Morgunblaðið - 26.06.1935, Blaðsíða 6

r 6
m*-
MORGUNBLAÐIÐ
Miðvikudagihn 26, júní 1935-
Japönum befir, eins og kunnngt
er, leng leikið hugur á að flæma
Rússa alaerlega frá Austur-Asíu.
Efnahagsleg þýðing liinna
uýu landvinninga er ekki síður
mikil. Japanar fá þarna vörur,
sem eru þýðingarmiklar á frið-
artímum og ómissandi til þess að
Japanar geti verið sjálfum sjer
nógir á stríðstímum. í Mansjúríu
fengu þeir hveiti, kol, gull og trje.
í Kína fá þeir járn og baðmull.
Og loks fá Japanar þarna greið-
ari aðgang að nýjum mörkuðum.
í»að væri síst að undra, þótt Jap-
anar vilji vera við því búnir, að
þeir geti áfram haldið bin-
um mikla markaði fyrir vörur
sínar í Indlandi. í fyrra jókst út-
flutningur japanskra baðmullar-
vara til Indlands um rúml. 25%
að vefðmæti, frá 383 miljónum fil
492 milj. yen. Japanska samkepn-
in hefir ár frá ári orðið enskum
baðmullariðnaði tilfinnanlegri.
Enginn veit, hvað Englendingar
neyðast til að gera, fyr eða síðar,
til þess að reisa rönd við japönsku
samképninni á Indlandi.
En láta Japanar sjer það nægja
að ná yfirráðum yfir Norður-
Kína? Fyrir fjórum árum birti
kínverskt blað leynilegt skjal, sem
Tanaka stjórnarforseti Japana
sendi keisaranum í júlí 1927. í
þessu skjaii skýrir Tanaka keis-
aranum frá landvinningastefnu
Japana. Markmiðið sje að skapa
JapÖnum drottinvald í heiminum,
segir Tanaka í skýrslunni. „Við
verðum að ná yfirráðum yfir Man
sjúríu og Mongólíu, til þess að
geta lagt Kína undir okkur. Og
við verður að ráða yfir Kína, til
þéss að geta drotnað í heiminum.
E’egar við liöfum lagt Kína undir
okkur hljóta bæði hin löndin í
Asíu og Ástralíu að óttast vald
okkar og ganga undir vald okkar.
Heimurinn skilur þá að Asía er
rror, og enginn þorir að skerða
rjettindi okkar“.
' Japanar sögðu strax að kín-
verska blaðið hafi falsað þetta
skjal. En enska blaðið „Morning
Post“ ljet rannsaka málið og
komst að þeirri niðurstöðu, að
skjalið sje ekki falsað. En hvern-
ig sém þessu er varið, þá hafa
Japanar fram að þessu fylgt
þeirri stefnu. sem lýst er í þessu
skjali. Þeir liafa lagt Mansjúríu
og Jehol undir sig, fá stöðugt
meiri fótfestu í Mongólíu og eru
byrjaðir að leggja Norður-Kína
undir sig.
„Ekkert vald á jörðinni getur
stöðvað framsókn Japana. Því fyr
sem heimurinn skilur þetta, því
bétra er það fyrir heiminn“, sagði
fulltrúi Japana í Genf, þegar Jap-
an sagði sig úr Þjóðabandalaginu.
Fram að þessu hafa hin stór-
veldin horft aðgerðalaus á land-
vinninga Japana. Hvorki Evrópa
nje Ameríka vill að svo stöddu
fara í stríð vegna Kína. En
Bandaríkjamenn gerast órólegir.
í frönskum og enskum blöðum
sjest nú hvað eftir annað ótti um
það, að landvinningahugur Jap-
ana stofni með tímanum nýlend-
um og áhrifum Evrópuþjóða í
Asíu í voða.
Khöfn í júní 1935.
P.
Rússaf rýma lOO^þúsund manns
úr Ukraflne
til þe$$ að fá alnbogarúm fyrir
varnarvígjum gegn Pólverfum.
KAUPM ANNAHÖFN í GÆR, '
einkasKeyti TIL
MORGUNBLAÐSINS !
