Morgunblaðið - 17.09.1932, Side 3

MORGUNBIAÐIÐ
S
-4
*
#
O
•»
«
«
#
«
#
»
JIWgmiWaíM
íít*«f.: H.f. Árraknr, SirUtTlk.
aitatjörar: Jön KJartanssoa.
Valtýr StsfknuoB.
Xltatjörn ob kfrrolBala:
▲usturstrntl S. — B!mi IQI.
▲UBl^ainBaatjörl: H. HaíborB.
▲uBl^alnBaakrlfatofa:
Auaturatrastl 17. — Blaal 711.
HaixaaalKar:
Jön KJartanaaon nr. 741.
Valtýr Stefánaaon nr. lall.
H. HafberB nr. 770.
ÁakriftaBJald:
Innanlanda kr. 1.00 á nlniSL
ntanlanda kr. 1.10 * aaánBVl,
S lauaaaölu 10 aura elntaklB.
10 aura meV Lieabðk.
Hálaunamaðurinn lúnas Porbergsson
► Ö<t
Frá Noregi.
Ósló 15. sept. Mótt. 16.
NRP—FB.
Víkingaskipið
Skip Folgerö, „Roald Amundsen1 ‘,
kom til Bergen í gœrkvöldi, og var
fagnað af miklum mannfjölda. Ræður
hjeldu þeir Sverdrup prófessor og
Brekhus, skipaskoðunarmaður. Skipið
hafði lent í fárviðri á leiðinni frá
Reykjavík og mistu skipsmenn út öll
björgunartæki sín á leiðinni. — Að
móttökuathöfninni lokinni kvöddust
skipsmenn, því að leiðir þeirra skildu
:nú að loknum löngum og hættulegum
ferðum.
Bruni.
Utihús brunnu í nótt til kaldra
kola á búgarðinum Lindeberg í Ostre-
•aker. Tveir hestar, ein kýr og 120
svín fórust í eldsvoðanum.
Rússar helga sjer land.
Samkvæmt símskeyti frá Moskva
hefir rússneskur leiðangur helgað
Rússlandi Vietoria-eyju í Norður-ís-
hafi og dregið þar upp fána Rúss-
lands. — Harald nokkur Leite frá
Alasundi kom til Victoria-eyju í des-
•ember 1930 og helgaði sjer landið.
Orðsenðing
frá Dýraverndunarfjelagi fslands.
Þar sem nú að sláturtíðin nálgast,
tíII Dýraverndunarfjelag Islands, að
gefnu tilefni, brýna fyrir öllum þeim,
er sauðfje slátra á þessu hausti, að
hafa í tíma trygt sjer nothæfar fjár-
byssur, til þess að aflífa fjeð með.
Eins og kunnugt er, þá er bannað með
lögum að aflífa nokkra skepnu án
þess að skjóta hana. En á hverju ári
berast Dýraverndunarfjelaginu fleiri
og færri kvartanir um, að misfellur
eigi sjer stað í framkvæmd þessara
laga, einkanlega þó um aflífan sauð-
fjár. Og er oftast kent um, að not-
hæfar fjárbyssur s.jeu ekki fyrir hendi,
svo að þurft hafi sumsstaðar, 2—3
skot á hrúta og gamla sauði. Má
undarlegt heita, að til skuli vera svo
blygðunarlausir og tilfinningarsljófir
menn, að láta sjer sæma að nota al-
gerlega óhæfai- byssur til þess að,
deyða með skepnur sínar, þegar vitað
er, að ágætar fjárbyssur fást keyptar
við mjög vægu verði.
Dýraverndunarfjelag íslands hefir
um langt skeið beitt sjer fyrir, að út-
vega slíkar byssur, og brýnt, fyrir
landsmönnum að afla sjer þeirra. Geta
menn pantað þær hjá herra Samúel
Ólafssyni, söðlasmið í Reykjavík og
Sportvöruhúsi Reykjavikur.
Er því skorað á alla þá, sem ekki
hafa sint því til þessa, að verða sjer
úti um þessar ágætu fjúrbyssur, og
‘tryggja ájer þær nú þegar.
