Morgunblaðið - 18.05.1935, Síða 3

Laugardaginn 18. maí 1935.
MORGUN BLAÐIÐ
. - ■ M.. -i—.
3
Reykvíkingar verða
að standa saman um
velferðarmál bæjarins.
Karlakór Keykjauíkur
með þeim bestu d Horður-
Iönðum, segja öönsku blöðin.
Hrifning í Tiuoli en fátt fólk
uegna kulöa,
Þeir verða að varast böðlana, sem eru að
reyna að koma bæjarfjelaginu í rústir.
KosningaioforSin.
Það var ekkert smáræði, sem
sósíalistabroddamir lofuðu
verkalýð landsins fyrir síðustu
kosningar
Þeir gáfu út heila bók, brodd
arnir, fyrir kosningarnar, sem
hafði ekkert annað að geyma
en loforð á loforð ofan til al-
þýðunnar, og verkalýðsins í
landinu. „Fjögra ára. áætlun“
hjet bókin sú.
Fynsta heitið í þeirri loforða-
syrpu var alger útrýming alls
atviimuleysss. „Vinna handa
öllum, sem vilja vinna“, var
kjörorð broddanna þá.
Þegar sósíalistabroddarnir
gáfu út „4 ára áætlunina“
frægu fyrir kosningarnar, bjugg
ust þeir ekki við að það kæmi
í þeirra hlut, að efna eitt ein-
asta af þeim mörgu loforðum,
sem gefin voru.
. Fn það fór nú samt þannig,
að þeim gafst tækifæri til að
efna loforðin, því að þeir fengu
stjómartaumana í sínar hend-,
ur eftir kosningamar.
Og enn vildu þeir sýnast
frammi fyrir kjósendum.
Þess vegna var því þannig
íýrir komið, að fyrsta boðorðið
í stjórnarsamningnum við rauð-
skjótta liðið í Framsókn var
endurtekning á fyrsta loforðinu
úr „4 ára áætiuninni“: Alger
útrýming alls atvinnuleysis í
landinu!
Efndirnar.
Tíu mánuðir eru senn liðnir
síðan broddar sósíalista sett-
ust í valdastólinn í „hvíta hús-
inu“.- Er því tími til kominn,
að spyrja um efndir þess kosn-
ingaloforðs, sem langmestu
máii skiftir íyrir verkalýðinn,
þ. e. útrýming atvinnuleysisins.
Hverjar hafa orðið efndirnar
á þegsu kosningaloforði?
Því; er f 1 j ótsvarað:
Atvinnuleysið hefir aldrei
verið eins tilfinnanlegt hjer á
landi og síðan stjórn rauðliða
tók við völdum og útlitið aldrei
eins dökt og einmitt núna.
Hvað veldur?
* i ; p ' - -
iVienn hafa reynt að finna
orsakir þess, að ástandið er
eins hörmulegt og raun ber
ber vitni um.
Orsakirnar eru margar, en
flestar eiga þær rætur að rekja
til eins og sama: Skilnings-
skortur valdhafanna á r^unveru
legu ástandi atvinnuveganna,
skerðing athafnafrelsis ein-
staklinganna að nauðsynja-
lausu, og síhœkkandi álögur á
sligaða skattþegna.
Sjávarútvegurinn er sá at-
vinnuvegur landsmanna, sem
verkalýðurinn við sjóinn á nál.
alla sína afkomu undir. Og sje
sjerstaklega litið á Reykjavík,
þá er það togaraútgerðin, sem
þar kemur aðallega til greina.
ÍRauðu flokkarnir sýndu á
síðasta þingi hvern hug þeir
bera til þessa atvinnuvegar,
sem framtíð Reykjavíkur stend
ur og fellur með. Ekkert mátti
gera til þess að hjálpa þessum
hrynjandi atvinnuvegi.
Allir muna hvernig fór um
skuldasildlasjóð útvegsmanna.
Togaraútgerðin mátti ekki
njóta góðs af honum.
Allir muna einnig hvernig
fór með ríkisábyrgðina á þýsku
mörkunum, sem átti að tryggja
það, að togararnir gætu notað
þá sölumöguleika á ísfiski, sem
eru í Þýskaiandi. Ábyrgðina
mátti ekki láta í tje og eru nú
allar líkur til þess, að togarnir
geti ekki notað Þýskalands-
markaðinn, En það mundi auka
stórkostlega atvinnuleysi sjó-
manna í Reykjavík og Hafnar
firði.
í hópi verslunarstjettarinnav
''r nú meira atvinnuleysi en
nokkru sinní áður. Því valda
hin einstrengingslegu og
heimskulegu þönn og höft, sem
virðast hafa þær einu verkanir,
að auka dýrtíðina í landinu og
erfiðleika alls fólksins. — Því
veldur einnig hið sjúka brjál-
æði valdhafanna, að vera að
seilast æ lengra inn á verksvið
einstaklinganna og einoka ein-
staka vörutegundir, og þar með
kasta fjölda manns út á kaldan
klakann.
