Morgunblaðið - 01.03.1932, Blaðsíða 3

M O R O T N R L A Ð I Ð
«
m
■m
m
m
■m
m
m
m
m
m
m
S
f
’Dtref.: H.f. Arvakur, Reykjavlk.
Kltatjörar: Jön Kjartanaaon.
Valtýr Stefánaaon.
Kltatjörn og afKrelOala:
Austuratrœtl 8. — Slrnl 100.
Auelýalngaatjöri: B. Hafbar*.
AuslýalnKaakrlfatofa:
Auaturatrœtl 17. — Slmt 700.
Helmaalmar:
Jön Kjartanaaon nr. 748.
Valtýr Stefánaaon nr. 1180.
E. HafberK nr. 770.
Aakrlftagrjald:
Innanlanda kr. 2.00 A mánuttl.
Utanlanda kr. 8.50 A mAnutSL
t lauaaaölu 10 aura alntaklO.
20 aura maO Leabök.
Lappómenn
gera uppreisn.
Helsingfors 29. febr.
United Press. FB.
Fullyrt er, að Lappómenn hafi
SHÍ'nað saman her manns og búið
hann vel rifflum og vjelbyssum.
Her þessi kvað nú biiast ti'l að
fara til Helsingfors, taka borg-
ina herskildi og setja Lappómanna
stjórn á fót .í landinu.
Tillögur FramsófcnarflokksinB
í kjöröcemamálinu.
Afnám landskjörsins. Reykjavik fái 7—8
þingmenn. Giillbringu- og Kjósarsýsla og
Suður-Þingeyjarsýsla verði tvímenningskjör-
dœmi. Siglufjörður sjerstakt kjördœmi. —
Eins og getið var um hjer i „Landskjörið verði lagt nið-
blaðinu, flytja fulltrúar Sjálf- ur. Þingmenn Reykjavíkur
stæðisflokksins og Alþýðu- verði 7—8. Gullbringu- og
flokksins í milliþinganefndinni Kjósarsýsla og Suður-Þingeyj-
í kjördæmamálinu frumvarp arsýsla verði tvímenningskjör-
um breyting á stjórnarskránni. dæmi (eða t. d. G.- K. verði
Hefir áður verið skýrt frá inni- skift í tvö kjördæmi). Siglu-
haldi þess. Aftan við frumvarp fjörður verði sjerstakt kjör-
þetta er prentað sem fylgi- dæmi“.
skjal nefndarálit frá fulltrúum Fulltrúar hinna flokkanna
S.iálfstæðisflokksins í kjördæma ljetu nú bóka:
nefndinni. ,,Af hálfu fulltrúa Sjálf-
Nefndarálit þetta er langt stæðisflokksins lýsti Jón Þor-
og ítarlegt og hefir margvís- láksson yfir því, að hann skildi
legan fróðleik að geyma. Aft- framkomu þessara tillagna full
an við það er prentuð ritgerð: trúa Framsóknarfl. í sam-
,,Þjóðfjelagsvaldið nú á tím- bandi við ákvörðun þá, sem
um“, eftir Jón Þorláksson; er bókuð er í niðurlagi fundar-
þar mikill fróðleikur saman gerðar 22. fundar, og atkvæða-
dreginn. Verður nánar skýrt greiðslunnar á þeim sama fundi,
frá þessu hvorttveggja síðar. sem augljósan vott þess, að
Að þessu sinni verður sagt þeir vildu eigi sætta sig við
nokkuð frá störfum milliþinga- þann grundvöll, sem lagður
nefndarinnar og þeim tillögum, væri í tillögum fulltrúa Sjálf-
sem þar komu fram. j st.fl. Gat hann þess, að Sjálf-
st.fl. teldi þessar breytingar,
Tillögur fulltrúa Sjálfstæðis-
flokksins.
sem felast í tillögum fulltrúa
} Framsóknarfl., öldungis ófull
Kallio bóndi,
foringi Lappómanna.