Hvernig stendur á því, að þegar
Morgunblaði§ segir frá launum þeim,
sem íslenska rikið geldur Jónasi Þor-
bergssyni, þá tekur hann þessu eins
og áreitni og móðgun við sig persónu-
lega — ríkur upp á nef sitt og stefn-
ir blaðinu — fyrir gömul ummæli um
hlutdrægan frjettaburð útvarpsins ?
Þessi stefna barst blaðinu strax
eftir að J. Þorb. kom heim úr sigl-
ingunni og sá, að ljóstað hafði verið
upp hjer í blaðinu hver laun hann
hefði. Gat hann ekki greinilegar sýnt,
að hann hefir verið sjer þess vitandi
að honum og fyrverandi stjórn væri
fyrir bestu, að ekki kæmist upp hve
áleitinn og gráðugur hann hefir gerst
á opinbert fje.
Það er kunnugra en frá þurfi að
segja, að útvarpið á við mikla fjár-
hagslega örðugleika að stríða, og get-
ur af þeim ástæðum alls ekki full-
nægt þeim kröfum, um fyrirlestra og
annað, sem annars yrði að gera til
stofnunarinnar.
Samt sem áður hefir Jónas Þor-
bergsson leyft sjer, að taka af fje
þessarar stofnunar meira en tvöföld
prófessorslaun. Laun hans við útvarp-
ið voru í fyrra um 11300 kr., en eru á
þessu ári um 10280. Þegar staða þessi
var auglýst til umsóknar var skýrt
fram tekið, að launin væru 7500 kr.
Allir vissu, að J. Þorb. var ætluð
staðan og var því auglýsingin ekkert
annað en blekking. En það komst ekki
upp fyr en löngu eftir að J. Þorb. var
sestur í embættið, að laun hans voru
miklu hærri en auglýst hafði verið.
Launin voru þá komin upp í 9300 kr.
Síðan fanst einnig 2000 kr. fasta bit-
lingur og voru launin þá orðin 11.300
kr. (Auk þess hefir J. Þorb. þing-
mannskaup, svo að beinar tekjur hans
samanlagðar á þessu ári nema um
11860 kr.).
En þrátt fyrir þessi háu laun, er
það mörgum manni ráðgáta hvaða
starfi Jónas Þorbergsson í raun og
veru gegnir við útvarpið. Útvarpsráðið
sjer algerlega um dagskrána. Yerk-
fræðingur og hans starfslið sjer um
alt verklegt, sem að daglegum rekstri
útvarpsins lýtur. Dýr „skrifstofu-
stjóri“ með undirmönnum annast bók-
færslu, innheimtu og alt slíkt. Loks
annast há-launaðir frjettamenn inn-
lendar og útlendar frjettir. Sem dæmi
/þess hve J. Þorb. hefir sýnt fádæma
ósvífni í því að hrúga sínu fólki :
útvarpsjötunni, skal það nefnt, að
þar eru tveir starfsmenn við að taka
á móti frjettaskeytum utan af landi
og safna hjer bæjarfrjettum — og
liefir hvor þeirra 4800 kr. árslaun.
Annar þessara manna (Ásg. Magntts-
son) er einnig starfsmaður hjá Lands-
símanum og vinnur því tæplega marga
tíma hjá útvarpinu á dag.
Þá er það og kunnugt, að Viðtækja-
verslunin var l'átin kaupa fólksflutn-
ingabíl (!). Þörfin fyrir bíl þenna
skilst mönnum e. t. v. betur, er þeir
vita, að J. Þorb. ætlaði á honum í
þingmálaleiðangur vestur í Dali í sum-
ar. Hann komst þó aldrei alla leið,
því að „forsjónin tók í taumana“ og
— bíllinn bilaði. Eitt af fyrstu verk-
um Þorst. Briem ráðherra var að
skipa Viðtækjaversluninni að selja
bílinn.
Þá er og fylsta ástæða til að víta
það, að þeir J. Þorb. og Sveinn Ing-
varsson (forstj. Viðtækjaverslunar-
innar) skuli báðir fara samtímis,
sömu, dýru langferðina út um lönd.
