Morgunblaðið - 07.07.1934, Blaðsíða 2

2
MORGUNBL/ ÐIÐ
♦teef.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Bltatjðrar: Jön Kjartanaaon,
Valtýr Stefánaaon.
Kltatjöan og afgreiBala:
Aaaauratræti g. — P'vmi 1(90.
Augltfaaaagaatjðri: H. Hafberr.
Auglýsingaskrifatofa:
Auaturstrætl 17. — Stail (700.
Helmaslaaar:
Jön Kjartansson nr. S742.
Va*t#r Stefánsaon nr. 4220.
Árai éla nr. S04S,
H. HaSberg nr. S770.
ÁaknHtasjald:
(MMWSanda kr. 2.00 á atánuBl.
nWMMtda kr. 2.50 á mánuBl
í lausasðíu 10 aura eintaklB.
20 aura mst) Liasbök.
§ésía!isfar
eiga að ráða
stefniiiftiii.
Alþýðublaðið skýrir frá því í
gær, að miðstjórn Alþýðuflokks-
ins hafi öll verið kvödd til fund-
ar hjer í bænum einhvern næstu
dag'a, ásamt hinum nýkjörnu
þingmönnum flokksins.
Verkefni fundarins er, að ræða
„um stjórnmálaástandið og afstöðu
Alþýðuflokksins til nýrrar stjórn-
ar“, segir Alþýðublaðið enn-
fremur.
Ekki min»ist blaðtð »«itt á hinn
helming rauðu fylkwgárisuaar —
Pramsóknarliðið. Sennilega verð-
ur það látið sttja heima, þar til
lihWðpáurkin, Jón*-s frá Hrkiu
Jieáár tekíð W*ar ákvarSanir í
sanaráði við sósíáiktahroddaita.
Jónas veit, sem er, að flokksregl-
urnar frá 1933 eru í lagi. Hann
þarf ekki annað en sý»a „kand-
járnin“ ef einhver þinftnanaauna
fer að malda í móinn.
Þessi ákvörðun, að kalla fyrst
saman lið sósíalista, er vafalaust
gerð að fyrirlagi Jónasar frá Hriflu.
Hann hefir orðið þess var í seinni
tíð, að nokkrir þingmenn Pram-
sóknarflokksins munu ófúsir á að
styðja hann sem stjórnarforseta.
Einnig hefir Jónas orðið þess var,
að til eru menn í liði sósíalista,
sem ekki vilja að hann myndi
stjórn, heldur Asg. Asgeirseon, þótt
hinir sjeu fleiri í þoim hóp, sem
engan kjósa fremur en Jónas.
Nú er ætlan Jónasar, að fá sína
vildarvini í liði sósíalista til að
gera ákveðnar kröfur um, að hann
og enginn annar skuli mynda
stjórnina. Hyggst hann með þessu
geta komið Ásgeiri út úr spilinu.
Við hina — í Pramsóknar-
liðinu — sem eitthvað eru að
malda í móinn, þykist Jónas ekki
vera smeykur. Hann veit af „hand-
járnu:ium“.
Bera sósialistabroddar
hag rarkanaaaaa
ffrir brjóstif
Jón Þorláksson borgar-
stjéri efast um að svo sje.
Síldveiðin nyrðra,

Siglufirði 6. júK P.Ú.
Eíkisverksmiðjiirnar hjer á
Siglufirði byrjuðu að taka á móti
síld á mánudaginn 2. þ. m., en
bræðsla hófst á þriðjudaginn.
Kafa verksmiðjurnar nú móttekið
15000 mál síldar.
Finska móðurskipið Greta, 3000
tonn. setti á land hjer á Siglufirði
10000 'tunnur til saltenda hjer, og
fer svo utan á línuveiðar.
Laun borgarritara voru á síð-
asta bæjarstjórnarfundi ákveðin
9(X)0 kr, á ári. Engin dýrtíðar-
uppbót.
