Morgunblaðið - 01.06.1935, Blaðsíða 3

Laugardaginn 1. júní 1935.
mm
MORGUN BLAÐtÐ
3

Enn rýkur úr gígnum
í Uatnajökli.
Uötnajökulsfarnir lóhannes As-
helsson og ör. Trauti Einarsson
komnir til bygða.
Peir fengu ógcetan órangur af ferð sinni -
gerðu m. a. uppðrótt af elöstöðuunum.
Jóhannes Askelsson jarðfræðingur símaði
Morgunblaðinu í gærkvöldi frá Núpsstað. Komu
þeir fjelagar dr. Trausti Einarsson og hann til
Núpsstaðar í gær úr Vatnajökulsferð sinni. Höfðuj
fæir fengið ágætisveður á jöklinum, og ferð þeirra
gengið mjög vel. Vísindalegan árangur af ferð-
inni telja {>eir mjög mikilsvirði.
Árangur ferðarinnar.
Um árangur ferðarinnar,
sayði Jóhannes Á^kelsson m. a.
Það merkilegasta er við
urðum varir við í ferðinni
var það, að enn er eldur
í gígnum er gaus í fyrra.
Hafa yfirleitt mjög litlar
breytingar orðið á eldstöðvun-
um síðan við dr. Niels Nielsen
vorum þarna í fyrra.
Reyk leggur sífelt upp ú
gígnum. En vikurhrannirnar
upp á barmi Svíagígs, en svo
er gígdalurinn venjulega
nefndur, eru svo heitar, að
vart er hægt að taka á viki'-
inum með berum höndum.
Mælingarnar af eldstöðvun-
uih og umhverfi þeirra, gengu
mjög greiðlega, vegna þess,
hve veður var hagstætt allan
þann tíma, sem við vorum þar
efra.
Auk þessa svæðis mældum
við Grænafjall og umhverfi
þess, m. a. Grænalón. En þær
slóðir voru áður mjög lítt kann-
aðar.
— Fengu þið nánari vitn-
eskju um upptök Skeiðarár-'
hlaups?
— Já, þau upptök fengum
við tækifæri til að athuga.
Við völdum okkur aðra leið
upp á jökulinn, heldur Jóhann-
es áfram, en við ætluðum í
fyrstu, fórum upp Skeiðarár-
jökul. Urðum við að selflytja
okkur fyrsta daginn. En síðan
gekk ferðin greiðlega.
— Hvenær komið þið til
Reykjavíkur?
— Við vitum það ekki enn-
þá. Við erum svefnlitlir eftir
jökulferðina, höfum gefið okk-
ur lítinn tíma til að sofa. —
Þurfum því að hvíla okkur hjer
eystra. Hannes bóndi að Núps-
í það við eigendur skipsins, að
því yrði snúið við .
En engar fregnir höfðu bor-
ist um það hingað í gærkvöldi
að þetta hefði tekist.
Drátturinn á lausn deilu
þessarar hefir því orðið það j
langur, að enn verður nokkur
bið á því, að framkvæmdir geti
byrjað af krafti.
Eigi er hægt að segja hve-
nær von er á vörunum hingað
í annað sinn.
Reiknið sjálfir út tekjuskatt
yðar og útsvar.
Jóhannes Áskelsson.
stað sótti okkur upp að Eystra-
fjalli í dag. Höfðum við talað
svo um að vera komnir þangað
á þessum tíma. En af því að
mælingarnar gengu svo greið-
lega umhverfis eldstöðvarnar,
gátum við gengið á Grænafjall
á heimleiðinni.
Skrá yfir tekjii- óg eignarskatt
þann, sem Reykvíkingum er ætl-
að að greiða á þessu ári, liggur
þessa daga framrni almenningi til
sýnis. Skráin liggur frammi á
bæjarþingstofunni í hegningar-
húsinu.
Svo sem kunnugt er voru á
haustþinginu samþykt ný lög um
tekju- og eignarskatt, þar sem
þessir skattar voru hækkaðir stór-
kostlega, fír það því í fyrsta
skifti nú, að skattur er á lagður
samkvæmt þessum nýju lögum.
Er það því mjög áríðandi, að
hver einasti skattgreiðandi at-
hugi sjálfur sinn skatt og reikni
út eftir framtali sínu.
Þessa athugun eiga skattgreið-
endur að gera áður en kærufrest-
ur er Hðinn.
Nokkrir skattgreiðendur hafa
tjáð blaðinu, að þegar þeir fóru
að athuga tekjuskattinn og reiltna
út eftir framtaiinu, hafi þeir ekki
skilið í hvernig skatturinn gæti
orðið eins og skattskráin sýnir.
Þessir skattgreiðendur eiga
strax að snúa sjer til Skattstof-
unnar og fá upplýsingar hjá
henni um útreikning skattsins.