Á ráðuneytisfundi hefir verið
hekin sú ákvörðun að gera víð-
tækar hernaðarlegar varúðarráð-
stafanir og koma í veg fyrir það
með valdi, að áform Lappómanna
hepnist. Öllum hermönnum hefir
verið skipað að hverfa til herbúða
sinna og bíða þar fyrirskipana. —
Engir hermenn fá brottfararleyfi
að sinni. Margir sem kunnir eru
gangi landsmála. í Finnlandi, telja
líklegt, að Lappómönnum kunni
að verða ágengt með áform sín,
þar sem fjöldi yfirforingja í hern-
«m eru hlyntir Lappóhreyfingunni.
Helsingfors 29. febr.
United Press. FB.
Uppreisnarmenn hafa sett Svin-
hufvud úrsiitakosti og krafist þess,
að ný stjórn verði mynduð, sem
telji sjer skylt að kveða niður
Marxismann.
sfirðingar
vilja ekki atvinnubótalán.
Isafirði, 29. febr. FB.
Vegna tilmæla bæjarstjóra um
að bærinn fengi lánaðar 16—17
þúsund krónur úr kirkjubygging-
arsjóði, til atviunubóta, var hald-
inn safnaðarfundur í dag, að af-
lokinni messu.
Tilmælum bæjarstjóra var hafn-
að með 186 atkvæðum gegn 18.
Mötuneytið. í gær var úthlutað
163 máltíðum handa 76 fullorðnum
og 87 börnum.
Þessar tillögur hafa verið nægjandi og taldi gagnslaust
birtar almenningi, svo að óþarft að halda áfram umræðum á
er að endurtaka hjer. Tillög- þeim grundvelli. — En jafn-
urnar fara, sem kunnugt er framt lýsti hann yfir því, að
fram á einmenningskjördæmi ef það gæti fremur leitt til
með uppbótarsætum; öll núver- samkomulags í nefndinni,
andi kjördæmi eiga að haldast. mundu fulltrúar Sjálfst.fl. geta
Tillögurnar komu fyrst fram á fallizt á það kosningafyrir
11. fundi nefndarinnar (30.; komulag, er stungið er upp á
nóv.), en voru rækilega skýrð- í till. Jóns Baldvinssonar, er
ar á 16. fundi (14. des.). fram voru lagðar á 19. fundi
nefndarinnar 19. des. sl., um
Tillögur fulltrúa Alþýðuflokks- hlutfallskosningu í fleirmenn-
ins. ingskjördæmum.
Aðaltillaga fulltrúa Alþýðu-: Jón Baldvinsson Ijet í ljós,
flokksins er, að landið verði. að þar sem till. Framsóknarfl.
eitt kjördæmi og þingmenn gengi í öfuga átt við tillögur
kosnir allir í einu með hlut- hans á 19. fundi nefndarinn-
fallskosningu. Þessari uppá- ar, þá gæti hann eigi fallist á
stungu hreyfði Jón Baldvins- þær“.
son fyrst á 10. fundi nefndar-; ----
innar (27. nóv.), en lagði til-: Að svo stöddu verða eigi
löguníT fram skriflega á 19.' ræddar hinar furðulegu tillög
fi ndi (19. des.). Á þessum! ur fulltrúa FramsóknarflokkS'
sama fundi lagði hann einnig ins. En eins og allir sjá, eru
fram þá varatillögu, að landinu tillögurnar stórt spor aftur á
yrði skift í 6 stór kjördæmi frá núverandi kosningatil
(er hann tilgreindi nánar), og högun.
