
I Hann átti að hafa svikið land
sitt og þjóð og írarr.ið ýmis
óhæfuverk önnur. Ekki stóð
á „játningu“ þessa veslings
manns. Hann hafði naumast
| við að játa glæpina, sem á
hann voru bornir, og ekki
J stóð á refsingunni. Hann
j var líflátinn eins og hver
annar óbótamaður og að
sögn grafinn á óvirðulegum
stað.
Fi'rir stuttu ‘síðan komst Laszlo
Rajk enn á dagskrá. Að
j þessu sinni gat hann ekkert
játað, né heldur gefið fyllri
j upplýsingar um glæpaiðju
j sína, því að hann hafði
j verið dauður í nokkur ár.
; En nú átti að veita honum
j aftur æruna. Það hafði sem
i sé orðið stefnubreyting hjá'
'jngverskum kommúnistum
i í samræmi við fyrirmæli frá
I Kreml. Þeir, sem áður voru
j morðingjar, iandráðamenn
j og fantar, að eigin Sögn,
I voru nú orðnir beztu menn,
j sem höfðu orðið fyrir hinu
I’jóðviljinn, málgagn skoðana-
bræðrá þeirra Rajks og
Gomulku, birtir íreg'nir af
J þessu, rétt eins og hér sé um
sjálfsagða og ofur eðlilega
hluti að ræSa. Honum
„stekkur ekki bros“. Allar
j eru fréttir þessar birtar án
, nokkurra athugasemda.. —
. Þegar Rajk var líflátinn,
í rnun Þj'óðviljamönnuin
i hafa þó.t't þáð sjjálfsagt og
í eðlilegt, hann myndrhafa til
i slíkrar refsingar unnið, enda
I „játað“ á sig glæpina. Jafn_
i sjálfsagt er svo að skýra frá
j því, að Játningárnar hafi
i verið út í bláinn, menn þess„
í ir hafi verið blásaklausir.
En venjulegt fóík', sem ekki
trúir á þess konar fréttir, er
gáttað á siíkum skrípaleik.
!Kú bíða menn éfíir því, að þeir
Slanskí, Cleipentis og níu'
íélagar þcirrá, sem tckk-
herfilegasta órét'tlæti. Stjórn
ungverskra kommúnista lét
grafa upp lík Rajks, og í
viðurvist mikils mannfjöida,
lúðrasveitar og herdeilda,
var Rajk grafinn á nýjan
leik á virðilegum stað. —
Laszla Rajk hafði fengið
æruna á ný, hann var aftur
í náðinni.
í Póliandi höfðu ýmsi'r liðsodd-
ar kommúnista brugðizt
flokknum, svikið stefnu
hans. — Meðal þeirra var
Wladyslaw nokkur Gom-
ulka, framkvæmdastjóri
miðstjórnar flokksi'ns og að-
stoðarforsætisráðherra. —
Honum var vikið úr flokkn-
um og þóttist sleppa vel, að
hann skyldi ekki hljóta sömu
örlög og fyrrnefndur Rajk.
En þegar hin nýja stefna
Kreml-manna var upp tek-
in í Póllandi, þurfti auðvitað
að veita honum æruna á
nýjan leik, og var þetta gert
með viðhöfn í vikunni sem
leið, í sama mund og hinn
brosfeiti Krústjoff og þrír
leppar hans, þeir Molotoff,
Mikojan og Kaganovitsj
birtust í óvæntri heimsókn i
Varsjá. Gomulka var ójarð-
aðUr, svo að ekki þurfti að
grafa hann á nýjan leik,
eins og Rajk, og mun hann
hafa tékið þátt í hinni virðu-
iegu athöfn. Ef til vill hefur
honum þá verið hugsað til
Rajks, skoðanabróður sins í
nágrannalandinu, og má
vera, að nokkur hrollur hafi
farið um hann við þá til-
hugsun.
neskir kommúnistar létu
taka af lífi fyrir nokkrum
árum, fái aftur uppreisn 1
æru, því að enda þótt þeir
Kafi Jíka ,,játað“ á sig 'ýrh-
islega glæpi (aðaiiega óhag-
stæða verzlunarsamninga).
má gera ráð fyrir því, að
„játningar" þeirra hafi verið
'svipaðs eðlis og Rajks og
Goumulku.
Þegar þeir Slanskí, Clementis
og níu menn aðrir voru líf-
látnir, sló óhug miklum á
fólk vestan tjalds. Möhnum
fannst „réttarfari" i járn-
. t.jaldslöndunum í ýmsu á-
fátt og hrósuðu happi ýfir
því, að þann veg væri því
ekki farið á Vesturlöndum.
Hinsvegar lýsti Þjóðviljinn
þá yfir því, að ástæðulaust
væri aí reka upp Ramavein
þó að „nokkrir glæpamprm
hafi 'v'crlð icttaðír" austur
Hinn 15. þ. m. andaðist Lúð-
vík Bjarnason, kaupmaður,
Grenimel 33, í Reyltjavík, og
verður hann borinn til moldar
í dag.