Þarf enginn að efast um, að nóg
hefði verið (ef ekki of mikið) að
annar þeirra hefði farið. Heyrst hefir,
að ráðherra hafi bannað J. Þorb. að
sigla á útvarpsins kostnað, en Jónas
farið samt. Væri fróðlegt ef J. Þorb.
vildi upplýsa hvort þetta er rjett og
ef svo er, hvort hann ætlar þá sjálf-
ur að borga þessa ferð sína.
Að síðustu viljum við gefa Jónasi
Þorbergssyni enn eitt tækifæri til þess
að stefna blaðinu, ef hann þá treystir
sjer til þess. Eins og kunnugt er tókst
honurn að krækja sjer í bitling, ofan á
sín háu útvarpsstjóra-laun. Á svo að
heita, að hann sje „eftirlitsmaður“
með Viðtækjaversluninni og Viðgerða-
stofu útvarpsins, og fær hann fyrir
þetta 2000 kr. á ári. Þenna bitling
sinn taldi J. Þorb. ekki fram, seinast
er hann gaf upp tekjur sínar til
skatts. Varð niðurjöfnunarnefnd
Reykjavíkur að benda honum á þessa
„gleymsku“ og neyddist hann þá til
þess að muna betur.
Þetta gallaða framtal sitt semur J.
Þorb. tveim árum eftir að lærifaðir
hans, Jónas frá Hriflu, Ijet á ríkisins
kostnað gefa út hina harðorðu lýsingu
af „skattsvikurunum“ í Reykjavík, í
bók þeirri, sem alment hefir verið
nefnd „Verkin tala“. En niðurjöfn-
unarnefnd mun hafa, staðið í því, að
fí framtálið leiðrjett um svipað leyti
og Jónas Þorbergsson var að flytja á
Alþingi frumvarp um hækkaðan skatt
af hálaunamönnum.
Rjett er að lokum að segja Jónasi
Þorbergssyni þetta: Mórgunblaðið
mun halda. áfram að benda á það,
sem því þykir aðfinsluvert við rekstur
útvarpsins og stjórn hans á þeirri.
henni hagað þannig, að nemendur, sem
ekki eiga völ á frekari fræðslu megi
læra til nokkurrar hlítar þær náms-
greinir, sem kendar eru, en jafnframt
hefir skólinn leitast við að veita und-
irbúningsfræðslu til inntöku í aðra
skóla (verslunar- og gagnfræðaskóla).
Væntanlegir nemendur eiga að gefa
sig fram sem allra fyrst við Sigur-
björn Þorkelsson, kaupmann á Lauga-
Veg 1 (Versl. Vísir), sem veitir nán-
ari upplýsingar um skólann. Þar sem
vissa er fyrir því, að meiri aðsókn
\erður að skólanum nú en nokkru
sinni áður, er ráðlegast fyrir nemend-
ur að innrita sig fyrir 25. september.
Z.
stofnun, og verða aðfinslur þessar
ekki stöðvaðar með meiðyrða-of-
sóknum.
Loks viljum vjer alvarlega skora
á ríkisstjórnina, að láta rannsaka
allan rekstur útvarpsins.
....—------------
Hvðldsköli K. F. U. M.
Yfirleitt má segja, að óhóf og eyðsla
einkenni alla ráðsmensku J. Þorb. við
þessa fjelitlu stofnun. Eru* all-ein-
kennilegar sögur í hámæli hjer
í bænum, um misnotkun J. Þorb. á fje
útvarpsins. T. d. er blaðinu kunnugt
um, að útvarpið var látið kaupa fyrir
jólin s.l. vetur allmikið af dýrum
„konfekt“ -kössum. Þá ganga og risa-
vaxnar sögur um bílareikninga útvars-
ins. Er fullyrt, að útvarpið sje oft
látið greiða bílferðir fyrir Jónas Þor-
borgsson persónulega, konu hans og
þjónustufólk. Væri fylsta ástæða til,
að rannsaka gaumgæfilega bílareikn-
inga títvarpsins. Þar er áreiðanlega
ekki alt eins og á að vera.