að hlutfallskosning yrði í Þingmannatalan í Reykjavík
hverju kjördæmi. á að verða 7—8, segja Fram-
Stóð nú málið þannig lengi,! sóknarmenn. Einkennilegt er
án þess nokkuð miðaði áfram. ag heyra slíkt af munni þeirra,
Jón Baldvinsson hafði lýst yf- ■ sem hæst hafa galað um
ir, að hann til samkomulags í j ,,Reykjavíkurvald“ undanfar-
nefndinni mundi geta sætt sig ið. Hvað kemur til, að Reykja
við tillögur Sjálfstæðismanna. jvík er nú alt í einu boðið upp
Var nú reynt að ná samkomu a, að tvöfalda sína þingmanna
lagi við fulltrúa Framsóknar- tölu? Á með þessu að reyna að
flokksins um grundvöll þann, kaupa sjer frið hjá „Reykja
er tillögur Sjálfstæðismanna víkurskrílnum?“
voru reistar á. Þeir gerðu lengi
vel hvorki að játa né neita, en
báðu jafnan um frest. Leið svo
fram í janúarmánuð.
Tillögur fulltrúa Framsóknar-
flbkksins.
Loks á 26. fundi nefndarinn-
ar báru fulltrúar Framsóknar-
flokksins fram svofelda til-
lögu:
Lítum á hvernig afstaða
flokkanna yrði, eftir tillögum
Framsóknarmanna. Sje gengið
út frá 8 þingmönnum. í Rvík
og niðurstaðan athuguð eftir
atkvæðatölunni frá kosningun
um 1931, verður útkoman
þessi:
í stað 6 landskjörinna þing
manna koma 7 þingmenn, kosn
ir í sjerstökum kjördæmum. Af
sessum 7 myndi Sjálfstæðisfl.
að líkindum hafa íengið 3
lingsæti, Framsóknarflokkur-
inn 2 og Alþýðuflokkurinn 1,
en óvíst um Siglufjörð. Rang-
ætið yrði m. ö. o. nákvæmlega
sama og nú er. Engin lagfær-
ing fengist á því misræmi, sem
nú er milli kjósendafjölda og
nngsætafjölda flokkanna.
Samkvæmt [ gildandi kosn ■
ingalögum eru 10 þingmenn
kosnir hlþtfallskosningum (6
andskj. og 4 í Rvík). Samkv.
u'Högum Framsóknarflokksins
á aðeins að kjósa 8 þingmenn
ílutfallskosningum (í Reykja-
vík) og engin uppbótarsæti
fást. Sjá allir, að hjer er aug-
j'óst skref aftur á bak.
Nei; Framsóknarmenn þurfa
ekki að halda að Reykvíkingar
verði sjerlega ginkeyptir fyrir
tillögum þeira í kjördæmamál-
inu — jafnvel þótt boðið sje
upp á að tvöfalda „Reykjavík-
urvaldið" á Alþingi,
Það er ekkert slíkt „vald“
sem Reykvíkingar hafa verið
að heimta. 'Þeir hafa, ásamt
kjósendum víðsvegar um land,
heimtað jafnan kosningarjett
allra kjósenda í landinu. Þeir
heimta, að Alþingi sje jafnan
hlutfallslega rjett mynd af
þeim aðalskoðunum, sem uppi
eru í landsmálum á hverjum
tíma. Þeir heimta jaf nrj etti
milli stjórnmálaflokkanna. Frá
þessum kröfum verður aldrei
vikið hársbreidd.
Flugferðir um ísland.
Frumvarp komið fram í þinginu um að heim-
ila Transamerican Airlines Corporation flug
um ísland, að fjelagið geri hjer flughafnir,
byggingar og fleira.
Samgöngfumálanefnd neðri I Rjettindi og skyldur leyfishafa.
deildar Alþingis hefir, í sam- Leyfishafa skal heimilt að
ráði við atvinnumálaráðherra,
tekið að sjer að flytja frv. til
laga um heimild handa atvinnu
málaráðherra til að veita
Transamerican Airlines Corp-
oration leyfi til loftferða á Is-
landi. Er frv. þetta fram komið
vegna óskar Guðmundar Gríms-
sonar dómara, sem er fulltrúi
flugfjelagsins.
