Morgunblaðið - 21.05.1940, Qupperneq 6

6
MORGUNBLAÐIÐ
Þriðjudaginn 21. maí 1940.
WOOOOOQBWOQOOOCKW
CTR DAGLEGA
ijiv LIPINU
ÖOOOOCX ooooo<x
Einhverjir skemdaseggir, sem aldrei
geta sjeð neitt í friði, er hægt er að
skemma og óprýða, hafa undanfarna
daga sýnt mikla ástundun í því, að rífa
niður leiðbeininga-örvarnar ,sem límd-
ar hafa verið utan á húsveggi til að
benda á hvert leiðin liggi í næsta loft-
varnabyrgi.
Vafalaust eru það margir, sem vona
að leiðbeiningar þessar þurfi aldrei að
nota. En úr því þessar leiðbeiningar
eru á annað borð komnar upp, þá eiga
þær að fá að vera í friði. Að horfa á
þetta hálfniðurrifið dag eftir dag, vek-
ur andstygð á umgengninni í bænum.
Sumstaðar hefir sýnilega verið lögð
áhersla á, að rífa aftan og framan at'
örvunum, svo ekki sje hægt að sjá til
hverrar handar þær eiga að beina fólki,
er kynni að hafa þeirra þörf.
Úr því leiðbeiningar þessar einu
sinni hafa verið settar upp, þá eiga
þær að fá að standa. Loftvarnanefnd,
sem kom þessu upp, hefir skyldu til
þess, að lagfæra þetta strax, og fylgja
því eftir. Væri svo ekki nema eðlilégt
að ákveðnar verði háar sektir fyrir að
fikta við þessi leiðbeiningamerki, svo
full alvara sæist í því, að þetta ætti að
vera óskemt á sínum stað.
Til þess að taka af allan vafa
fyrir skemdarvargana mætti prenta
meS litlu letri á spjöldin hvað það
kostaði að skemma þau. Síðan yrði því
fylgt eftir með fullri festu að kenna
ungum sem gömlum að sjá þetta í
friði.
Þetta þarf að gera strar, þó ekki
væri nema til þess að nema burtu þann
smánarblett af bænum, að ekki sje
hægt að hafa leiðbeiningar þessar ó-
skemdar.
t ★ : 'sí
En úr því jeg minnist á þetta, er
rjett að taka það fram, að svo virðist
Sém það sje nokkuð af handahófi enn,
hvar þessar leiðbeiningar fyrir vegfar-
endur hafa verið settar upp. I alllöng-
um og fjölförnu götum sumum hefir
enn ekkert slíkt merki sjest. Er það þá
svo að skilja, að á þeim stöðum sje
ekkert loftvarnabyrgi fyrir almenn-
ing? Eiga þeir sem þar kynnu að
vera á ferð, ef hættu ber að, að flýja
inn í næstu hús, án tillits til þess hvort
hugsað hefir verið þar fyrir nokkrum
sjerstökum griðastað? Eða er þetta
skipulag loftvarnanefndar enn ekki
nema hálfgert? Þetta þarf fólk í bæn-
um að vita, og geta verið örugt um,
áð það, sem loftvarnanefnd á annað
borð tekur sjer fyrir hendur, það geri
hún alveg, en hætti ekki við fram-
kvæmdir á miðri leið.
Hernaðarlilkynning’.
ar Þjóðverja
Skaldainnkftllun
Þeir, sem telja sig eiga kröfur
á Samband meistara í bygginga-
ignaði í Reykjavík, sem slitið var
$ann 18. júlí 1939, lýsi þeim skrif-
lega fyrir undirrituðurr fyrir
þann 1. júní næstkomandi.
Reykjavík, 16. maí 1940.
Eggert Claessen hrm.
Hernaðartilkynning Þjóð-
verja í gær:
? Belgíu reka Þjóðveríjar flótt-
•* ann og eiga í orustum við
baklið óvinanna. Þjóðverjar hafa
farið yfir ána Dendre og elt óvin-
ina alla leið að Efri-Schelde.