Lúðvík var fæddur að Korp-
úlfsstöðum í Mosfellssveit, hinn
24. júní 1897, og var því á sex-
tugasta aldursári. Foreldrar
hans voru Bjarni Jónsson, bóndi ]
á Korpúlfsstöðum og síðar kona
hans, Gróa Gestsdóttii'.
Ungur missti Lúðvík föður
sinn og fluttist þá með móður
sinni til Reykjavíkur og átti
þar heima upp frá því. Hann
fór snemma að vinna, bæði á
sjó og landi, og var óvenjulega
tápmikill og duglegur drengur
að hverju sem hann gekk. Hann
mun í æsku hafa haft hug á
að gera sjómennsku að ævistarfi
sínu^ en atvikin höguðu því
þannig, að hann á unga aldri
gerðist starfsmaður við verzl-
un Tómasar Jónssonar á Lauga-
vegi 2. Eftir það átti Lúðvík
ekki aðra húsbændur. Milli
hans og Tómasar myndaðist
innileg vinátta, sem byggð var
á gagnkvæmu trausti, enda
Vann Lúðv'ík við' verziun Tóm-
asar allt til ásrins 1930, er þeir
stofnuðu saman verzlun, þá að
Bræðraborgarstíg 23, sem Lúð-
vík stjórnaði til dauðadags.
Átti hann verzlunina að hálfu
móti Tómasi, en þegar Tómas
féll frá, keypti Lúðvík hluta
búsins i verZIuninni og rak
hana einn eí'tir það.
Hinn 4. október 1930 kvænt-
ist Lúðvík Ingibjörgu Jóns-
dóttur, ágætri konu og íyrir-
myndar húsfreyju, og er heim-
ilið vistlegt og með glæsibrag.
Þau eignuðust mannvænleg
börn, sem öll . eru fulltíða,
Gunnar, vélstjóra, Rósu og' Ás-
geii'i sem að loknu nárni í Verzl-
unarskóla íslands, hóf starf við
verzlun föður síns.
Það sem gerir Lúðvík Bjarna-
son ógleymanlegan öllum þeim,
sem eignuðust vináttu hans, er
ekki fyrst og fremst það, að
hann með dugnaði og sam-
vizkusemi vann sig upp úr ör-
birgð til velmegunar, það í'innst
okkur vinum hans eðlilegt og
sjálfsagt. Hann mundi hafa orð-
ið stórbóndi, ef hann hefði far-
ið þá leið. Hann mundi hafa
stýrt glæstum farkosti ef hann
hefði gert sjóménnsku að ævi-
starfi sínu. Dugnáður : hans,
í Tékkóslovakíu. Þar með
var málið afgreitt af hálfu
májgagns. íslenzkra. koinm-
únista. Þáð fór í þetta
skipti, eihs og jafnan áður,
að íslenzkir kommun'istar
vörðu og- afsökifðu, jáínvel
máeltu með hrý&juv.erkum
hinna erlendu skoðana-
bræðra sinna. „Nokkrir
-glæpamenn voru réttaðir“.
Það var allt og sumt. Ef að
líkum lætur, fá þeir Slanskí
og Clementis aftur æruna
innan tíðar, og þá endurtek-
ur hið óhugnanlega Rajk-;
sjóharspil sig. Þá mun ekki
standa á Þjóðviljanum að
birta- fregnír af þessu, og
„stekkur ekki bros.“
samvizkusemi og skyldurækni,
samfara skörpum gáfum, voru
þau öfl, sem hlutu að skipa hon-
um í fylkingarbrjóst, hvar sem
hann sótti fram. Það sem í hug-
um okkar gnæfir yfir allt þetta,
er persónan sjálf, maðurinn
Lúðvík Bjarnason, þessi heil-
steypti, hreinskilni, glaðværi,
hjartahlýi, norræni víkingur,
mikill að vallarsýn, bjartur yf-
irlitum, með bros á vör og eld-
móð æskunnar í augum. Það er
hann, sem við syrgjum og eig-
um erfitt með að sætta okkur
við^ að sé liorfinn sjónum.
Fyrir nokkrum mánuðum, á,
fögrum og sólbjörtum vor-
morgni, fórum við Lúðvik út í
Örfirisey til þess, eins og hann
orðaði það, að ná okkur í lítið
eitt af sjávarlofti. Við settumst
á brimbarða klöpp og horfðúm
vetsur yfir flóann. Allt í einu
segir hann: „Sjáðu hvað jökull-
inn er fag'ur, er hann ef til vill
einhver ævintýrahöll? Mér
verður stundum hugsað til
Snæfellinganna^ sem trúðu því,
að þeir mundu deyja í Helga-
feli. Varð þeim að trú sinni?