Út af ssKtaráríi verka-
manna, er var til umræðu á
síðasta bæjarstjórnarfundi,
barst það í tal, hve ,,um-
hyggja“ sósíalwtabroddanMa
fyrir hag verkamanna kæaii
stendum fra*i í einkennileg--
um nsyndum.
Um það fér»«t Jóni Þor-
lák«ar*i orð á þessa leið:
R. Oddsson minkist
á, að bor#arstjóri hefði ný-
lega viljað auka vinnuna við
sandnám bæjarins.
Þetta er rétt, jeg vildi auka
sandnámið, því eMrspurnin
eftir sandi var svo mikil, og
taldi jeg möguleika á, að láta
þar í tje aukna atvinnu.
Jeg þekki það, hve at-vmnu-
leysið er hilfinnanlegt hjer í
bænum. Sá jeg ekki betur e*
hægt væri þarna að veita 11
nönium nokkra úrlausn dá-
lýfeinn tíaia.
Samkv. uppástungu bæjar-
verkfræ?5ings átti að taka
annan vinnuflokk í viðbót í
sandnámuna, en þar komast
11 menn að við vinnu í einu.
Þessi Viðbótarflokkur átti að
vinna á nóttunni. Gat jeg ekki
fundið, að neinum manni væri
ofboðið, þó hann þyrfti að
vinna á næturnar í júnímán-
uði.
Ekki stóð heldur á verka-
mönnunum. Þeir vildu vinna.
En það vantaði algerlega
vilja hjá stjóm Dagsbrúnar.
Þaðan kom blábert mei við
því, að þessi vinna yrði
leyfð.
Þegar þetta kom til, áttu
kosningar að fara fram eft-
ir nokkra daga. En þegar svo
stendur á, gétur ýmislegt
blandast inn í málin. Jeg
ákvað því að lofa kjördegin-
um að líða hjá, áður en málið
yrði tekið upp að nýju, og
vita, hvort heilbrigð skyn-
semi fengi ekki að ráða hjá
stjóm Dagsbrúnar, að aflokn-
um kosningunum.
Kaup átti að greiða við
þessa vinnu kr. 1.51 á klst.,
eða sem samsvarar kr. 1.36,
þegar tekið er tillit til þeirra
frístunda, sem kaup er greitt
fyi’ir.
Eftir kosningarnar var enn
reynt að leysa þetta mál, og
koma mönnunum í vinnu við
sandnámið.
Verkamenn þeir, sem fyrir
eru við sandnámið, voru fengn-
ir til að byrja vinnu kl. 6 að
morgni. Vinnu þeirra var lok-
ið kl. 4 e. h.
Þá gátu nýir menn tekið
við. Þeir gátu unnið eins lengi |
fram eftir, eins og þeir sjálf-
ir vildu, eða fjelagsskapur
þeirra leyfði.
Mennirnir mættu á vinnu-
shaðnum á tilteknum tíma kl.
4 e. h.
En þar mæta þá Dagsbrún-
! arherramir og banna mönn-
unurn með harðri hendi að
ganga að verkfærunum, kl. 4
að degi til.
| Meðal þeirra manna, sem
þarna mætti, og bannað var að
jvinna, var heimilisfaðir með 6
1börn.
Jeg get alveg fullvissað
bæjarfulltrúana um það, að
j Alþýðuflokksforingjarnir beita
hjer alveg óhæfilegri harð-
stjórn gagnvart verkamönnum.
Jeg veit ekki betur, en að
verkamönnum sje alveg frjálst
að ganga að vinnu kl. 4 að
degi^ til hvar sem er, og at-
vinnurekendum frjálst að ráða
í hvaða vinnu sem er á þeim
tíma dagfi.
Þeg-ar svona tilfelli koma
fyrir, get j eg ekki annað en
vantreyst algerlega stjórnend-
um verkalýðsfjelaganna, að
þeir líti á hag verkamanna og
beri velferð . þeirra fyrir
brjóséi. Það er eiéthvað ann-
að, se*i þ®ir haéa fyrir aug-
um, er þeir banaa mönnum að
fá vinnu kl. 4 að degi t-H.
