Morgunblaðið - 02.03.1919, Blaðsíða 1

Morgunblaðið - 02.03.1919, Blaðsíða 1
Suitjaudasí snarz 1919 0, MNrs yr IVJ Ritstjórnarsimi nr. 500 Sitstjóri •- ViiJtijéia' n r Fi ísafoldai ífr/. sífttfregtiir Frá fréttaritara Morgunblaðsins Khöfn, 27. febr. Stjórnarskiftin í Danmörku. Rode lýsti því yfir í þinginu, að ef ríkislánið verði ekki samþykt fyrir kvöldið, þá muni stjórnin beiðast lausnar þegar í stað. Stjórnarblaðið „Politiken" býst við því, að J. C. Ghristensén verði forsætisráðherra, Neergaard utan- ríkisráðherra, Sigurd Berg fjár- málaráðherra og Slebsager innan- ríkisráðherra. Það er alið brot á ánda grund- vallarlaganna, ef landsþingið ætl- ar að nyeða stjórnina til að segja af sér eftir að þjóðþingið hefir samþykt lántökuna, en í þjóðþing- ínu hefir stjórnin meirihluta og landsþingið er óupsegjanlégt. Hollendingar hervæðast. Frá Amstejrdam er símað, að ef Belgía krefjist hollenzkra land- vinninga, muni Holland þegar í stað bjóða út her. HiB nýja Þý úúmá Utanríkisráðherra Þjóðverja, Brockdorff-Rantzau greifi, leyfði amerískum fréttaritará að hafa tal af sér nýlega og barst þá talið að nýlendum Þjóðverja. Greifmn byrjaði þá með því að segja, „að Þjóðverjar geti ekki látið sér lynda, að eignum þeirra sé ráðstaf- að án samþykkis þeirra". — Auð- vitað geta Þjóðverjar ekki „látið sér það lynda". Bn hvaða ráð hafa þeir til þess að láta til sín taka? Engin — nú sem stendur! Þjóð- verjar verða að láta sér það lynda, sem friðarfundurinn vill að fram nái að ganga. Sem stendur hafa Þjóðverjar engin vopn í höndum gegn „im- periaHsma" Vestur-Evrópu önnur en stefnuskrá "Wilsons. Og auðvitað ber þá Rantzau greifi þetta vopn í'yrir sig — og beitir því eigi ólag- lega. Porsetinn hefir haldið því fram á friðarfundinum, að nýlend- urnar skuli verða alþjóðaeign. Jú, KaupirSu góðan hlut, fá mundu hvar þú fékst hann Sigurjón Pétursson. OLAVERÐ er irá í dag* kr. 200,00 smálestin. Reykjavik i. maiz 1919. LiiidsveizloBÍn. því ekki það, segir þýzki Utanríkis- ráðherrann, en þá verða allar nýlendur að vera alþjóðaeign — nýlendur Frakka og Breta eiimig! Og svo bendir hami fréttaritarau- um á Miðafríku, Svertingjalandið, og nýlendu þess: ,,Svarta beltið" í Norður-Ameríku! Et' þáð er nokk- urt.land, sem hefir rétt og kröfur til Miðafríku og hagsmuna að gæta þar, ]>á er það Norður-Ameríka, þar sem eru miljónir Svertingja, kynbræður þeirra þjóðflokka, sem Prakkar, Bretar og Belgar kúga4 Það skal látið ósagt, hvað utan- ríkisráðherrann ætlast í'yrir með ji, í að vekja ei'tirtekt Bandaríkj- anna á Miðafríku. En nýlendumál- in eru eitthvert vandasamasta við- fangsefni friðarráðstefnunnar - einn af þeim stærstu steinum, sem Wilson verður að ryðja xir vegi, áður en liann nær heimsfriðartak- marki sínu. Afstaða Breta og Prakka er Jjós. Þeir vilja að þýzku nýlendurnar verði „fyrst um sinn" undir síjium yfirráðum og*maður getur nokkurn veginn með vissu sagt sér ]>að, <>ð þetta „fyrst um sinn" þýðir „um tíma og eilífð". T'ví að fremur fella þeir úr stefnu- stefnuskrá Wilsons en þeir láti slíka landvinninga ganga sér úr greipum. Auðvitað láta þeir ný- lendurnar verða undir eftirliti og yfjrráðum alþjóðasambandsins. Því að framkvamulastjórn þess verður ekki fyrst;i valdlausa veldið hér á jörðu. En Þýzkaland er líka kraftlaust' mi sem stendur. Það er satt — sigr- aðir ménn verða að sætta sig við alt, og frá Þýzkalandi heyrast nú æ hærri kveinstafir úfc af því, hvernig btodamenn misbeiti valdi sínu. — Og það verður langt þang- að til Þjóðverjar geta beitt öðrum vopnum heldur en mannviti sínu. En tíminn líður og nýir tímar munu upp renna. I'i'átt fyrir það, þótt hver höndin Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann. Sigurjon Pétursson. sé ini uppi á móti amiari í Þýzka- landi og hver byltingaaldan af ann- ari velti sér yfir hina ólánsömu þjóð, ])á er maður