Enskar hersveitir hraða sjer nn
sem mest þær mega til hafnanna
við Ermarsund. En hjá Maubeuge
og sunnan við Valerleiennes
reyndu belgiskar og franskar
hersveitir að brjóta sjer leið suð-
ur á bóginn, en áhlaupum þeirra
var hrundið. Biðu óvinirnir þar
geisimikið tjón, sjerstaklega á
brynvögnuin. Eftir þessa árang-
urslausu tilraun til þess að brjót-
ast í gegn, urðu hersveitirnar að
hörfa undan til vesturs og höfðu
mikið afhroð goldið.
Suðvestur af þessu svæði náðu
brynvagna og bifhjóla hersveitir'
vorar vígstöðvunum, þar sem
Somme-orustan stóð 1916, við
veginn mill Cambrai og Peronne.
Hjá Laon unnu varnarhersveitir
vorar sigur á brynvagnahersveit,
sem sótti til norðurs, og neyddist
hún tll að snúa aftur.
011 innri vígin í Liege og öll
vígin hjá Namur, að einu undan-
jeknu, eru í höndum Þjóðverja.
í brynvagnaoþustunum í Belgíu
seinustu dagana hefir einn liðs-
foringi, Barón Nolde, skarað
fram úr fyrir hugrekki.
í gær gerði þýski loftflotinn
árásir á samgönguleiðir að baki
óvinahersins og undanhaldsleiðir
hans í Norður-Frakklandi og
Belgíu. Eins voru gerðar þýðing-
armiklar árásir á flugvelli óvin-
anna.
f viðureign á sjó fyrir strönd-
um Belgíu og Frakklands voru
tveir tundurspillar óvinanna skotn
ir í kaf, einn franskur tundurspill-
ir, einn tundurbátur og 3 kaup-
för, samtals nm 15 þús. smál.,
löskuð.
í gær mistu óvinirnir 143 flug-
vjelar; voru 95 skotnar niður í
loftorustum, 15 með loftvarna-
byssum, en hinar eyðilagðar á
flugvöllum. Þjóðverjar mistu 31
flugvjel.
I3rLjói(í haffiá" meá"
RITS RafibEEÍisduffi
Þeir, sem þurfa að ná
til blaðlesenda í sveitum
landsins o g smærri
kauptúnum, auglýsa í
ísafold og Verði.
KOLASALAN 8.1
Símar 4514 og 1845.
Ingólfshvoli, 2. hæð.
í gær gerðu breskar flugvjelar
enn handahófs árásir á vestur-
hluta Þýskalands og urðu nokkr
um borgurum að bana, en særðu
aðra. Eini s+aðurinn, sem hernað
arþýðingu hefir, og þær hæfðu
var fangabúðir, og fórust þar
nokkrir fangar.
Hemaðartilkynning Þjóð
verja á sunnudaginn:
Síðasta mótstaðan hefir verið
yfirunnin á eynni Walcheren
og Holland er nú alt, með öllum
eyjunum, á valdi Þjóðverja.
Eftir töku Antwerpen, sem frá
var skýrt með sjerstakri tilkynn
ingu, hrekja hersveitir okkar í
Norður-Belgíu óvininn, sem enn
heldur áfram að berjast, stöðugt
lengra vestur á bóginn. Farið var
yfir Schelde fyrir vestan Antwerp-
en og fyrir vestan Briissel erum
við komnir á Dendersvæðið. Á
milli Maubeuge og La Fere held
ur sóknin áfram. Farið hefir ver-
ið yfir fljótin Sambre og Oise.
La Cateau og St. Quentin eru í
höndum Þjóðverja. Á suðurvíg-
stöðvunum erum við komnir með
öflugu liði í hjeraðið fyrir norð-
an Laon og að fljótinu Aisne hjá
Rethel. í bardögunum norðvestur
af Montmedy höfum við tekið hið
öfluga brynvirki 505 í Maginot-
línunni. Hjer gat yfirherforingi
brautryðjendasveitar, að nafni
Wermer, sjer sjerstakan orðstír.
Tala fanga og herfangs vex.
