Vísir - 10.09.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 10.09.1957, Blaðsíða 4
a VÍSIR Þriðjudáginn 10. september 1957- "WIBEWL D A G B L A Ð ifWr kemur út 300 daga á ári, ýmist 8 eSa 12 blaðsíður. Bltstjórl og ábyrgðarmaður; Hersteinn Pálsson. Skrifstofur blaðsins eru í lngólfsstræti 3. Mtatáórnarskrifstofur blaðsins eru opnar frá kl. 8,00—18,00 Aðrar skrifstofur frá kL 9,00—18,00. Afgreiðsla Ingólfsstræti 3, opin frá kl. S 00—18,00. Sími 11660 (fimm línur). Útgeíandi: BLAÐAÚTGÁFAN VÍSIR HJF. Vísir kosta? kr. 29,00 í áskrift á mánuði, kr. 1,50 eintakið í lausasölu. Félagsprentsmiðjan hi. Óiíkt hafast þeir aí. A tiltölulega skömmum tíma hafa tvö ný ríki verið mynd- uð í heiminum, komizt í hóp þeirra, sem heimt hafa sjálf- stæði sitt og fullveldi — Malakkaskaginn í Asíu suð- austanverðri og Gullströnd- in í Afríku, sem síðan hefir verið nefnd Ghana. Bæði þessi lönd höfðu verið um langt skeið undir stjórn Breta og með þessu er lokið langri og har&ri baráttu þeirra fyrir auknum réttind- um og síðan fullu frelsi. Logasigurinn var unninn án blóðsúthellihga, því að Bret- ar eru smám saman að leysa upp nýlenduveldi sitt, enda þótt enn sé um stór svæði að ræða, þar sem réttindi íbú- anna eru af skornum skammti, svo að ekki sé meira sagt, og frelsið á enn ' langt í land. En þar stefnir þó víðast í rétta átt. Nýlendustef nan lætur jafnt og þétt undan síga, þar sem mönnum er frjálst að hugsa og láta síðan hugsanir sínar í Ijós. Það er þess vegna sem þeim tveim ríkjum, sem getið er hér að framan, hefir tekizt að öðlast frelsið, og þannig hefir farið fyrir' mörgum á undan þeim. Fleiri munu auk þess hljóta frelsi á komandi tímum. Þetta er eðlileg þróun, sem verður ekki stöðvuð. Það er aðeins hægt að tefja fyrir henni um hrið, og því er ekki að leyna, að það er reynt víða um heim. Sums staðar hefir það tekizt og er slíkt uggvæn-' ; legt. En það eru ekki hin þekktu, gömlu nýlenduríki, sem á- kaflegast berjast fyrir ný- lendustefnunni. f rauninni eru þau úr sögunni að miklu eða jafnvel öllu leyti, og'það eru kommúnistar, sem hafa tekið við af þeim. Meðan hinar gömlu og grónu ný- lenduþjóðir hafa verið að losa sig við nýlendur sínar, gefa þeim frelsi hverri af annarri, svo að hundruð milljóna hafa komizt undan erlendum yfirráðum á fá- einum árum, hefir helstefn- an rauða verið að hneppa þjóðir í ánauð. Hún hefir sennilega svipt fleir milljónir frelsi frá styrjaldarlokum en veitt hefir verið frelsi á sama tíma, og enn reynir hún að kúga fleiri þjóðir. Hrottalegasta dæmið vun ný- lendu- og kúgunarstefnu kommúnista er meðferðin á Ungverjum. Þeir höfðu ár- um saman verið mergsognir af valdhöfunum, sem sátu í rauninni í öðru landi, og þjóðin var orðin þreytt. Hún þráði það frelsi, sem íbúar Ghana og Malakkaskaga [ hafa öðlast — að v'erða hús- bóndi í landi sínu án af- skipta útlendinga, og að mega vinna fyrir sjálfa sig en ekki sem þrælar annars ríkis. Öllum heimi er enn í fersku minni, hvérhig fór fyrir Ungverjum af því að þeir