Símskeyti frá Warschau, höfuð-
borg Póllands, hermir það að
hermálaráðherra Rússa
krefjist þess að hundr-
að þúsunda af Ukraine-
mönnum, sem heima eiga
nálægt pólsku landamær
unum, verði flutt í út-
legð til Síberíu
vegna þess að fólk þetta sje ó-
trútt og vegna þess að Rússland
þurfi nú að byggja ramger varn-
arvígi við landamæri Póllands.
Páll.
Fyrflrlestur
um Gyðinga.
jSamtal við Loui$
Levy rithöfund.
Jeg vinn fyrir
mannúðarmálin, og
er [hvorki $ó$íali$ti
eða kommúnisti.
segir frú Ellen Hörup
Einn af þeim útlendingum, sem rithöfundur.
kom með „Lyra“ seiuast, var rit- Frú Ellen Hörup, rithöfundur
höfundurinn og skáldið Louis var meðal farþega á „Lyra“ hinfa
Levy. jað til lands. Frú Hörup hefir getið
Levy er þektastur fyrir barna- sjer orðstír í Danmörku, sem rit-
Ijóð sín, „De 150. Börnerim“, sem höfundur um alþjóðamál.
margir munu kannast við lijer á j Hún hefir stofnað fjelagsskap
landi. jí Höfn, sem hún nefnir Vinir Ind-
Hann hefir ritað um 25 bækur, lands og gefur út blað með sama
og þar á meðal mörg leikrit. Hafa nafni.
tvö þeirra verið sýnd í Konung- Morgunblaðið hitti frúna að
lega leikhúsinu í Höfn. Hann hef- máli í gær, þar sem hún býr á
ir verið frjettaritari „Politiken“ Stúdentagarðinum.
í París um mörg ár, og ritað leik-
dóma í „Tilskueren“.
— Hjer ætla jeg að halda þrjá
fyrirlestra, segir frúin. Sá fyrsti
Morgunblaðið hitti Louis Levy heitir, kvenfólkið, strxð og fasismi.
þar sem hann býr á Stúdentagarð- Annar fyrirlesturinn heitir: Stór-
inum. Herbergi hans er í austur-
enda „Garðs“ og er þar ágætt út-
sýni yfir Vatnsmýrina.
veldastefnan og nýlendurnar. Þar
tek jeg Indland sem dæmi. Jeg
hefi tvívegis dvalið á Indlandi
— Jeg hefði nærri óskað mjer^um lengri tíma og hefi kynt mjer
að jeg væri íslenskur hestur, sagði Indlandsmálin afar vel. Jeg var
Levy.
? ? ?
mikið með áhangendum Gandhis
og kyntist þjóðernisbaráttu þeirra
,— Jú, hjeðan frá glugganum mín-|út í ystu æsar. Jeg gef út blað í
um sá jeg hina frjálsu og glöðu (Kaupmannahöfn, sem heitir eins
íslensku hesta að leik í gærkvöldi., og f jelag vort, Vinir Indlands.
Það var mjer óvénjuleg sjón að Ef nógu mikil þátttaka fæst hjer
sjá hesta svona glaða og frjálsa. jí bæ hefi jeg í hyggju að stofna
íbxxar þessa yndislega lands hljóta nokkurskonar útbú hjer á landi.
að vera eintóm góðmenni, sem Þriðji fyrirlestur minn heitir:
fara vel með skepnurnar. [Friðurinn og Þjóðabandalagið.
— Þjer ætlið að lesa upp hjer ^ar æ^a a^ sýna fi’am a hve
í bænum Þjóðabandalagið er í rauninni
t' í i "u , - • ' gagnslaust, eins og nú er í pottinn
— Ja. i kvold les jeg upp i s 1
„Det Danske Selskab“. buið.
— Eftir þvi, sem blöðm hjer
Eftir sjálfan yður?
Fyrst les jeg upp eftir rit-
hafa skýrt frá gæti maður haldið
að þjer væruð kommúnisti eða
höfundana Johs. V. Jensen og sósíalisti?
Ludvig Holstein, og ef til vill j — Nei, je„ er ij-v-orki sósíalisti
smásögu eftir Tove Kjarval. Þá nje ]£ommúnisti. Jeg vinn ein-
ætla jeg að lesa upp úr baxna- göngu fyrir mannúðarmálin og
ljóðum mínum. Síðan held jeg
fyrirlestur um Gyðinga, sem jeg
néfni: „Draumar Jósefs“. Hann
fjailar um eins og nafnið bendir
til draum Jósefs, og ætla jeg að
gefa nútíma skýringu á honum.