Eigum við ef til vill vona á, að
okkur opnist eitthvert Helga-
fell, þegar við flytjum héðan?“
Hann fékk ekkert svar, en nú
hefir hann fengið það. Eg vona,
að svarið hafi verið honum
fullnægjandi.
Eg kveð Lúðvik með sárum
söknuði og þakka viná'ttu hans.
Ástvinum hans votta eg
dýpstu samúð.
Reykjavík, 22. okt. 1956.
Jón Arinbjörnsson.
í Stafsngri.
„Gullna Miðið“ eftir Davíð
Stefánsson var frumsýnt á
Rogaland Teater í Stafangri í
byrjun þessa mánaðav.
Bjarne Andersen hafði leikr
stjórn með höndum, og eru
blaðadómar hinir vinsamlég-
ustu. Iíljómsveitin var undir
stjórn Karsten Andersen. As-
laug Tönnesen, kunn leikkona í
Staíangri, fór með hlutverk
kerlingár, en Eilif Armand lék
Jón. Þótti leikur hans með á-
gætum. Gisle Straume leikhú^,-
stjóri færði Íeikstjóra fagran
blómvönd. Per Field hai'ði mál-
að leiktjöld. Áhorfendur voru
liinir ánægðustu. , ,
í Bergmáli fyrir helgina var
rætt hér i dálkinum um nýj-
an veitingastað, — Kjörbarinn
í Lækjargötu. — Dálkinum barst
brcf frá einum lesanda, er gagn-
rýndi að ýmsu lcyti verðlag og
annað hjá þessum nýja veitinga-
stað, en hrósaði •at'tur á hinn veg-
inn þeirri nýbrcytni, er þarna
væri á ferðinni. En cins og ger-
ist og gengur cru tvær hliðar á
öllum málmn og svo er á þessu.
Veitingamaðurinn, sem rckur
þennan nýja matsölustaS, hcfm*
beðið mig að lciðrétta ýmislegt,
er fram kom í dálkinum á laug-
ardag, einkum þar sem boriS
var saman verðlagið hjá honmn
og öðrum veitingastöðum.
Mátti vera nákvæmara.
Það verður ekki komist lijá þvl
að viðurkenna, að bréfið, er var
birt fyrir helgina, hefur ekki
verið skrifað af fullkominni sann
girni, þólt sjálfsagt megi lengi,
um það deila, hvort verðlag á
matsölustöðum hér sé þannig, að
elcki mætti haf-a það lægra. Um
þetta atriði hefur ofl verið ritað
og rætt, og mun ég ekki fara
nánar útí þá sálma að þessu sinni.
Það er þá rétt að taka það frani,
eftir beiðni veitingamannsins, að
á þessum nýja veitingastað er
ekkert þjónustugjald, en annars
st-aðai' leggst um 20 af hundraði
við verðið á hverri máltið: Þ, e.
nefnilega þjónustugjaldið 15 af
liundraði, og síðan söluskattur
og i'ramleiðslugjald.
í dálkinum s.l. laugardag var
sagt, að fiskmáltíð kosíaði kr.
10—20, og er það rétt, því ódýr-
asta fiskmáltiðin kostar kr. 10.
En í þvi sambandi mætti geta
þess, að fiskflök kosta kr. (5 af
ýsu, og verður þá þetta lægsta
verð varla gagnrýnt af sann-
girni. Um kjötmállíðirnar segir
bréfritarinn að máltíð af ensku
buffi kosti þar jafnt og á veil-
ingastöðum, cins og t. d. Naust og.
Borg, en munurinn er kr. 10 á
máltíðinni, þótt ekki sé reiknað
með söluskatti, og munar um
minna. Enn segir veilingamáður-
inn, að vcl sé smurt á verðlagið
í frásögninni á svonefndum
„Hamburger“, sem sagður er
kosla kr. 13, en kostar með mjólk
kr. 10,50 á Kjörbarnum.
Fljótfíernislegt.
Að öðru leyti sagði veiting'a-
maðurinn, að það væri ekkert að
þvi að fá heilbrigða gagnrýni á
starfsemi sinni, en nokkuð taldi
hann bréfritarann h-afa verið
fljótan á sér. Meiðal annars viður-
kenndi veitingamaðurinn, að al'-
greiðslan væri ekki ennþá kpm-
in í það horí, sem lum myndi
komast, en orsökin væri einfald-
leg-a sú, að hæði . þjónustufólkið
og gestirnir ættu eftir að venjast
nýja fyrifkoihulágiini. Og síðar,
þegar nokknr reynsla væri kom-
in á staðinn, þá væri ekki úr
vegi að einhver, Sem væ.ri dálít-
ið g'agiirýninn -kicmi ög -s'cgði álit
sitt á þessu. Mér faifnst veitinga-
maðurinn -vem mjög sahngjafn,
og mælast vel að endingu. — kr.
BEZT AÐ AUGLÝSÁIVISI
(ronöfööög snunöíísfefeíisnn
Skipholti 1. Skrifstofutími
kl. 5—-V síöd. SímS 82S21.