þráðu frelsið bg lét út- lendingana og þjóna þeirra vita um þá þrá sína. Þar vann hinn nýja nýlendu- stefna talsverðan sigur, en varla meira en stundarsigur. Frelsið verður ekki bælt nið- ur til langframa, og hin nýja nýlendustefna mun hljóta sömu crlög og hin fyrri. Ó- gerningur er að segja fyrir, hvenær það verður, en hún getur ekki sigrað frekar en hin. Hún á sér formælendur, sem svífast einskis til að ná marki sínu, en einmitt með harðdrægni sinni efla þeir frjálshuga menn gegn sér. Þess vegna er stéfna þeirra feig. MAtið a ffjróður. Nú eru' loks tré og runnar far- in að setja svip sinn á Tjarnar- éða Hljómskálagarðinn hér í Reykjavík. „Raunagarður" hét hann lengi í munni gárunganna — og ekki að ástæðulausu. Þetta var hálfgerð f orarmýri fyllt upp með ösku og bæjarrusli. Og eitthvert mesta veðravíti í Reykjavík, því að kaldur loft- straumur heljar æðir oft í þess- ari lægð milli Skerjafjarðar og Tjarnarinnar. Nú hefir garð- urinn verið ræstur fram og síðan farið vai- að gróðursetja trén í þéttar raðir eða belti hef- ir þeim stórfarið fram. Þau skýla hvert öðru og skjólið ger- ir kraftaverk. Garðurinn var lengi æði flatneskjulegur. En nú er búið að byggja stóra og myndarlega steinahæð" til sjóls og prýði. Þar eru ótrúlega mik- il tækifæri til fegurðarauka. Sjálfir steinarnir eru margir hverjir mjög fallegir og milli þeirra er pláss fyrir urmul jurta og runna. Talvert er þegar bú- ið að gróðursetja, en miklu meira bíður síns tíma. Næstu ár smáfyllast holurnar og bilin milli steinanna af ýmislegum gróðri, sem sums staðar skríður og fléttast út á stóru steinana. Smárunnar fara vel innan um. Það verður vandalaust, en ær- ið skemmtilegt verkefni fyrir garðyrkjuráðunaut bæjarins að gera þetta steinfjall að lista- verki. Þarna ættu að koma nafnspjöld hjá jurtunum í framtíðinni. Enn stendur Austurvöllur í blóma. Hann skartar í rauðum, hvítum, gulum og bláum blóma- li'tum. Já, og hinn silfurgráu blöð strandbrúSarumar (Siner- ária maritima) eru góð tilbreyt- ing. Þarna eru merkjaspjöld með' nöfnum tegundanna. Og ekki bara á latínu eins og i Lystigarði Akureyrar. íslenzku nöfnin eru miklu vinsælli. Bezt er-eins og hér að hafa nöfnin bæði á íslenzku og latínu. Latnesku 'nöfnin eru góð þegar panta skal tegundir frá útlönd- um. Fólk skoðar blómin á Aust- urvelli mikið og setur á sig nöfnin á þeim eða skrifar nið- ur. „Andlit" stjúpnanna og ís- lenzku þrenningarfjólunnar þekkja allir. Og gulltoppinn, jsem Matthías Jochumsson gaf jnafn. Regnboðann, sem lokar körfunni í regni, hina litskrúð- ugu Friggjarbrá, er ber nafn konu Óðins Ásahöfðingja, Mar- íusóley bláa og' rauða, fagra eins og allt, sem kennt er við Maríu mey; mánagult flauelsblóm, sem léttlyndir menn nefna Molotov eftir hinum nú hálf útlæga kommaráðgjafa lengst í austri, Paradísarblóm í skær- um litum o. fl., o. fl.