— Vilduð þjer segja nokkuð
sjerstakt um ferðalag yðar hingað.
— Já, það vil jeg. Segið lesend-
um yðar að þeir ættu að koma í
kvöld að sjá mig. Því þeir fá senni
lega ekki annað tækifærí til þess.
Hjónaefni. Síðastliðinn laugar-
dag opinberuðu trxilofun sína, ung
frxx Elsa Breiðfjörð, Hverfisgötu
102 A og Gunnlaugur Ketils, vjel-
stjóri, Baugsveg 7.
jeg rxeðst á hvaða flokk og stefnu
sem vera skal, ef mjer finst þau
fara í bág við mannúðina og
friðinn. Jeg mundi aldrei ganga
í neinn stjórnmálaflokk.
— Jeg hlakka mikið til að halda
fyrirlestra hjer í bænum. Og jeg
er þegar heilluð af því, sem jeg
hefi sjeð af landinu.
Eimskip. Gullfoss fór vestur og
norður í gærkvöld kl. 8. Goðafoss
fór frá Hull í gær á leið til Vest-
mannaeyja. Dettifoss fer til Hull
og Hamborgar í kvöld kl. 8. Brúar
foss er í Kaupmannahöfn. Lagar-
foss er á leið til Kaupmannahafn-
ar. Selfoss kom til Abérdeen í gær
morgun.
Sogsvirkjunin.
Undanfai’ið héfir verið unnið að
undirbúningi til að vinna gæti
hafist fyrir alvöru við Sogið.
Var altaf búist við að sá undir-
búningur tæki að minsta kosti mán
aðartíma.
Verið er nú að reisa verkamanna
bxxstaði og verkfæraskúra og er
ekki liægt að taka á móti fleiri
verkamönnum í vinnu, fyr en því
er lokið.
Sama er að segja með efni. Það
er ekki hægt að taka fyr en verk-
færaskúrarnir éru tilbúnir. Því
ef rigningar yrðu miklar má búast
við að meira eða minna eyðilegg-
ist af því, ef það væri haft undir
beru lofti.
Þyngsta stykkið komið
austur.
Langþyngsta stykkið, stem 'flytja
þurfti austur var hin svonefnda
graf-vjel. Hún er um 7 tonn að
þyngd.
Var lagt af stað með hana á
laugardaginn á vagni sem var
liafður aftan í bíl. Þann dag kom-
ust þeir ekki nema 25 kílómetra
með vjelina. Því í bugðu á veg-
inum, þar sem vegurinn var laus
fór hún útaf.
í gær var vjelin flutt yfir Sogs-
brúna. Var ekki liægt að nota bíl-
inn við það, því brúin. þoldi ekki
þunga bílsins og vjelarinnar. Ann-
an varning austur, flytur Vöru-
bílastiiðin „Þróttur“, samkvæmt
samningi.
Sogslínan.
Gengið liefir vel að leggja Sogs-
línuna. Var ætlast til að hún yrði
komin austur í ágúst, og mun
það láta nærri ef alt gengur eins
og hingað til. Um næstu helgi verð
ur hún komin að Þingvallavégin-
um gamla.
Þá er og byrjað á byggingu í-
bxiðarhússins, sem Þorsteinn Ein-
arsson tók að sjer að byggja við
Sogið.
Fækkun presta og
afstaða kirkjunnar.
Eftir Sigurbjörn Einarsson
stud. theol í Uppsölúm.
Niðurl.
Nú er það að vísu ekki full-
reynt enn hvað prestastjettin
gerir í þéssu máli. En þögnin er
óþægileg enda biðin dýr. Það er
ekki hugsanlegt að prestarnir sjái
ekki í gegnum 6000 króna
blekkinguna. í þessu felst engin
kjarabót prestunum til handa; ef
þeir á annað borð ætla sjer að
gegna embættunum áfram í nokk-
urri mynd, hlýtur embættiskostn-
aðurinn að margfaldast svo gífur-
lega að þeir sjeu skár komnir eins
og er, hvað efnahaginn snertir.