Eins og að undanförnu tekur kvöld-
skóli K. F. U. M. til starfa 1. október
og byrjar níi 12. starfsár sitt. Síðast-
liðinn vetur starfaði skólinn í tveim
deildum, piltadeild (A-deild) og
stúlknadeild (B-deild) og varð það
fyrirkomulag svo vinsælt, að því verð-
ur haldið áfram á komandi vetri.
Kendar verða eftirfarandi námsgrein-
ir: íslenska, enska, dansk^, reikning-
ur, bókfærsla og auk þess handavinna
í B-deild (stiilknadeildinni.)
Kvöldskóli K. F. U. M. mun vera
ódýrasti skóli hjer á landi og hefir
þó úrvalskennurum á að skipa. Hann
starfar frá 1. okt. og fram í apríl.
Vetrarhjðlp safnaðanna.
Nefndin, sem söfnuðurinn hjer í
bænum, kaus í fyrravetur til að ann-
ast um mötuneyti og ýmsa aðra hjálp-
arstarfsemi, fer fram á að haldinn
verði sameiginlegur fundur beggja
safnaða á sunnudaginn kemur til að
ræða vetrarstarfið framundan.
Horfurnar eru sums staðar allí-
skyggilegar, og því nokkuð almenn
skoðun, að ástæða sje til að stofna
sem fyrst til matgjafa og ódýrrar
matsölu. Hefir bæjarstjórn falið borg-
arstjóra að fátækrafulltrúum að styðja
það mál, og má því búast við góðum
stuðningi úr þeirri átt, ef vetrar-
hjálp safnaðanna heldur áfram.
Nefndin, sem að því vann í fyrra,
er fáanleg til að halda, áfram störfum,
og húsnæði má fá hið sama og áður.
En söfnuðurinn verður að skera úr
bæði um starf og starfsmenn, enda
óhugsandi að stofna til matgjafa í 6
miánnði, saumastófu með fatagjöfum
til efnalausra og fl. nema almenn
samúð bæjarmanna sje vís.
I fyrra voru safnaðafundirnir um
þessi mál í dómkirkjunni, en nú verð-
ur fundurinn í fríkirkjunni og hefst
kl. 8 á sunnudagskvöldið kemur.
Annað stórmál verður og rætt á
þeini fundi, er það: Samþykt presta-
fundarins á Þingvöllum um helgidaga-
löggjöfina.
Var hún á þessa leið:
„Aðalfundur Prestafjelags íslands
telur þess brýna þörf, að núgildandi
helgidagalöggjöf sje endurskoðuð og
henni breytt þannig, að lögð sje á-
hersla á eftirfarandi atriði:
1. Verkalýður, jafnt á sjó og landi,
igi skýlausan rjett til hvíldar á öll-
nm helgidögum þjóðkirkjunnar frá
vinnu, sem fresta má án verulegs
tjóns, emla sje þá bönnuð öll slík
vinna.
2. Þeir, sem þurfa að vinna slíka
vinnu á helgidögum, eins og t. d. bíl-
stjórar, fái þá hvíld einhvern annan
dag vikunnar, og ennfremur sje þess
gætt, að sami maður þurfi ekki að
vinna nema annanhvern sunnudag.
3. Um jólin hafi sjómenn rjett til
að vera í höfn, og heima, ef því verð
lii við komið.
4. Báða daga stórhátíðanna þriggja,
skírdag og föstudaginn langa, sjeu
undantekningarlaust bannaðar vínveit-
ingar á opinberum veitingastöðum.
Enn fremur sje undantekningarlaust
bannaður dans á opinberum veitinga-
stöðum fyrra dag stórhátíðanna, skír-
dag og föstudaginn langa.
5. Bannað sje, að kosningar til Al-
}»ingis fari fram á helgidögum þjóð
kirkjunnar.
6. Önnur ákvæði núgildandi helgi-
dagalöggjafar sje í engu skert“.
Má um þetta segja svipað og mat-
því í framkvæmd nema það sje stutt
af mjög almennu fylgi borgaranna“.