— Barrtré voru lengi fágæt í Reykjavík. Nú er allvíða sitkagreni og blá- greni í uppvexti. Birki er mikið ræktað bæði til skjóls og skrauts. Reyniviður er hér oft kvillasamur, en fallegur er hann. Bæði álmtré og hlynur eru sums staðar að vaxa hon- um yfir höfuð. Askur á hér erfitt uppdráttar. í hinum skjól- góða garði Vigfúsar sáluga frá Engey hefir askurinn samt náð um 8 metra hæð; enda þrífast tré vel við sólríkan Laufásveg- inn. Runnarækt fer vaxandi. Henta runnarir vel í smágörð- um þótt rúm sé takmarkað fyr- ir tré. Flestum þykir vænt um trjágróðurinn. Samt finnst ein- staka maður, sem „ekki segist geta andað", ef tré séu nær en í.svo sem 10—15 metra fjar- lægð. Margt er undarlegt í náttúrunnar ríki! In?. Dav. Sovétstjórnin dregur að- eins úr ferðahömlnm. Þó eru hánnsvæoin enn stór. Engin afvopnun. Enn hafa þjóðirnar gefizt upp á að ræða um 'afvopnunar- málin, þar sem sýnt v.ar, að i fundirnir í Lundúnum :, mundú ekki bera árangur. Þeim hefir því verið frestað ". um óákveðinn tíma,- •" og mannkynið heíir því enn orðið fyrir vonbrigðum í þessu efni og skuggi vetnis- sprengjunnar hvilir yfir því ^em áður. En með árangursleysi sínu' hefir fundurinn þó leitt eitt- — í ljós,-.og það er, aS þrátt fyrir hjal sitt um í'riðarvilja sinn og baráttu fyrir batn- andi sambúð þjóðanna, vilja kommúnistar ekki ganga' neitt til samkomulags um a£-! vopnun. Framlag þeirra til þessarra mála hafa verið orð, sem ætluð eru til áróð- vu's eins, en um athafnir hef- jr ekki verið aö ræða og ekki héldur. longun- til athafnav Emi hefir þo^ bví komið. vel í íjós, hvevsu-einiægir kom-, múnistar: eru,: og það er: . harla gott að sínu leyti, \ - [ Stjórnin í Moskvu hefu- dregið aðeins úr ferðahömliun, að því er útlendingn snertir. Gefið hefir vefið leyfi til þess, áð útlendingar megi heimsækja fjói-ar borgir í landssvæðum, sem sovétstjórnin hefir slegið eign sinni á "frá árihý 1940. Borgir þessar eru Riga í Lett- landi, Lvov, áður í Póllandi, Uzhgorod áður í Tékkóslóvakíu. og Cliernovtsy, áður í Rúmeníu, en þrjár þessa'r siðastnefndu éru nú innan endimarka Ukrainu. Einnig hefír stjórnin heimilað, að útledingar heimsæki Irkutsku sem er um 250 km. frá landa- mærum Ytri-Mongóliu í Síberíu og nokkra sérkennilega staði i grennd við Moskvu, sem ferða- menn leita mjög til. Hefir öllum sendisveitum lýð- rajðisþjóöánna • verið tilkynnt þelta, en það var látiö fylgja með, að 300,000 ferkm. svæði í Mið-Atáu; meðfi-am' landamœr- umKína, sé ba'nnsvæ'ði íyrir út- lendinga, svo og. næstum allt umhverfi Leningi-ad og ýmis svæði umhverfis Moskvu. Árið 1953 hertu sovétyfirvöld mjög allar reglur með ferðum útlendinga um landið, svo að þeir máttu varla fara frá Moskvu, og er hér aðeins um litlar tilslakanir að ræða. Bandaríkin hjálpa Indönesum. Bandarikjamenn ætla að veita Indónesum hjálp til kaupa á skipi í Finnlandi. Ætlar ,,International Coopera tion Administratipn" að veita Indónesum 2ja, miiljóna dollara lán í finnskum gjaldeyri til að Iáta smíða flutninga- og far- þegaskip í Finniandi. Fékk Bandai-íkjastjórn finnska gjald e-yrinn sem greiðslu-fyrir fand- búnaðarafurðir, er . seidar-' you í- Finnlandi, Bergmáli hefir