Morgunblaðið - 22.06.1914, Side 2

io66
MORGUNBLAÐIÐ
nú verzlunarmaður í Borgarnesi.
Hinn bróðirinn kom hingað i byrjun
þessa mánaðar til þess að vera
mágkonu sinni til aðstoðar við bú-
skapinn í sumar, er það nokkur bót
f hinni þungu raun.
Einar Helgason.
Tyrkir og Grikkir.
Grimmilegar ofsóknir.
Galib Bey, tyrkneskur ráðherra,
fór snemma í þessum mánuði áleiðis
til Macedóniu, til þess að athuga
sjálfur, hvort kvartanir Tyrkja væri
á rökum bygðar. För hans var ráð-
in að óskum Grikkjastjórnar, þegar
þeir höfðu talast við Galib Bey og
M. Venezelos, stjórnarformaður á
Grikklandi. Þegar ráðherrann heim-
sótti stjórnarformanninn, bar hann
fram fyrir hann alls konar kvartanir
frá Tyrkjum. Venezelos sagðist sjálf-
ur hafa látið rannsaka málið og
kvaðst vita, að kvartanir Tyrkja væri
ánnað hvort algerlega tilhæfulausar,
eða mjög orðum auknar, en þó að
hann hefði sent trúnaðarmann sinn
til rannsóknar, þá þótti honum mjög
æskilegt, ef Galib Bey gæti sjálfur
farið til Macedóníu og sannfærst um
að klaganirnar væri ástæðulausar.
>The Tirnes« flytur bréf það, sem
hér fer á eftir, dagsett 26. f. m. frá
fréttaritara sinum i nánd við Dar-
danella-sundið: —
Fyrir eitthvað 10 dögum bárust
grisku þorpunum Neokhori, Yenis-
helr og Karafutli skipanir frá yfir-
völdum Dardanella að útbúa »bráða-
birgða hæli« handa 100 tyrkneskum
fjölskyldum, sem væri að flýja úr
Macedóníu, með því að rýma úr
nægilega mörgum húsum. Tveim
dögum síðar komu þessir boðuðu
gestir og settust að i húsunum, sem
rýmt hafði verið úr. Þeir hegðuðu
sér mjög vel gagnvart Grikkjum.
Þeir virtust friðsamir og vingjarn-
legir; þetta voru bændur úr Mace-
dóniu.
En 23. mai, um sólarlagsbil, kom
nýr flokkur flóttamanna alveg að
óvöru til Kelafutli þorps. Þeir létu
hið dólgslegasta, tóku þegar að leggja
undir sig hús, ráku ibúana út, og
ieyfðu þeim ekki að hafa annað en
fötin með sér, eða í mesta lagi
vagna. Þeir tóku líka undir sig kvik-
fé sumra, ráku smaia á burtu og
kváðust eiga alt, laust og fast. Hver
sem veitti hið minsta viðnám, var
barinn til óbóta. Þeir sögðu mönn-
um að þetta væri ekki annað en
makaskifti; þeir gæti farið yfir til
Macedóníu og sezt f þær eignir,
sem þeir (aðkomumennirnir) hefði
orðið að yfirgefa þar.
Þessar frásagnir hefi eg frá mörg-
um grískum fjölskyldnm, sem komu
til mín kl. 10 um kvöldið, gangandi
og hörmulega farnar af hræðslu og
örbyrgð.
Degi síðar komumst við að raun
um, að sams konar verk höfðu ver-
ið framin í Yenishelur. Þó að nægi-
lega margir varðmenn væri þar á
næstu grösum, var ekki einn þeirra
sendur til þess að vernda íbúa þess-
ara bæja.
Þessir nýju og óstýrilátu gestir
eru frá Bosniu og Poma. Gizkað
er á að þeir séu um 15 hundruð.
Þeir hafa verið fluttir á skipum til
Koumkaleh, reknir þar í land, sýnd
leið til grísku þorpanna og sagt að
leggja undir sig hús og eignir lands-
manna.
Allir Grikkir á þessum stöðum
eru nú útlægir. Tyrkneskir land-
eigendur, sem höfðu gert félag við
Grikki um jarðyrkju eða kvikfjárrækt,
hafa rekið frá sér alla kristna verka-
menn, án þess að gjalda þeim kaup
eða gera öunur skil, en halda eftir
hjörðunum, ullinni og öllum afurð-
um akranna in toto.