Efni frumvarpsins.
í fyrstu grein frv. segir svo:
„Atvinnumálaráðherra skal
vera heimilt að veita Transam-
erican Airlines Corporation í
Cleveland, Ohio, Bandaríkjun-
um í Norður-Ameríku leyfi til
að halda uppi loftferðum milli
íslands og annara landa, svo
og innanlands, til flutninga á
mönnum eða varningi fyrir
borgun, hvort heldur er með
loftförum, sem leyfishafi á, eða
hefir til afnota. Verði öðru fje-
lagi veitt einkaleyfi ti'l flutninga
á mönnum eða varningi innan- lands og annara landa fyrir
lands, fellur niður rjettur leyf-.^rslok 1936.
ishafa til þess samtímis". ; Fyrstu 15 ár leyfitímans má
! ísland eigi veita neinu öðru
Fjelaginu er heimilað j amerisi{u flugfjelagi leyfi til
1. að gera lendingarstaði fyr- þegs að þalda
uppi flugferðum
ir loftför, einn eða fleiri, og að mim JsIands og annara landa
það þurfi eigi að hlíta þvi, aðjtn flutninga á mönnum og varn
aðrir noti þá, | ingi fyrir borgun.
2. að öðlast eignarrjett eðaj
notkunarrjett yfir landi undir'
lendingarstaði, hús, bryggjur, i Þetta eru helstu ákvæði frv.
vegi eða önnur mannvirki, sem En þó eru þar líka ákvæði um
nauðsynleg kunna að vera það, að fjelagið megi framselja
vegna atvinnurekstrar, 'rjett sinn, samkvæmt sjerleyf-
3. að setja á stofn og starf- inu, til handa öðrum norður-
taka lögnámi land eða rjett-
indi yfir landi, svo og að leggja
kvaðir á land, að því leyti, sem
nauðsynlegt kann að vera til
að koma upp mannvirkjum,
enda viðurkenni atvinnumála-
ráðherra nauðgynina og sam-
þykki lögnámið í hvert skifti.
Leyfishafi er undanþeginn
tekju- og eignaskatti til ríkis-
sjóðs, útsvari til sveitar, svo og
innflutningsgjöldum af efni og
tækjum til flugstöðvanna fyrstu
5 ár leyfitímans. í stað þess
skal hann greiða árlega 5% af
brúttó fargjöldum og flutnings-
gjöldum, sem hann tekur við
hjerlendis til ákvörðunarstaðar.
Hundraðsgjald þetta skal ó-
breytt standa fyrstu 15 ár leyf-
istímans. Síðan má breyta þvl
á 5 ára fresti meðan sjerleyfið
er í gildi, en það gildir til 76
ára, má þó falla niður ef leyf-
ishafi hefir eigi komið á fót
föstum flugferðum milli ís-
rækja stöð fyrir þráðlaust firð-
tal eða firðritun. ... Á stöð
þessari má leyfishafi þó aðeins
taka á móti, eða senda veður-
fregnir eða skeyti, er varða
flug flugvjela hans, nema leyfi
landsímastjóra komi til í hvert
skifti“.
Jafnframt er gefið leyfi til
þess, að loftför þau er leyfis-
hafi notar, megi hafa og nota
áhöld til firðritunar og firð-
tals, án tillits til þess, hvort ís-
lensk loftför njóta samsvarandi
' rjettinda.
amerískum fjelögum ef lejrfis-
hafi er hluthafi í því fjelagi.
Hætti leyfishafi, eða sá, er lög-
lega kom í hans stað, starf-
rækslu, er ríkissjóði íslands á-
skilinn forkaupsrjettur að öll-
um mannvirkjum fjelagsins eft-
ir mati. Fjelagið skal hafa
varnarþing á Islandi og hlíta
íslenskum lögum og verður því
að hafa umboðsmann búsettan
hjer, er birta megi stefnu og
svari til saka fyrir fjelagsins
hönd.