Þessi safnaðafundur verður væntan-
lega svo fjölmennur að hann getur
sýnt vilja Reykvíkinga í þessum mál-
um.
S. Á. Gíslason.
Farsöttir ( ágústmánuði.
Samkvæmt skýrslu landlæknis, sem
gefin er út 15. sept. um farsóttir í
ágústmánuði, hefir verið talsvert
kvillasamt nema helst á Austurlandi:
Kvefsótt. Af henni hafa veikst 444,
þar af 217 í Reykjavík, 110 á Suður-
landi, 71 á Norðurlandi, 35 á Vestur-
landi og 11 á Austurlandi.
Kverkabólga. Sjúklingar 286 alls,
þar af 152 í Reykjavík, 61 á Suður-
landi, 25 á Vesturlandi, 34 á Norðnr-
landi og 11 á Austurlandi.
Iðrakvef. Það hafa tekið 205, þar
af 73 í Reykjavík, 30 á Suðurlandi,
40 á Vesturlandi, 51 á Norðnrlandi
og 11 á Austurlandi.
Blóðsótt hafa tekið 138 á Vestur-
landi og Norðurlandi, þar af í Þing-
eyrarhjeraði 27, Flateyrarhjeraði 14,
Siglufjarðarhjeraði 2, Akureyrarhjer-
aði 91 og Öxarfjarðarhjeraði 4.
Taugaveiki var slæm í Svarfdæla-
bjeraði. Þar veiktust 14, en 1 í Norð-
fjarðarhjeraði.
Skarlatssóttin er komin um alt land
nema Vestfirðingafjórðung og veikt-
ust, af henni 45 í þessum mánuði,
flestir á Síðu (12), í Siglufirði 8,
Eyrarbakkahjeraði 7, SvarfdælahjeraSi
6, Grímsneshjeraði 3, Seyðisfjarðar-
hjeraði 2 og Reykjavíkur, Húsavíkur
og Öxarfjarðarhjeruðum einn í hverju.
Svefnsýki smitaði 5 manns, einn í
Reykjavík, 2 í Siglufirði, 1 í Svarf-
dælahjeraði og 1 á Akureyri.
Mænusótt, 17 tilfelli, og hefir áður
verið skýrt frá hvar þau voru.
Aðrar farsóttir. Stingsótt 44 (í
Reykjavík og á Suðurlandi). Inflúensa
20 (á Vesturlandi og Norðurlandi).
Taksótt 16 (þar af 10 á Norðurlandi).
Umferðagula 12 (á Vestur- og Norður-
landi). Rauðir hundar 13 (þar af 12
á Norðurlandi).
Kenslan fer fram í hvorri deild ann-
að hvort kvöld kl. 8—10%, og er, gjafimar: „Það er óhugsandi að koma
Dagbók.
Veðrið í gær. Ný lægð er nú komin
úr suðvestri upp undir Reykjanes og
veldur SA-átt og rigningu um suð-
vestuvhluta landsins.
A Vestfjörðum og Norðurlandi er
stilt og bjart veður, en austan lands
er enn þá hæg N-átt og þykt loft.
Lægðin mun verða hjer yfir sunn-
anverðu landi á morgnn og valda
SA eða A-átt.
Veðurútlit í dag: Stinningskaldi á
SA og A. Rigning öðru hvoru.
Messað á morgun í Dómkirkjunni
kl. 11, síra Friðrik Hallgrímsson.
Messað í Fríkirkjunni á morgun
kl. 5 síra Árni Sigurðssons
Messað í Þjóðkirkjunni í Hafnar-
firði á morgun kl. 1% síra Garðar
Þorsteinsson.
,,Esja“ byrjar aftur áætlunarferðir
þ. 24. þ. mán. og fer þá hringferð
vestur um land.
Samningar íslendinga og Norí-
manna. Verslnnarráðherrann tilkvnu-
ir, að búist sje við að samningaum-
leitunum Norðmanna og íslendinga
verði lokið í tlag. Tilkvnning um ár-
angurinn af heim verður birt á
morgun. (NRP—FB, 16. sept.)