Fram til þessa hafa verið taldir
110 þús. fangar, að undanskildu.m
hollenska hernum, og fjölmargar
fallbyssur, sem verið hafa með alt
að 28 cm. hlaupvídd. Flugvopnið
studdi framsókn hersins, með góð-
um árangri. Megináherslan í þess-
um árásum er enn sem fyr lögð á
samgönguleiðir að baki vígstöðv-
unum, á samgöngutæki, og á vegi,
þar sem óvinurinn hörfar undan.
Sprengjur, sem varpað var á
marga flugvelli, eyðilögðu skýli,
verkstæði og flugvjelar.
Framundan fransk-belgisku
ströndinni var 6 þús. smál. versl-
unarskipi sökt með sprengju og
tundurspillir laskaður. Tap óvin-
arins nam 147 flugvjelum, þar aí
voru 47 skotnar niður í loftbar-
dögum, 13 af loftvarnabyssum, en
aðrar voru eyðilagðar á jörðunni.
Saknað er 27 eigin flugvjela.
Narvíkursveitin í Noregi á enn
í erfiðum varnarbardögum og nýt
ur stuðnings flugvopnsins. Hjer
var 1500 smálesta kaupfari og 6
þús. smálesta herflutningaskipi
sökt. Óvinaflugbátur var skotinn
niður í loftbardaga. Óvinaflugvjel
ar rjeðust enn með sprengjum á
ýmsar borgir ^ í Norður-Þýska-
landi og í Yestur-Þýskalandi. Eng
ir hernaðarlega mikilvægir staðir
voru hæfðir.
Til brúðargjaía
1. flokks handslípaður kristall og ekta kún§t-keramik.1
K. Einarsson & Björnssonl
Níræður:
Jón Jónsson á Svínavatni
I'Vánn 21. þ. m. verður bænda-
öldungurinn Jón Jónsson á
Svínavatni í G'rímsnesi níræður.
Hann er fæddur árið 1850 í Láta-
læti (nú Múla) í Landmanna-
hreppi. Foreldrar lians voru Jón
Jónsson, bóndi sama staðar, og
kona hans Helga Snorradóttir.
Höfðu forfeður Jóns búið óslitið
í Látalæti alt fram á fyrra hluta
18. aldar (Jónasar þrír Jónssynir
og Bjarni, er sonur var Gunnars
Jónssonar í Hvammi á Landi, er
mikil ætt er frá komin). Er Jón
bóndi 6. maður í beinan karllegg
frá Jóni presti Stefánssyni á Mos-
felli í Grímsnesi (1603—1635),
Gunnarssonar Skálholtsráðsmanns
Gíslasonar, af Langsætt. Foreldr-
ar Jóns eignuðust 14 börn alls.
Var Látalæti þá lítið býli, og
rjeðust börnin því í vistir, er þau
komust upp. Um fermingaraldur
,fór Jón frá foreldrum sínum.
Dvaldist hann fyrst í Holtum og
á Landi, þar til lxann var 18 ára
gamall, en þá rjeðst hann út í
Ölfus og dvaldist þar 10 ár, þar
af 4 ár vinnumaður í Arnarbæli
hjá síra- Jens Pálssyni, síðast pró-
fasti í Görðum á Álftanesi (d.
1912). Með síra Jens fluttist Jón
árið 1879 að Þingvöllum og var
þar 3 ár (til 1882), en 2 árin
næstu dvaldist hann í Skógarkoti
í Þingvallasveit, annað árið lausa-
maður. Árið 1884 byrjaði hann bú-
skap í Akrakoti á Álftanesi með
konu sinni, Sigurleifu Þorleifs-
dóttur, bónda Bjarnasonar á
Syðri-Brú í Grímsnesi og konu
hans Sigríðar Jónsdóttur, Þor-
kelssonar á Fossi í sömu sveit (af
Ásgarðsætt). Giftust þau hjón,
Jón og Sigurleif, 23. okt. 1888.
Það ár fluttust þau að Svarta-
gili í Þingvallasveit og bjuggu
þar til 1894, er þau fluttust að
Svínavatni í Grímsnesi. Þar
bjuggu þau síðan óslitið til vors
1926, eða alls 32 ár, en þá tók
sonur þeirra, Ingileifur, við jörð
og búi.