Þá hefir blaðið einig heyrt, að
Skattstofan hafi breytt framtöl-
um sumra manna, án þess að þeim
væri gert aðvart.
Slík breyting á auðvitað ekki að
•eiga sjer stað, án þess viðkom-
andi manni sje gert aðvart.
Skattstofan skorar jafnan mjög
fagt á menn að telja fram eign-
ir sínar og tekjur, enda ljettir það
hennar starf geisimikið og gerir
skattaálagninguna öruggari.
En þeir menn, sem talið hafa
Framtíð Háskólans.
Viðtal við háskólarektor
dr. Alexander Jóhannesson.
fram og lagt við sitt rengskapar-
orð, eiga heimting á því, að þeirra
framtal sje tekið trúanlegt.
Auðvitað getur það komið fyr-
ir ,að augljós skekkja sje í fram-
tali manna og þá ber Skattstof-
unni að géra mönnum aðvart;
enda mun það vera venjan.
Bn eins og fyr greinir, vill
Morgunblaðið alvarlega skora á
skattgreiðendur, að atlmga skatt
sinn Qg sjálfir að reikna hann lit
eftir framtalinu.
Fái þeir skattinn ekki rjettan á
þann liátt, eiga þeir að snúa sjer
til Ökáttstofunnar og fá upplýs-
ingar.
Alveg sama máli gegnir með út-
svarið. Utsvarsstiginn þefir verið
birtur hjer í blaðinu og eiga menn
sjálfif að geta reiknað út sitt út-
svar eftir honum. Þar sem um er
| að ræða rek'sturs- eða veltu-útsvar
verða menn að fá npplýsingar hjá
I
skattstjóra um álagning þess.
Skattþegnafjelagið.
Á ]>að var minst hjer í blaðinu
nýlega, að nauðsynlegt væri að
skattgreiðendur í Reykjavík
mynduðu með sjer allsherjar
skattþegnafjelag til þess að gæta
sinna hagsmuna og bæjarfjelags-
ins í heild.
Uppástunga þessi hefir fengið
ágætar undirtéktir. Hafa fjölda
margir tjáð blaðinu þakkir fyrir
að hafa hreyft máluiu og óskað
eftir framkvæmdum.
Verður því vafalaust unnið að
því að fá nokkra menn til þess
að standa fyrir stofnun slíks fje-
lags og síðar tilkyut almenningi.
En það er ekki til neins að fara
af stað méð slíkt fjelag, nema
þátttakan verði almenn.
Eins og kunnugt er hafa ver-
ið miklar deilur um rannsókn-
arstofnun í þágu atvinnuveg-
anna við Háskóla íslands.
Alþingi samþykti lög um
þessa rannsóknarstofnun, en
tók ekki til greina breytingar-
tillögur þær, er háskólaráð
hafði sent því.
Voru því allar horfur á, að
lög þessi yrðu ekki fram-
lcvæmd, þar eð gert var ráð
fyrir, að Háskólinn legði fram
alt að 200 þús. kr. af fje happ-
drættisins, til byggingarinnar.
En þrátt fyrir megna mót-
spyrnu frá stúdentum og all-
mörgum háskólakennurum,
hjelt rektor Háskólans, dr. Al-
exander Jóhannesson áfram
samningaumleitunum við ríkis-
stjórnina um þetta mál. En það
var hann, sem kunnugt er, sem
bar þetta mál fram í fyrra.
Og þar sem Morgunblaðið
hafði heyrt, að náðst hafi sam-
komulag um málið, sneri það
sjer til háskólarektors og fekk
hjá honum eftirfarandi upp-
lýsingar.
RANNSÓKNAR-
STOFNUNIN.
Jeg hefi undanfarið staðið í
samningaumleitunum við ríkis-
stjórnina, um rannsóknarstofn*
unina, segir háskólarektor.
• Og á fimtudagskvöld náðist
loks samkomulag um málið, að
afstöðnum almennum fundi
háskólakennara. Voru nær allir
kennarar samþykkir hinum
nýja samkomulagsgrundvelli,
aðeins tveir greiddu atkvæði á
móti.
Samkomulagið er á þá leið,
segir rektor, að Háskólinn lof-
ar að láta nú þegar hefja und-
irbúning til þess að reisa rann-
sóknarstofnun í þágu atvinnu-
veganna og verja til þess alt að
200 þús. kr.
Kenslumálaráðherra hefir
hins vegar skuldbundið sig til,
að núverandi Rannsóknarstofa
Háskólans ( sem próf. Dungal
stjórnar) starfi áfram sem sjer
stök stofnun á kostnað ríkis-
sjóðs.