þó farinn að sjá móta fyrir hinu nýja Þýzkalandi, og sá dagur mun koma, að „hið þýzka ríki" kemur fram á sjónar- sviðið, voldugra heldur en það er nú. Það er tæplega efi á ])ví, að hinn þýzki hluti Aiísturríkis rnun sameinast þýzka bandalaginu, og þegar þetta nýja ríka liei'ir uunið luio' á Bolzliewismauum, þá á það ciiii fyrir sér að verða stórveldi. Það líða máske 10 eða 20 ár þaugað til endurreisnardágur þess rennur ujtj). Enhannmun koma. Bkkert er heim'skúlégra Iieldur en að liugsa ])að, að Þýzkaland sé komið á kné — eins og það sé hægt að knésetja 100 miijónir manna, sem halda samah og hafa bæði vilja og þrek iil þess að lifa lífi sínu. Leikhúsið Skuggar eftir Pál Steingrímsson. fslenzku leikritaskáldin hafa flú- ið land, gengið í skóla hjá Mater- laenk og d' Annunzio og yrkja á dönsku. fJcir hafa tollað í tízkunni livað leikritagerð snertir, tízku þeirri, sem nú er í hefð víðsvegar uni heiminn og þykir girnil*g til fróðleiks ein's og í'Iest sein nýtt er. Þrjú rit Jóh. Sigurjónssonar og tvö af ritum Kambans hafa verið leikin hér við góðaji orðstír. En eigi er ósennilegt, að viðtökurnar hafi að sumu leyti verið því að þakfea, að gótt orð hafði áður farið af þeim í Danmörku. Maðurinri er mi einu sinni svo garður, að hann setur hterra það sem kemur utan að. Leikurinn ]iýi, sem iiú hefir ver- ið sýnduf nokkrum sinnum hér, er saminn í arida tízkmmar. Veiga- Blaupirðu góðan hlut, þa mundu bvar þú fékst hann Sigurjón Pétursson. mikið, en sorglegt, ei'ui er tekið til meðferðár, efni sem íslenzk skáld hafa fyr notað. Því er haldið ineð sívaxandi „dramatískum" þunga frá upphafi til enda, og fjarskyld- um efnum ekki blandað inn í. Ann- ar þáttur er veikastur að bessu leyti. En þar bætir höfundurinn á- horfendum upp kyrstöðu efnis- ins með óvenju sömmm og skemti- legum þætti úr íslenzku sveitalífi. Og búningurinn er, eins og áður er sagt, eftir nýja skólanum. Pólk- ið segir margt fallegt og (sumt 1 jóm- andi fallegt, einkum elskendurnir, Ulfhildur og Steindór. Smnir segja margt vcl og aðrir margt hnittið. Höfundurinn hefir auðsjáanlega lagt ajesta rækt við að skrifa falleg- ar setningar og hefir tekist það. Og vandvirkni hans á þessu sviði A'eld- ur því,að sumstaðar eru orsakasam- böndin ekki eins eðlileg og á liefði orðið kosið og afdrifin ekki sem réttlátust. Manni finst óeðlilegt, að Dagur bóndi fer að storka iaun- dóttur sinni með því, að bróðir^ hennar sé í þann vegirin að kvæn- ast. Sektartilfinningin ætti að vera þyngri á honum en svo, að ]mð væri "mogulegt. Og eigi finst maiini fá- tæktiji cin geta verið næg ástæða til þcss að Ulfhildur giftist manni,- sem hún hefir viðbjóð á, þrátt fyr- ir það, að hún elskar Steindór sem áður, eftir að hiin veit um skyld- leikann. Til þfess er hún of skap- mikil kona. — Höf. lætur syndir feðranna koma niður á börnunum. En alt mælir með því, að Steindór hefði hlotið dálítið léttari eu Dag- ur þyngri refsidóm. Og yfirleitt virðist leikurinn helzt til bölsýnis- kendur. Nýja leikritagerðin er vandasamari, bæði í'yrir höfund og leikendur, en sú gamla, ekki sízt hér á landi. íslenzkt eyra er óvant morgu því, sem persónurnar segja, og reynir þá á leikandann, að hann segi það, sem segja þarf, án þess að meiða eyra áheyrandans. Þessi vandi fylgdi öllum stærri hlutverk- mmm í ,.Skuggum", og þrátt fyrir það voru þau svo af hendi leyst, að unun var á að horfa. Jón Vigfússon hefir umfangs- meira hlutverk en hann hefir sést í áður, og sýndi nieiri kraft og karl- mensku í leik sínum, en maður íiefir hingað til átt að vcnjast af hans hálfu. Má glögt sjá, að hann hefir fjölbreytt skilyrði til þes; að leika, því að áður hefir hann sýnt að hann er ágætur skopleikari. Aðlaðandi var leikur frú Stef- Kaupirðu góðan hlut, þá mundu hvar þú fékst hann Sigurjón Pétursson.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.