Þau hjón byrjuðu búskap fje-
laus og á einhverjum hifaum verstu
harðindaárum, er yfir þetta land
hafa komið, á hinu ljelegasta kot-
býli einhverju, er þá var. Og
aldrei hefir Svartagil í Þingvalla-
sveit þótt nokkur vildarjörð, en
þó var það gott kindakot, eins og
önnur býli í Þingvallasveit, enda
æxluðu þau hjón þar nokkurt fje
úr örbirgð. Eftir að þau hjón
komu að Svínavatni jukust efni
þeirra stöðugt. Er Svínavatn þó
lítil jörð, en hefir jafnan reynst
notasæl og flestum orðið þar far-
sæll búskapur. Erfðu þau hjón
nokkurn hluta jarðarinnar, en hitt
keyptu þau. Bjuggu þau þar síð-
an hinu besta búi alla tíð. Var
búsæld þeirra eigi síður að þakka
húsfreyju en bónda, því að hiiri
hefir verið ágætlega að sjer ger
um alla farsællega hluti, dugnað,
ráðdeild, þrifnað, hagvirkni, skap
féstu og trygglyndi og áreiðan-
leik til máls og gerða.
Jón bóndi er einkennilegur
maður um margt, og horfa ein-
kenni þau til fains betra vegar.
máll, og svo áreiðanlegur í öllum
störfum, reglusamur, fastlyndur,
vinfastur, en vinavandur, hrein-
lyndur og segir jafnan hug sinn,
hver sem í hlut á, og liefir því
stundum þótt bersögull, óglap-
máll, og svo áreiðanlegur í öllum
viðskiftum, að alt, sem hann lofar,
stendur sem stafur á bók. Hefir
hann því aflað sjer trausts og-
virðingar allra góðra manna. Jón
ber ellina óvanalega vel, getur enu
lesið á bók og hefir ferlivist.
Mætti ætla, að hreinn og fast
mótaður persónuleiki hans meú
samræmi í orðum og athöfnum
valdi eigi litlu um endingu hans
og elliþrek.
Jeg vil enda þessar línur með
þökkum til gamla mannsins fyrir
langa og góða kynningu og með
óskum um hlýtt og rótt ævikvöld.
19. maí 1940.
Einar Arnórsson.
Knattspyrnan
FRAMH. AF ÞRIÐJU SfÐU.
leik og voru upphlaup K. R.-inga
aldrei hættuleg í þeim hálfleik.
Eftir hálftíma tókst Þorsteiní
Olafssyni að skora mark og
skömmu síðar fjekk Björgvin gott
tækifæri og skoraði. Fleiri mörk
voru ekki sett í þeim hálfleik.
K. R.-ingar hófu mikla sókn
strax í seinni hálfleik og höfðu
nú vindinn með sjer, en Víking-
ar gáfu sig ekki og skamt var lið-
ið á seinni hálfleik, er Björgvin
sendi knöttinn fallega fyrir mark
til Þorsteins, sem skoraði.
K. R.-ingar hertu enn sóknina
og lá allmikið á Víkingum um
tíma, en óhepnin elti K. R. á
röndum og vörn Víkings stóð sig
prýðilega. K. R.-ingar þreyttust
brátt og komust í „óstuð“, eins.
og sagt er stundum á vellinum.
Reyndu þeir að breyta stöðunni á
vellinum og fór Schram í fram-
línuna, en alt kom fyrir ekki.
Það er ekki rjett að kalla þetta
daufan leik, en heldur ekki er
hægt að segja, að hann faafi verið
skemtilegur. En það er varla að
búast við að knattspyrnumenu
sjeu komnir í neina æfingu ennþá,.
þar sem svo stutt er síðan útiæf-
ingar byrjuðu.
Olafur Þorvarðarson dæmdi
leikinn. og fórst það vel úr hendi.
Næsti leikur meistaraflokks verð
ur milli Vals og K. R. næstkom-
andi sunnudag og þriðjudaginn
þar á eftir keppa Víkingur og
Frain. Vivax.
★
II. fl. vormótið hefst annað
kvöld kl. 8 með leik milli Fram
og Víkings. Dómari verður Jó-
hannes Bergsteinsson. Strax að
þeim leik loknum leika K. R. og
Valur, dómari Gunnar Axelssom