í dag er sagt, að allir Grikkir i
Troad héraði og við sundin, verði
reknir burt og fluttir til Grikklands,
en ekki leyft að hafa nokkurn snefil
af eignum sínum með sér.
Það þykir eftirtektavert, að þessi
skyndilega árás var gerð skömmu
eftir að Talaat Bey átti tal við Zar-
inn.
Simskeyti til Times frá Chios,
dagsett 2. júní, segir svo:
Meir en 3000 konur og börn,
yfirkomin af ótta, komu hingað í
gær og i dag á flótta frá Asíu-
ströhdum, hörmulega leikin, svívirt
og hrakin af blóðþyrstum, hams-
lausum Tyrkjum.
Vér biðjum yður að taka svari
þessara margþreyttu, hrjáðu vesalinga,
sem tyrkneskur ofsi hefir rænt eign-
um, heimilum og föðurlandi. Æði
óaldarseggjanna linnir ekki. Búist
við þúsundum flóttamanna enn. Vér
biðjum oss líknar í nafni mannúð-
arinnar.
17. júní.
Samsöngur í Goodtemplarahúsi.
»17. júní* syngurl
Þá er uppi fjöður og fit í öllum
bænum. Þá vita menn að skemtun
er i boði — bezta skemtunin, sem
bæjarmönnum er boðin. Enginn af
söngunnandi mönnum borgarinnar,
og þeir eru margir, lætur þá tæki-
færið ónotað. Og svo vinsælir eru
samsöngvar félagsins, að það er al-
veg óþarfi að auglýsa þá, húsið fyll-
ist samt. Menn rífast um aðgöngu-
miðana. Þessi hefir reynslan verið
og ekki fara vinsældir félagsins þverr-
andi.
Á föstudaginn og laugardaginn hélt
félagið samsöng undir stjórn Sigfús-
ar Einarssonar tónskálds. Söngskráin
var hin allra bezta. Þar voru mörg
ný lög, svo sem »Várens vandringf
eftir Hugo Alfvén, »Tonerna« eftir
Lagercrantz, sem var snildarlega
sungið, og »Klunkom, Welam Wel-
amsson* eftir Selim Palmgren. En
>ar voru einnig fornir góðvinir eins
og t. d. »Ett Bondbröllop* eftir
Söderman, »Kornmodsglandsen« eftir
Lange-Mtiller, »Landkjending« Griegs
o. fl. Raddir söngmannanna eru
fram úr skarandi góðar, hljómmiklar
og styrkar. En manni varð það
ósjálfrátt að andvarpa, er maður
hugsaði til húsakynnanna og bar þau
saman við erlendar sönghallir, þar
sem alt er gert til þess að söngur-
inn geti notið sin.
Hr. Ragnar Hjörleifsson söng ein-
söng í »Dronning Dagmar ligger i
Ribe syg« með þýðri rödd og af
góðum skilningi, en hr. Pétur Hall-
dórsson söng einsöng í »Landkjend-
ing« Griegs, seinasta laginu á söng-
skránni. Það er hreinasti óþarfi að
fara að hæla rödd Péturs, maður
hefir svo oft dáðst að henni áður,
að það væri að bera í bakkafullan
lækinn, og ekki tókst honum mið-
ur nú en endranær. Lagið þettta
var yfirleitt ágætlega sungið, en
mætti maður nokkuð að því finna,
þá þótti mér það helzt á skorta, að
það hefði ekki verið sungið afnógu
miklum eldmóði.
»17. júní« er vandur að virðingu
sinni. Hann syngur ekki nema því
aðeins að hanu viti það fyrirfram
að söngurinn sé í alla staði góður.
Og þess vegna gengur aldrei nokk-
ur maður að því gruflandi hvernig
skemtanirnar muni verða. Og þess
vegna er altaf húsfyllir þegar hann
lætur til sín heyra. — —
Áheyrendur klöppuðu óspart lof
i lófa og guldu söngmönnunum
einróma þakklæti.
Héðinn.
Mannætnr á Nýju-Gnineu.
