Morgunblaðið - 09.05.1931, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 09.05.1931, Blaðsíða 5
m Laugardaginn 9. maí 1931. JllofrfltwMa^ Aífons 13M siðasti konungúr Spánverja. Konungurinn sem braut stjórnar- skrána. Asquith f. .yrverandi stjórnar- forseti Englendinga heimsótti Al- fons 13. Spánarkonung skömmu eftir heimsstyrjöldina. Konungur- inn trúði Asquith fyrir áhyggjum sínum og sagði m. a. „35 konungar hafa verið reknir frá völdum. — Hver verður hinn 36?" Síst er að undra þótt Alfons óraði lengi fyrir því, að hann myndi vera síðasti konungur Spánverja. Hann sá að konungsvaldinu hnignaði svo að um og lýðveldi var sett á stofn (árið 1873). Árið eftir tóku Spán- verjar son Isabellu, Alfons 12. til konungs. Hann sat við völd þangað til hann dó (árið 1885). Hálfu ári seinna fæddist sonur hans, Alfons 13. Hann var því konungur frá fæðingunni, en móð- Ir hans stjórnaði þangað til hann varð myndugur. Á bernskuárum Alfons, laust fyrir aldamótin, töpuðu Spánverj- ar Kúba, Portorico og Pilipps- eyjunum. Þessi viðburður táknar þýðingarmiki] tímamót í sögu Spánverja. Nýlendur þessar voru síðustu leifarnar af spánska heims- veldinu, sem einu sinni var svo víðáttumikið, að sólin settist aldrei spænskur stjórnleysingi reyndi að myrða hann við hersýningu á Spáni. En þrátt fyrir marga góða hæfi- leika var Alfons þó að lokum steypt af stóli. Hann var fæddur nokkurum öldum of seint, segir próf. Madariaga. Alfons 13. átti kyn sitt að rekja til frönsku einvaldskonunganna af Bourbon-ættinni. Orlög Lúðvígs 16., aftaka hans eftir byltinguna miklu, skelfdu ekki Alfons 13. — Hann var skilgetinn afkomandi „sólkonungsins" Lúðvígs 14. Ein- kunnarorð Lúðvígs 14: „L'état e'est moi", hljómaði betur í eyrum Alfons en lýðveldiskenningar seinni tíma. Hann var ekki látinn ferðast til annara landa á upp- eldisárunum. Hann kyntist ekki af eigin reynslu stjórnarháttum annara þjóða. Jesúítaprestur og hershöfðingi ólu hann upp við frá- sagnir um einveldiskonunga lið- inna tíma. Snemma kom það í ljós að Al- fons 13. var ráðríkur og vildi stjórna sjálfur. Romanones greifi, ráðherra í fyrstu og síðustu stjórn Alfons 13., segir m. a. frá eftir- tektarverðum viðburði á fyrsta ríkisráðsfundi konungsins. Alfons var þá 16 ára. An nokkurs tilefnis las konungurinn upp stjórnar- skrárgrein, þar sem sagt var, að konungurinn skipi embættismenn og sæmi menn heiðursmerkjum. Konungurinn kvaðst vilja benda ráðherrunum á, að hann ætlaði að halda öllum rjettindum sínum óskertum og nota sjer þau. Einn ráðherranna leyfði sjer þá að benda konungi á aðra grein í stjórnarskránni, er segir. að und- irskrift ráðherra þurfi með kon- nngi til þess að ráðstáfanir hans öðlist gildi. Konungshjónin útlægu. Þegar þau spænsku konungshjónin komu til Parísar, var þeim tekið þar með kostum og kynjum. Hjer sjást þau á svölum Meurisses-hótels í París, þar sem manngnii hefir safn- ast saman til að hylla þau. segja alls staðar í Evrópu. Og þar í ríki Spánarkonungs. Missir ný:. að auki hafa konungarnir á Spáni lendanna sveið Spánverjum sárt, lengi verið valtir í setti. , en varð þó til þrsss, að kraftar —----- þeirra sameinuðust um verklegar í marga mannsaldra hefir bar- framfarir heima á Spáni. Efna- átta staðið milli konungs og þjóð- hagslegar og andlegar framfarir ar á Spáni. Á dögum Napoleons á Spáni á síðastliðnum