En þegar valdhafarnir hafa
með skilningsleysi sínu bakað
aðalatvinnuvegi landsmanna
enn meiri erfiðleika og þegar
þeir með skerðing athafna-
frelsis einstaklinganna hafa
gert þá óstarfhæfa eða
hreint og beint kastað þeim
í hóp atvinnuleysingjanna —
þá kemur lækningin. Og hún
er: Tvöfaldir skattar, stór-
hækkandi tollar, jafnt á nauðj
synjar manna sem óþarfa og
minkandi framkvæmdir hins
opinbera! *
Þetta er sá lífselixír, sem
alþýðan og verkamenn í land?
inu eiga að lifa á, segir „stjórn
hinna vinnandi stjetta“!!
Reykjavík.
Þó að alt það, sem sagt er
hjer að framan eigi að sjálf-
sögðu við íbúa Reykjavíkur
ekki síður en aðra borgara
þessa lands — og jafnvel
snertir þá mest — er fylsta
ástæða til áð athuga með fám
orðum sjerstaklega viðhorfið
gagnvart Reykvíkingum.
Reykjavíkurbær hefir senni-
iega besfa aðstöðu ailra bæjar-
og sveitarfjelaga á landinu, til
þess að láta sínum þegnum
líða vel. Bærinn er fjárhags-
lega vel stæður vegna þess að
honum hefir verið stjómað
gætilega frá upphafi. — En
bærinn er í hröðum vexti og
þarf þess vegna f jöíbreyttari at-
vinnugreinar, en verið hafa til
þessa.
Þetta hefix þeim mönnum
verið ijóst, sem þessu bæjar-
fjelagi hafa stjórnað. Þess-
vegna hefir verið stuðiað að
því, að Reykvíkingar gætu
víkkað starfssviðið og bætt við
nýjum atvinnugreinum.
Ræktun bæjariandsins var
einn þátturinn í þessari við-
leitni og hann ekki sá veiga-
minsti, eins og sjá má af því
að nú eru fóðraðar 800—1000
kýr á bæjarlandinu.
En þegar Reykvíkingar
höfðu lagt fram stórfje og
mikla vinnu í ræktun bæjar-
landsins, koma böðlarnir
fram á sjónarsviðið og heimta
að þessi atvinnugrein verði
lögð í rústir.
Þegar Reykjavíkurbær rjeð-
ist í að virkja Sogið, lá bak
við þá ákvörðun sú hugsun,
að með þeirri virkjun Tengi iðn-
aðurinn í bænum nýtt líf og
nýja, ótal möguleika til efling-
ar og viðreisnar.
Jón Þorláksson borgarstjóri
sá og skildi best þá mörgu og
miklu framtíðarmöguleika, sem
tengdir voru við Sogsvirkjun-
ina.
En þegar Jón Þorláksson
hafði með þéim dugnaði og
þeirri fyrirhyggju, sem þann
mikla mann einkendi á öllum
sviðum, stýrt Sogsvirkjuninni í
örugga höfn og ekki var annað
eftir en að hefjast handa, þá
koma böðlarnir enn fram á
'sjónarsviðið og byrja að rífa
niður.
Um 200 verkamenn Reykja-
víkurbæjar væru nú starfandi
austur við Sog, ef ekki hefðu
verið lagðar hindranir á fram-
kvæmdir verksins, þegar þær
skyldu ' þeij'ast. Fjöldi manns
væri éinníg s|arfandi við flutn
ing á efni og ahöldum austur.
Allir bessir méhn fengju greiti
kaup, samkvæmt taxta verk-
lýðsfjelaganna hjer í bænum,
þ. e. hæsta kaup, sem hjer er
fáanlegt.
Svona hefði þetta getað ver-
ið, ef böðlarnir hefðu ekki ver-
ið að verki.
KAUPMANNAHÖFN í GÆR, „Dagens Nyheder“ segja að kór
EINKASKEYTI TIL inn sje framúrskarandi, og standi
MORGUNBLAÐSINS jafnfætis bestu kórum Norðnr-
Samsöngur var í Tivoli í gær- landa, en skari þó fram úr þeim
kvöldi. Siæmt veður dró úr að- .flestum að því leyti hvað hann
sókn, en áheyrendur voru mjög liafi yfir góðum röddum að ráða,
hrifnir. ■ í næmri músikalskri tiifinningu og
í dómum blaðanna í morgun er ; amhljómi raddanna. Sje það auð-
kórinn talinn í fremstu röð, og heyrt að kórinn sje mjög vel æfð-
Stefáni Guðmundssyni líkt við ur. Hafi það verið hrein unun að
bestn söngmenn heimsins. | hlusta á svo ágæta frammistöðm
Frjettaritari. j „Socialdemokraten“ kallar
Stefán Guðmundsson Jussi Björ-
Blaðadómar.
| ling Reykjavíkur og „litla bróð-
i ur“ Giglis nm raddfegurð. Blað-
i ið segir að það yrði dönsku óper-
unni mikil] fengur, ef hún gæti
ftáð í hann, Páll.
KATJPMANNAHOFN í GÆR.