borizt eftirfar- andi bréf frá „Leifsgötubúa". „Mig hefir lengi langað til þess að senda Bergmáli hug- leiðingar varðandi Leifsstyttuna, sem stendur í Skólavörðuholtinu, eins og kunnugt er. Við, sem búum fyrir austan Skólavörðu- holtið og vinnum i miðbænum, styttum okkur margir leið um holtið og liggur leiðin þá fram- hjá Leifsstyttunni. Þessi veglegi minnisvarði, sem þjóðinni var færður að gjöf á Alþingishá- tíðinni, stendur á skemmtilegum stað', þar sem hæst ber á holtinu. Styttunni hefði vart verið valinn betri staður, nema ef hún hefði kannske verið sett upp hjá Sjó- mannaheimilinu nýja, en það kom ekki til fyrr en löngu síðar. Sorgleg sjón. Það er eðlilegt að ýmsir þeir ferðalangar, sem hingað koma til lands frá Vesturheimi, leiti uppi þessa styttu, því þeir viia kannske gerst um tengslin milli Ameríku og Islands af sögu Leifs heppna. Enda er styttan einmitt valin með þá víkinga- sögu og landfuhd i huga. En það væri synd að segja að þeir geti farið af fundi styttunnar glaðir i huga, þvi ill er þar umgengnin og sóðaleg. Það hefir verið mér og öðrum, sem um holtið fara, hryggileg sjón að sjá erlenda ferðamenn standa bak við stytt- una og skafa skítinn úr áletrun- inni, sem högginn er í steinplöf:- una á stalli minnisvarðans. Um- hverfið allt i heild er mjög bág- borið og litið verið til þess gert i sumar, að fegra þar í kring. í hitteð fyrra var reynt að gera grasblett í kringum styttuna,' en þegar hann var fljótlega eyði- lagður, var hætt við að hakla honum við. Skotspónn barna. I sumar hefir styttan veriö skotspónn barna, sem hafa gam- an að þvi að kasta í hana grjóti til þess að heyra bylja í henni, og svo að kasta aur í hana! hringinn í krihg. Þetta hefir orð- ið til þess að oftast hefir t.d. áletrunin á plötunni á stallinum, verið nær ólæsileg vegna skíts, en þessi áletrun er á ensku og það munu margir ferðalangar vita er hingað koma. Það má i gera ráð fyrir að einhver þein-a flyti fagra sögu vestur um haf aftur, er hann fer heim til sín. Og varla væri ástæða til þess að . ætla, að nokkur gerði það, er styttuna skoðaði með tilefni gjafarinnar í huga. Látið afskiptalaust. Það skal játaö, að varla er hægt að ætlast til þess að settur verði þarna gæzlumaður, en v:el j mætti girða styttuna þangað ttl. þær umb.ætur verða gerðar á holtinu, að ungir sem gamlir myndu sjá sóma sinn i því að láta þar allt í friðL Þótt ein- staka vegfarandi hafi reynt að hafa áhrif á börn, sem hafa_haft sér það að leik að grýta stytt- una, er svo sem næstu nágrann- ar láti málið alveg afskiptalaust og munu þó vera hæg heima- tökin, því börnin, sem hafa.skít- kastið að leik, eru úr nágrenninu. En mikil er skömm okkar af yanhirðunni og jafnvel þótt bætt; verði úr næsta sumar, verður varla bætt fyrh' liðinn tíma. „Leif sgötubúi". Ath.: Bergmáli hefur fengið annað bréf, þar semr lagt er til að styttarr•wrðfrfittteá 'ióö DAS4 ogr ums^óh- heHnar^fiEfarstöðu-' manni dvalarheihiateihs..: ;

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.