§umarlri
verkam it n ift^.
a
Pýslialaiii
Frá umræðum í bæjarstjórn.
Samþykt var í bæjarráði
fyrir nokkru með 2 atkvæðum
gegn einu, að verða við til-
mælum 11 verkamanna í sand-
námi bæjarins, að þeir fengju
eins dags sumarfrí með fullu
kaupi.
Útaf þessu máli urðu nokkr-
ar umræður á síðasta bæjar-
stjórnarfundi. En tillaga sú,
sem samþykt var í bæjarráði,
yar feld í bæjarstjórn með 7
atkv. gegn 6, með því að bæj-
arfulltrúum þótti áatæSa til,
að iaka það mál á almennara
grundvelli, áður en fáum
mönnum væri þetta veitt.
Tiííaga kom fram frá Guðm.
R. Oddssyni um það, að þeir
verkamenn, sem vinna árlangt
hjá bænum, fengju sumarfrí
einn dag með fullu kaupi.
F.jekk sú tillaga góðar undir-
tektir. En borgarstjóri benti á,
að áður en slík samþykt væri
gerð, væri rjett að athugað
yrði, hve margir kæmu hjer
til greina. T. d. taldi hann
vafa á, að tillaga þessi næði
til sandnámumannanna. Fjelst
tillögumaður á, að rjett væri
að athuga þetta alment, og
lagði til, að málinu yrði vísað
til bæjarráðs. Var svo gert.
feer ekki saman og eru
þær óljósar.
London 6. júlí. F. Ú.
Þótt von Papen haldi áfram
að vera varakanslari í Þýska-
landi, að því er lýst hefir ver-
ið yfir opinberlega, er það nú
vitanlegt, að hann ætlar að
taka sjer orlof og fara burt úr
Berlín, og alment er álitið, að
hann muni segja af sjer
seinna. Herbergi það, sem
hann hefir haft í stjórnarráð-
inu, hefir nú verið fengið í
hendur foringja stormsveit-
anna.
Stormsveitkrmennirnir, sem
nú eru í orlofi, búast við því,
að um miljón þeirra muni
ekki verða kvaddir í þjónustu
aftur.
Kalundborg 6. júní. F. Ú.
Fregnunijm frá Þýskalandi
ber ekki saman í ýmsum grei»-
um. Ein fregnin segir t. d., að
í Göhring hafi orðið fyrir ein-
| hverju slysi, en ekki hefir
jtekist að fá neina staðfestingu
á þessu til eða frá.
Önnur fregn, seitti einnig er
i óstaðfest, segir, að meðal
I þeirra, sem skotnir hafi - ver-
|ið, sje Treviani fyrv. ráðherra
| í ráðuneyti Brunings.
Loks hefir ein fregnin, einn-
| ig óstaðfest, það eftir Hitler,
1 að wargir menn muni e»n
j verða settir af eiiíbeattuM sín-
u».
Storrasveitirnar
þýsku óánægðar.
London 5. júlí P.Ú.
Stormsveitarmenn eru nú komn-
! ir í mánaðar-orlof, og er sagt að
| þýska stjórnin láti nú rannsaka
! skrifstofur þeirra grandgæfilega.
, eftir gögnum er kunni að lúta að
! fyrirhugaðri byltingu. -
j Ennfremur er hermt, að storm-
: sveitarmenn t.aki sjer nærri þetta
nthæfi stjórnarinnar, og gruni að
; orlofið sje veitt þeim með það
; f-yrir augum, að fækka liðinu, eða
| jafnvel leysa sveitirnar upp. Er-
! iendir blaðamenn segjast hafa
lieyrt þá láta í ljósi þá skoðun, að
j ekki einu sinni helmingur þeirra
i yrði kvaddur til baka að mánuði
| liðnum. Einnig er sa.gt, að óánægj-
! an innan stormsveitanna yfir að-
j f’örum stjórnarinnar ágerist nú svo
I mjög, að ekki sje unt að' spá,
j liver.jar afleiðingarnar kunni að
verða.