áratugum mikla fengu Spánverjar stjórnar- hafa haft pólitíska þróun í för með frelsi. Napoleon rak Ferdinand 7. sjer. Spánverjar eru að vakna úr frá völdum og gerði Josef Bona- löngum miðaldadvala. En Alfons parte að konungi á Spáni. En eftir, 13. skildi aldrei samtíð sína. fall Napoleons komst Perdinand | —~---- 7. aftur til valda á Spáni. Hann Þó er hann -mörgum góðum lofaði að halda stjórnarskrána, en hæfileikum gæddur. Hann er vel braut Klana strax, tróð rjettindi gáfaður, viðfeldinn í umgengni og þjóðarinnar undir fótum sjer og frægur fyrir hugrekki. Oft voru stjórnaði með harðri hendi. Dóttir honum sýnd banatilræði, en hann hans, Isabella 2., amma Alfons 13., (ljet sjer hvergi bregða. Á sjálfan hjelt áfram baráttunni á naóti ^bniðkaupsdaginn var sprengikúlu þjóðinni. Þar að auki var hún ill-. kastað eftir vagni hans og drotn- Lengi framan af hafði Alfons 13. þing við hlið sjer. En þing- ræðið á Spáni var nafnið eitt. — Hægrimenn og frjálslyndir sátu til skiftis við völd, og rjeði kon- ungurinn oftast mestu um stjórn- arskiftin. Smátt og smátt kom einræðis- hugur konungsins greinilegar í ljós. „Jeg er fæddur til þess að vera konungur, þess vegna vil jeg stjórna", sagði hann, þegar hann rauf þingið og kom á einræði haustið 1923. Mönnum er enn í fersku minni, hvað síðan hefir gerst á Spáni, og skal það ekki rifjað upp hjer. Pall konungsvaldsins á Spáni er enn einn vottur þess, að nú á tímum helst engum konungi það uppi, að stjórna á móti vilja þjóð arinnar og virða rjettindi henna ' vettugi. Khöfn í apríl 1931. P. > • » Keiiutioö að KorpúlísstöðnH n. Þar er þá til méls að taka, era fyr var frá horfið, er lækna nir voru staddir í nýja f jósinu á I orp úlfsstöðum, ef það þykir þá ^kki of lítilfjörlegt að kalla slíkan kúa- sal „fjós". Það var engum bl iðum um það að fletta, að hjeða . gat mjólkin komið óvenju hre' í, ef vel var á öllu haldið. ósjálfrátt dettur manni' í hug hvort berklaveiká verði ekl i vart í kúnum. Erlendis gerir .erkla- veikin stórtjón sumstaðar er kimna smitaður af berl? aveiki. Það er nú hvort tveggja að berkla- veiki er sjaldgæf í kúm hjer á landi, enda hefir hennar et ?i orðið vart á Korpúlfsstöðum. Vj t eruni betur settir að þessu leyti m flest- ir aðrir. Þá er annað atiiði, se í blasir beint við augum: Hjer er áreiðan- lega sjaklgæft tækifæi'i til þess að irækta kúakyniS íslenska og bæta það. Hjer er f jöldi kúa sa ían kom inn og því veitt nákvæn athygli hversu hver þeirra mjólkí r, hvern ig mjólkin er o. s. frv. ' >g alt er þttta undir stjórn áb .gamanir; sem hugsar sjer hátt. Je geng að því vísu, að Korpíilfsst ðir verði smám saman mesta kj' bótabú á landinu fyrir nautgripi Þesslega leitst mjer líka á stær: ta bolann, sem jeg sá þar, 7 í •« gamlan dreka. a gripun m og UIMÍ þri? jungur Áteiknaðar hánnyrðir ^. fyrir hálfvirði. Til þess &ð aoglýsa verslnn vora og f áteiknaðar vörnr vorar knnnar um alt Ie- land á sem skjótastan hátt, bjúöuai vje > ölln islenskn kvenfólki eftirtaldar vörur: áteikn kaffidák . . . 130X130 om. 1 — ljósadnk . . . 65X CA — 1 — „löber". . . . 35X100 - 1 — pyntehandkl.. . 65X100 — 1 — „toiletgarniture" (4 stk.) fyrir danskar kr. 6,85 auk burðar- gjalds. Við ábyrpjumst, að haunyrðirnar sjen ir 1. fl. ljerefti og með feguretu nýtisku munetrum. Aðeins vegna mikillar fram- leiðs-lu getum við ge?t þetta tilboð, eem •r hafið yíir aila samkepni. Sjerstök trygglng vor: E' þjer eruð óé- n»gð, sendum við peuingana til baka. Pöntunarseðill. Morgunbl. */5—'31 Nafn................ Heimili............... Póststöð............... Undirrituð pantar hjermeð gegn eftir- kröfa og bm'ðargjaldi......lett hinnyrðaefiii á dantkar kr. 6,85 (tttið, 3 ¦•tt lend burðargjaldsfritt. Skandinavisk Broderifabrik, Nörrevoldgade 54. (tidl. Herluf TroUesgade 6,) Kóbenhavn K. ræmd um heim allan fyrir ástar- æfintýri og ósiðsamt líferni. Að lokum var hún rekin frá völdum og flæmd úr landi. Eftirmaður hennar, Amadeo af Savoyen, var fáum árum seinna neyddur til þess að fara frá völd- mgarinnar. i parís var honum seinna sýnt banatilræði, þegar hann Of forseti Frakka óku til forsetabústaðarins. Alfons stóð þá upp í vagninum og hrópaði: „Vive la France!" í annað sinn reið hann tilræðismanninn niður, þegar Með þingrofinu og einræðinu braut Alfons 13. stjórnarskrána. Hann rauf eiðinn, er hann hafði unnið að stjórnarskránni. Meðal þjóðarinnar fekk hann auknefnið Alfons „hinn svikuli." Stjórnarskrárbrotið og einræðið varð konungsvaldinu á Spáni að falli. „Þii hefir brotið stjórnar- skrána, þjer getum vjer ekki treyst", sögðu stöðugt fleiri Spán- verjar, einnig margir, er áður voru eindregnir fylgismenn kon ungsvaldsins. Ár frá ári jókst lýð veldishreyfingin. Eftir fall Rivera reyndi fyrst Berenguer svo Aznar árangurslaust að bjarga konungs- valdinu. Án blóðsúthellinga, án Te pn- og nnglinga Sumarkápu mjðg fallegar og ódýrar. Vöruhýsil. Jeg keni þá að öð u meginat- riði: Meðfeo-ð mjólkur anar, þegar hún kemur úr fjósin l. Að mestu leyti fer hún fram i sjerstökum mjólkurvinslusal, fu lum af alls- konar fagurgljáandi vjelum, og hefir allur útbúi tður kostað gcysimikið fje, rijei er ekki um ncitt smáræði að r 3ða, enda má taka á móti 1000 lít um mjólkur á 1 klukkustund. Frá því að mjólk n kemur inn i salinn og er helt •' sjerstök ker, má heita að hún s reymi í lokuð- um pípum, vjelum eða ílátum, til þess að henni er f\ 't í dauðhreins- aðar flöskur eða önnur mjólkur- ílát. Það, sem ekki er Pastörshitað, gengur í gegn m einskonar skil- vindu. sem fjarægir óhreinindi. sem kynnu að hai i komist í mjólk- ina. Pastörshituni • fer fram í stór- eflis málmkeri og er mjólkin hituð þar með gufu un 63° í hálftíma. Þykir þessi aðferí betri, og miatti liætta á að hún .pilli mjólkinni heldur en Pastön .útun við hwrra lutastig og skemri tíma. Nýmóðins áhald er mjólkurkæl- rinn, sem tekur ið heitu mjólk- nni, eftir Pastör; útunina og kæl- hs hana. Mjólkin .treymir gegnum hann án þess ; 5 loftið komist laokkurs staðar ac henni, og kemur ísköld \it, en áð r var hún kæld á opnum kæli o gat tekið í sig Sími 1514. Rjómn-ís. Okkar rjómaís er sá besti og lang- ódýrasti sem fáanlegur er hjer á landi. Hann er búinn til af sjer- Eræðingi í mjólkurvinslustöð okk- ar, en hún er búin öllum nýjustu vjelum og áhöldum til ísgerðar. Þar sem góðir gestir koma — þarf góðan ís. Pantið hann í síma 930. Mjólsurljelag Reykjaviknr. — Mjólkurvinslustöðin. — minstu óeirða losuðu Spánverjar sig við konungsvaldið og settulýms óhreinindi í • loftinu. lýðveldi á stofn. ¦ Nú er mikið al mjólkinni selt á Hressingrarskálinn, Pósthússtræti 7. fs, margar tegundir. Einnifí í krúsum sem taka má með sjer heim.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.