EINKASKEYTI TIL
MORGUNBLAÐSINS
Sveinn Björnsson sendiherra og
f jöldi íslendinga hlustaði á Karla- j -■»-«—*•-
kór Reykjavíkur í Tivoli í gær- j ' ,
k™ldi i Landsmálafundir.
Söngflokknum var tekið ágæta 1 _____
vel og varð hann að syngja mörg Miðstjórn Framsóknarflokks-
aukaiög. Að lokum söng hann ing auglýsti fyrir nokkru í
þjóðsöngva Dana og íslendinga.
Blöðin sem komu út í morgun,
mest.
blaði sínu hjer í Reykjavík og
í Ríkisútvarpinu \ landsmála-
keppast um að hrósa kómum áem fundi víðsvegar um land.
Út af auglýsingu þessari
„Politiken“ segir að söngurinn ; skrifaði Miðstjórn Sjálfstæðis-
liafi verið stórglæsilegur, og það ; flokksins fundarboðanda eftir-
sje raunalegt að óvenjumikill j farandi brjef:
kuldi hafi hamlað mörgum frá ... „ ,,
b „Miðstjorn Framsoknar-
að hlusta a, og þess vegna hafi! f lokksins hefir j dagblaði sínu
Sóngurmn ekki venð jafn vel : og j Ríkisútvarpinu auglýst
sóttur og skyldi. Kórinn sje ágæt- j landsmálafundi víða um land í
uf, einhver hinn alira besti á Norð i júnímánuði n.k. Er í auglýs-
urlöndum. Tónarnir hafi altaf ver- in&unni tekið fram, að „and-
ið hreinir, fagrir og sterkir, enda
þótt lögin gengi óhemju hátt.
Söngstjórinn hafi stýrt söngnum
með smekkvísi og þekkingiy Sté'f-
án Guðmundsson hafi óvenjú
bjarta og vél æfða tenór-rödd.
„Bérlingske Tidende“ segja að
þetta hafi verið hátíðlegur sam-
stöðuflokkar ríkisstjórnarinnar
fá á hverjum fundi samanlagt
jafnlangan ræðutíma og stjórn
arflokkarnir“.
Út af þessu vill Miðstjórn
Sjálfstæðisfloklcsins spyrja yð-
ur um það, hvort þetta beri að
skilja svo, að á fundum þess-
um verði ekki öllum viður-
kendum landsmálafiokkum ætl
lensk tónlist á sjer framtíð.
xmmnvrcKiY-^
songur og söngstjórinn sje aður jafnlangur ræðutími, og
„kultiveret Musiker“. Hin hljóm- hvort að vjer megum ganga
fagra tenórrödd Stefáns Guð- ^la t>vl’ a^ Sjálfstæðisflokk-
, , urmn fái þar jafnlangan ræðu-
°™L ? 1S" tíma, eins og hver annar sjer-
stakur landsmálaflokkur fær
hann lengstan.
Ef vjer fáum e'kki fyrir 20.
En í stað þess rís nú upp áf SVsar yðar við þesSU+.a þá
, . ,., , ý leið, að engum sjerstokum
bæjarstjornarfundi aðal-fram- Iandsmálaflokki Verði á fund-
kvæmdastjóri verklýðsfjelagf- um þessum ætlaður lengri
anna og ber fram tillögu um, ræðutími en Sjálfstæðisflokkn-
að fjölgað verði í bæjarvinn- um, mun Miðstjórn Sjálfstæðis-
unni upp í 200 manns ! Þang-! fl°kksins boða til landsmála-
að á að vísa verkamönnunum, þar rse,m h/nui þykir
. „ . _ £ . . ’ henta, og hafa þau fundarskop,
sem^ ekki - A að vmna við gem venja hefir Verið til, að
Sogið! allir viðurkendir landsmála-
Stefnan er m. ö. o. sú, að;flokkar hafi jafnlangan ræðu-
leggja sem mestar hömlur !a tíma“.
alla sjálfstæða atvinnu, sem Svar við brjefi þessu hefir
skapar framtíðarvonir og mögu ekki borist Miðstjórninni enn,
leika til lífsbjargar. Síðan og er því dkki ákvörðun tekin
koma kröfurnar á bæjarfje- énn um það, hvort Sjálfstæðis-
lagið, sama bæjarfjelagið, sem menn taka þátt í fundum þess-
verið er að grafa undan á öll- um.
um sviðum. ! Hjer í blaðinu boðar Mið-
Ef Reykvíkingar, hvaða stjórnin nú nokkra fundi, en
stjett eða stjórnmálaflokki ef ekki verður samkomulag
sem þeir tilheyra, ekki rísa við Framsóknarflokkinn um
sem einn maður gegn böðlun- skiftingu ræðutíma milli flokka
um og taka höndum saman á fundum þeim, sem Framsókn
um velferðarmál bæjarins, þá hefir boðað, verða síðar boð-
er þessu bæjarf jelagi voði bú- aðir fleiri fundir af hendi
mn.
Sjálfetæðismanna.