Náttúruhamfarir
í Afghanistan.
London 6. júlí. F. Ú.
Flóð hafa geisað í Norður-
Afghanistan síðustu daga og
að því er best verður vitað
hafa 100 manns farist, og 1000
nautgripir týnst. Björg, sem
| brotnað hafa úr fjöllum af
leysingunum og hrapað, hafa
valdið miklu tjóni, er þau
j hafa oltið yfir þorpin í hlíð-
unum eða fyrir neðan þær.
Óspektir
i Amsterdafto.
Amsterd^m, 6. júlí. FB.
Alvarleg'ar óeirðir brutust út á
ýmsum stöðum í borginni í gær,
er fundir voru haldnir t-H þess að
mótmæla lækkun atvinnuleysis-
styrkja. Tveir menn biðu bana, en
tnttugu særðust. Ástandið varð
brátt. svo slæmt, að lögreglu borg-
arinnar varð ekkert áge«gt við
að stilla menn og stöðva óeirð-
irnar, og' var þá ríðandi herlög-
regla kvöddá vettvang lögreglunni
til aðstoðar. Oróaseggirnir unnu
ýms hermdarverk, eyðilögðu götu-
ljósker, skemdu brýr' og skipa-
skurði. Loks dreifði lögreglan
uppþotsmönnum, en margir þeirra
voru handteknir.
Amsterdam 6. júlí.
Óeirðir brutust út aftur hjer
í borg í dag og voru kommún-
is*ar upphaé«ii(e»i»iif*ir. Hafn-
arverkamenn hafa lýst yfir
I sólarhrings verkfalli í mót-
| mælaskyni gegn lískkun at-
j vinnuleyswstyrkjanna. Borgar-
stjórinn heíir farið fram á,
að aukinn herafli væri sendur
til borgarinnar. Menn óttast,
að óeirðir brjótist út á nýjan
leik í kvöld. Öflugur her og
lögregluvörður er við allar op-
inberar byggingar. (United
Press.)
Upphlaup
í §an Frítaiciseo
„ San Francisco, 6. júlí. PB
Miklar óeirðir liafa orðið hjer,
og í gær lenti í bardögum, sem
2 menn biðu bana í, en yfir 30
særðust, svo að nauðsynlegt var
að flytja þá á sjúkrahús. Hefir
ekki komið fyrir eins alvarlegt
uppþot í Californiu um mörg ár.
Víða hefir verið kveikt í húsum,
en flutningar allir hafa tepst.
Ríkisherinn befir verið kallaður
sanran. (Að undanförnu hefir
staðið yfir verkfall meðal hafnar-
verkamanna í borgum á Kyrra-
Iiafsströnd Bandaríkja og munu
óeirðir þessar standa í sambandi
við bafnarmannaverkfallið og önn-
ur verkföll, sem lýst, hefir verið
yfir í samúðarskyni við hafnar-
verkamenn).
Miðgarðsormur
fyrir norðan Noreg.
London 6. júlí. F. Ú.
Skipshöfnin á sænsku gufu-
skipi segist hafa sjeð 36 feta
langt sjóskrímsli og að minsta
kosti 6 feta breitt, um 20
mílur út af nyrsta odda Nor-
egs.
Gyðingar berjast
í musteri sínu.
Berlín 6. .júlí P.Ú.
í Lemberg í Póllandi urðu Gyð-
ingar ósáttir í mus'terínu eftir,
guðsþjónustu og lenti miklum
hluta safnaðarins í bardaga. Varð
að lokum að kalla á lögregluna
til þess að koma á friði, og voru
nokkrir af óróaseggjunum telcnir