Einnig hefir kenslumálaráð-
herra lofað að stuðla að því,
að fje verði veitt til kenslu í
eðlisfræði og stærðfræði,
til þess að undirbún-
ingskensla í verklegum
fræðum geti hafist, þegar að-
iljar þeir, sem nefndir eru í 14.
gr. laganna, ákveða; þessir að-
iljar eru: Rannsóknarstofnunin
sjálf, háskólaráðið og kenslu-
málaráðherra.
Mun undirbúningur þegar
verða hafinn og byggingar-
nefnd Háskólans annast fram-
kvæmdir; formaður hennar er
háskólarektor.
HÁSKÓLALÓÐIN.
Næst liggur fyrir, segir há-
skólarektor, að samningar megi
takast milli ríkisstjórnarinnar
og bæjarstjórnar Reykjavíkur
um afhending háskólalóðarinn-
ar. En um lóðina hefir einnig
staðið allmikill styr.
Er þess að vænta, að sam-
komulag náist um þetta mál,
segir rektor. Jeg er' þeirrar
skoðunar, að hin framboðna
lóð sje of lítil, vegna þess að
mikill hluti hennar er mýri og
óbyggileg. En á næstu árum á
þarna að rísa rannsóknarstofn-
un, fyrir sunnan Stúdentamarð-
inn og Háskólabygging nokk-
uru ofar.
Auk þess hefi jeg nýlega
Pillur druknar.
Hann var i hestaleít
er slysíð viídi til.
Ljárskógum, 31. maí. FÚ.
I gærdag, á fimta tímanum,
vildi það slys á Fellströnd, að
fíinar Tryggváson, sonur Tryggv|[
bónda Gunnarssonar í Amarbæli]
dmkknaði. Hann var á 23- árinu.
Einar var að leita að hestum?
og kom að Dagverðarnesi um kl. 4
í gær, hitti hann þar Pjetur bónda
Jónsson, er sagði fíinari að hest-
arnir væru niðri í nesinu. Um kl.
5 var Pjetri gengið niður að sjó,
og þar sá hann þá lausan hest
þann, er fíinar hafði riðið, datt í
hug að Einar kynni að þafa dottið
af baki og meiðst, og fór að svip-
aSt um eftir honum, en fann hann
þá í fjörunni, öréndan. Lífgunartil
raunir reyndust árangurslausar.
Pjetur getur þess td. að Einar
ninni hafa ætlað að vaða út í smá-
hólma, skamt þaðan, og muni eitt-
hvað af hestunum þá hafa verið
þar, en straumur var talsverður,
og álítur P.jetur að straumurinn
muni liafa t.ekið piltinn.
borið fram tillögu um, að Há-
skólinn láti reisa í útjaðri lóð-
arinnar nokkrar íbúðir fyrir
háskólakennara, sem mun eiga
sinn þátt í að skapa hið fyrir-
hugaða háskólahverfi.
NÝJAR LEIÐIR.
Rannsóknarstofnunin táknar
nýja stefnu í starfsemi Háskól-
ans, segir rektor ennfremur.
Háskólinn ætlar sjálfur að
taka að sjer rannsókn á ölluni
þeim sviðum, er að gagni megi
verðá fyrir atvimiHvegina. í
hinni væntanlegu nýju stofnun
er gert ráð fyrir 9 vísindamönn
um, er vinni að rannsókn er
snerta fiskveiðar, iðnað og land
búnað. En um leið er ætlast til,
að kenslu verði komið á í þess-
um greinum, þegar tími er til
þess kominn.
Jeg geri einnig ráð fyrir, að
áður en langt líður bætist við
verslunardeild fyrir stúdenta
og kennaradeild.
Jeg er þeirrar skoðunar, seg-
ir rektor, að leggja eigi niður
Kennaraskólann og stofna
kennaradeild við Háskólann
með stúdentapróf sem inntöku-
skilyrði. Það hlýtur öllum að
vera augljóst, að vanda verður
sem mest til uppeldis hinnar
ungu kynslóðar og ríður því
mjög á, að kennarastjett lands-
ins sje vel mentuð. Þeir tímar
hljóta brátt að koma, að hætt
verður við farandkensluna og
komið á fullkomnum heima-
vistarskólum 1 einstökum lands
hlutum, þar sem verða kennar-
ar með háskólamentun.
Jeg hygg, segir háskólarekt-
or að lokum, að það skref sem
nú verður stigið, með rann-
sóknarstofnun i þágu atvinnu-
veganna, megi verða til þess,
að hin önnur mál Háskólans,
eins og verslunardeild og kenn
aradeild komist bráðlega í
framkvæmd. Jeg ber þá von í
brjósti, að Háskóli íslands
verði áður en langt um líður
þjóðstofmm, er standi í nánu
sambandi við líf og baráttu
þjóðarinnar.