Hvernig stendur þá á því, að prest
arnir, með sína tvöföldu afstöðu
til þessa máls, hafa hingað fil tek-
ið’ þessu skrafi með dæmalausri
þolinmæði og þögn ? Hvaða stjett
önnur myndi hafa gert það?
Lælcnast jettin ? Kennarast jéttin?
ISiei, báðar þessar ’stjettir ’ hafa
sterka meðvitund um köllun sína
og verkefni í þjóðfjelaginu, þær
vita að þjóðin getur ekki sjer að
skaðlausu lamað möguleika þeirxm;
til þess að gegna því starfi, sem
þær lxafa með höndum. Hefjist
prestar íslands nú ekki handa,-
Jxegar svona harlíalega er við þeiim
stjalcað, þá verðuy það ekki með-
öðru fremur skírt en því, að'
þeir sjeu sjálfir í vafa um gildi
sitt í þjóðfjelaginu. Gæti menn
nú vel að, hvernig prestarnir
snúast við þéssu máli, því í því
felst það hverjum augum þeir
líta á sig og starf sitt. Má vel
svo fara, að þjóðin fái einnig úr
þeirri átt óbeina yfirlýsingu uim
að kirkjan sje óþörf. En fari svo*
að prestar ísl'. þjóðkirkjunnar-
snúist við þessu með hálfvelgjir
og heigulskap, hafa þeir þar með
fyrirgert frumburðarrjétti sínum„
sem fyrirliðar. i kristindómsmálum
Islands. Þeir munu þá í næði geta
notið sinnar launauppbótar á með-
an gálga-fresturinn varir uns
næsti niðurskurður fer fram. Em
þeir liafa þá sýnt að þeir eru ó-
merkileg stjett og ónýtir leiðtogar-
og’ ki’istið fólk í landinu mun
velja sjer aðra leiðtoga. Heilög
kirkja Krists þekkir sitt hlutverk
og veit vel um gildi sitt á jörð-
unni. Rotin og ráðalaus presta-
stjett er ónýtur limur á líkama.
Krists.
Almenningur bíður þess með ó-
þreyju livað prestastefnan gerir í’
þessu í vor, hvaða ráðstafanir
þar verða gerðar, því þá fyrst
fæst skorið úr þessum mikilvægiE
atriðum, sem drepið hefir verið á..
Almenningur í landinu ér á móti
því að prestum sje fækkað og-
kirkjan rænd þeirri aðstöðu, sem
liún hefir þó ennþá. Almenning
vantar forustu og það er víst, að
með öruggri forustu væri auðvelt
að koma af stað svo sterkum og
almennum mótmælum gegn þess-
um og þvílíkum bolabrögðum við
kirkjuna, að valdamenn treystust;
ékki til að láta til framkvæmda
koma í þessa átt. En hjer er ekki
nóg að þinga og þráta. Sumumi
myndi finnast vel sloppið ef þetta
frumvarp næði ekki fram að
ganga þótt annað, sem gengi í
sömu átt, en færi skemra yrði sam-
þykt. En ekkert, sem gengur í>
sömu átt á að líðast. Einkum
verður að kref jast þess, að prest-
arnir sjálfir geri enga þá samþykt
eða yfirlýsingu, þar sem stefna
þessa frumvarps launamálanefnd-
ar væri viðurkend sem aðgéngileg
í nokkurri mynd. Það væri
„Laktisk“ firra. „Principielltí' er
það sem sje ótækt frá sjónarmiði
ldrkjunnár, að ríkið láti sparnað-
arráðstafanir sínar fyrst og fremst
bitna á Iienni. Kirkja, sem hefir
meðvitund um köllun sína og hlut-
verk, gengur aldrei inn á það að
liði hennar sje fækkað, nema brýn
asta nauðsyn lcomi til og sje þá
vitanlega alt, sem liugsanlegt er
að bjargað geti, þrautreynt áður.
Hinsvegar hafa prestar hverrar
sannrar kirkju tekið neyðinni með
karlmensku, þegar svo bar undir,
án þess að hvika frá köllun sinni
fyrir það og af engri stjett hefir
alþjóða fslands betur reynt sann-
leiksgildi orðanna: Sá er vinur,
sem í raun reynist. íslenskir prest-
ar hafa barist við hlið alþýðunn-
ar við Svarta-dauða. og Móðu-
harðindin og öllum fremur stapp-
að í hana stálinu. Ennþá 'lifir v