T)r. Tumwald, þýzkur vísinda-
maður, hefur verið á rannsóknarför
um Nýju-Guineu, sem er stór eyja
í miðju hitabeltinu fyrir norðan
Ástraliu. »Neues Wiener JournaU
2. þ. m. hefur eftir áströlsku blaði
frásögn doktorsins um ferð sína eftir
Augusta-fljótinu i nýlendum Þjóð-
verja á eynni. Fór hann fyrst á
vélbát, svo langt sem hann komst,
en síðan fótgangandi. Villimenn
þeir, er hann hitti, voru ýmist mein-
lausir eða fjandsamlegir. Eftir sögu-
sögn hans eru mannætur víðast hvar
inni á eynni, og safna þ'eir höfðum
þeirra er þeir hafa drepið og geyma
þau i kofum sínum til skrauts, þurka
þau fyrst og mála síðan með ýms-
um litum. Þegar samkomur eru,
hafa þeir hausana með sér og skreyta
með þeim samkomustaðinn og þyk-
ir mest virðing í því að hafa sem
flesta hausa meðferðis. Aftur á
móti eru skrokkar þeirra, er drepn-
ir eru, steiktir og étnir. Af þvi að
kynflokkarnir eiga i sifeldum skær-
um og bardögum innbyrðis, fellur
einlægt til meira og minna af manna-
kjöti til búbætis hjá þeim.
(Dr. Turnwald er, sem kunnugt
er, kvæntur islenzkri konu, frú
Kristínu, systur Dr. Helga Péturss.)
Friðun héra.
(Aðsent).
Eg býst við, að margir hafi, eins
og eg, rekið upp stór augu, þegar
þeir lásu í Morgunblaðinu, að stjórn-
in legði fyrir næsta alþingi frumvarp
um friðun héra. Mér lék forvitni
á að sjá þetta frv. og af því að eg
býst við, að fleiri langi til þess, ætla
eg að biðja Morgunblaðið að lofa
mér að fara nokkrum orðum um
það.
Frumvarpið er stutt, aðeins tvær
greinar. Fyrri greinin er þessi:
»Stjórnarráð íslands getur ákveðið,
að hérar skuli fiiðaðir vera, nokk-
urn hluta árs eða alt árið«. í hinni
greininni er lögð 20 kr. sekt við
héradrápi.
Orsökin til þess, að frumvarp þetta
er fram komið er sú, að stjórnar-
ráðinu hefir borist bréf frá veiðistjóra
Th. Havsteen i Hróarskeldu, og mæl-
ist hann til þess, að löggilt verði
áðurgreind ákvæði um friðun héra,
svo að hann geti gert tilraun til að
flytja hingað alt að 50 héra frá Nor-
egi eða Færeyjum og sleppa þeim f
apríl eða maí 1913, fyrst á Suður-
landi, en síðar á Norðurlandi, ef til-
raunin hepnast.
Ef eg man rétt, þá var einhvern'
tíma gerð tilraun til að flytja héra
hingað til lands, en ekkert man eg
hvenær það var. Tilraunin hefir
mistekist.
Það eru ekki mörg ár síðan Eimreið-
in flutti grein um ýms dýr, sem hér
mundu geta lifað, ef þeim væri slept
á land, en þá var þessu nauðsyuja-
máli enginn gaumur gefinn.
Nú er þó loksins rekspölur kom-
inn á málið, og er vonandi því
verði vel tekið. Hérar eru mjög
meinlaus dýr, eins og allir þekkjar
en kjöt þeirra er afbragðs gott, og
er enginn vafi á því, að gagn mætti
verða að þeim, ef þeir fjölguðu.
Það getur ef til vill verið álita mál
hvort ekki væri bezt að fá héra frá
Grænlandi. Eg get verið hræddur
um, að norskir eða færeyskir hérar
þoli ekki kuldann hér.
Annað er það, sem athuga ber f
þessu máli:
Geta ekki tófur orðið hérunum
skæðir óvinir? Eg fyrir mitt leyti
efast ekki um, að svo geti farið, en
það gæti að því leyti verið gróði,
að tófur bönuðu þá ekki ám eða
lömbum á meðan. Sjálfsagt mætti
flytja hingað mörg fleiri dýr til gagns
og gamans.
18. júní 1914.
Dýravinur.
Birting þessarar greinar hefir dreg-
ist lengur en skyldi, vegna rúm-
leysis í blaðinu.
Ritst j.