Morgunblaðið - 24.12.1940, Side 3

Þriðjudagur 24. des. 1940.
MORGUNBLAÐIÐ
3
£
Þegar togarinn Hafsteinn bjargaði 5900 tonna skipinu
ílímliiiliiljí1
„Menn finna ekki til þreytuj
l' ''V ", ZZI,*'”" ' * •*t *w'i7L~7ti
þegar svona stendur á“
p^Yækilegt björgunarstarf
* togarans Hafsteins eða
rjettara sagt skipstjórans og
skipshafnarinnar á togara
þessum, er hann dró 5900
smálesta skip í aftakaveðri
og stórsjó 220 sjómílur
til hafnar, hefir vakið mikla
athvgfli og; umtal, sem ein-
dæma vasklegt og vel unnið
verk.
Stuttorð frásögn skipstjór-
ans, Odds Kristinssonar, birt-
ist hjer í blaðinu í fyrri viku, er
Hafsteinn var nýkominn úr
þessari viðburðaríku ferð, svo
lesendum blaðsins er atburður-
inn að nokkru kunnur, er tog-
arinn bjargaði hinu stóra flutn-
ingaskipi, „Empire Thunder“,
sem hrakti fyrir vindi og sjó
vegna vjelarbilunar, og dró
það til lands. — En þar
var fljótt yfir sögu farið. Hef-
ir blaðið því snúið sjer að nýju
til Odds og fengið hjá honum
nánari upplýsingar um björg-
unina og aðdraganda hennar.
Oddur Kristinsson er hár
maður og vörpulegur, svipmik
ill, nokkuð af ekki eldri manni
að vera, stiltur og hógvær í
framkomu, eins og títt er um
sjómenn, sem lánsmenn eru í
viðureign sinni við Ægi.
Þegar jeg bað hann að segja
mjer gjörla af afreksverki
hans og þeirra fjelaga, sagði
hann að vafalaust mætti gera
af því langa lýsingu, sem fyrir
bar, meðan á björguninni stóð,
þó hann væri énginn maður til
þess.
KALLAÐI Á HJÁLP
I SÓLARHRING
— Hvenær heyrðuð þið fyrst
neyðarkall hins tbjargarlausa
skips?
— Það var, eins og fyr hefir
verið sagt fimtudaginn þ. 5.
des. Við vorum á útleið. Þá
sendi skipið út tilkynningu um
hvar það væri statt, og sáum
við að það var skamt vestan við
siglingaleið okkar. En þegar
við heyrðum neyðarkallið, datt
okkur ekki í hug, að til okkar
myndi koma með neina björg-
un, því þá vorum við um sólar-
hrings ferð frá skipinu, en það
á siglingaleið, skámt frá Eng-
landi.
En neyðarmerkin frá skip-
inu hjeldu áfram allan fimtu-
daginn og nóttina og þegar við
vorum komnir á leið okkar á
þær slóðir, þar sem var gefið
upp að skipið væri á fimtudag
er það bilaði, þá brutum við
innsigli senditækjanna og svör-
uðum því. Þetta var um miðaft-
ansleytið á föstudag. Vjel skips-
ins hafði bilað í ofveðri, svo hún
varð ganglaus.
Frásögn skipstjórans
Odds E. Kristinssonar
BEÐIÐ UM AÐSTOÐ
j Við fáum strax svar, þar
sem þeir skipsreikamenn
jþakka okkur fyrir að við skyld-
um svara þeim, en biðja okkur
að bíða við, uns við heyrðum
nánar frá þeim.
j Klukkan rúmlega sex kemur
svo skeyti frá þeim aftur, þar
sem þeir biðja okkur um að-
stoð. En í millitíðinni höfðu þeir
;haft samband við útgerðar-
istjórn sína í landi, sagt að þeir
jværu komnir í skeytasamband
!við íslenskt skip, og spurt að
því, hvort þeir ættu að leita
þar aðstoðar. Munu þeir hafa
fengið það svar að þetta væri
þeim ráðlegast. artilraun með hinn dýra fisk-
Nú leggjum við af stað úrjfarm, sem vitanlega yrði verð-
leið, og snúum okkur að því, j minni með hverjum degi, sem
að leita uppi skipið. Báðum viðjhann eltist. En um þetta hugsar
skipverja að senda okkur kall-^maður ekki, þegar um björg-
merki svo við gætum tekið af jun mannslífa er að ræða.
því miðun, og ættum þannigj — Kom ekki til mála að
auðveldara með að finna skip- bjarga mönnunum úr skipinu?
ið, en nú var það vitanlega rek- j — Það var ekki viðlit eins
ið langa leið frá því, sem það og veðrið var þarna um nótt-
var, þegar vjel þess stöðvaðist. ina, enda ekki ástæða til að
því veður var slæmt. jtelja mennina í bráðri hættu
Við komum a'Ö skipinu kl. þó vjel skipsins væri óstarfhæf,
H14 á föstudagskvöld. ekki síst meðan skipshöfnin
hafði samband við sjálfbjarga
Oddur E. Kristinsson.
ELTI HIÐ REKANDI
SKIP
— Vissuð þið áður, hve stórt
skipið var?
— Nei, við vissum ekkert um
skip.
SAMBAND MEÐ ELD-
FLUGU OG TROLLTVIN NA
— Hvenær byrjuðu svo til-
skipið, nema hvað það hjet, því raunir ykkar til þess að koma
nafn þess var ekki á þeirri taugum milli skipanna?
skipaskrá sem við höfðum. | — Klukkan 8 á laugardags-
Fanst ykkur ekki í mikið morgun byrjuðu tilraunir til
ráðist að ætla að draga svona þess að -koma „enda“ frá okk-
stórt skip til lands, 5900 tonn? jur út í skipið. Er sá þáttur eft-
— Það var ekki álitlegt, irminnilegur fyrir okkur skip-
sagði Oddur, eftir andartaks ,verja á Hafstein. Svo óheppi-
þögn. En ekki var neinn tími
til þess að hugsa um það, úr
því einu sinni út í þetta var
komið. Nú var að duga eða
drepast.En eins og á stóð þarna
um nóttina var ekkert að gera
í náttmyrkri, 8 vindstiga roki
og haugasjó. Við gátum ekkert
gert þá nótt, nema fylgja hinu
rekandi skipi.Það rak svo hratt
undan vindi, að við urðum að
sigla í humáttina á eftir því
með talsverðri ferð. Skipið tók
svo mikið á sig, svona stórt og
alveg tómt.
Vitanlega gat hæglega
svo farið, að aðstoð okkar
reyndist til einskis, enda ástæð-
ur okkar ekki góðar, með fisk-
lega vildi til að við höfðum
enga línubyssu. Hafði jeg ein-
mitt hugsað mjer að kaupa öfl-
uga línubyssu í þessari ferð í
Englandi. En í „Empire Thund-
er“ var línubyssa. Samt fór það
svo, að það vorum við, sem
komum taug til þeirra, en línu-
byssan kom ekki að notum. —
Þeir skutu hvað eftir annað í
áttina til okkar, en byssan dró
ekki nægilega langt.
Við höfðum aftur á móti eld-
flugur (,,rakettur“) nokkuð
sterkar, og þeim skutum við
yfir til „Empire Thunder“. —
Þegar þessar tilraunir byrjuðu
á laugardagsmorgun var vind-
ur hvass af norðvestri, en mik-
farm, og okkar litla skip mikið ill sjór af vestan,og rak skipið
framhlaðið. Auk þess hafði jeg
tekið á mig mikla ábyrgð, að
leggja út í vafasama björgun-
eins mikið undan sjó eins og
undan vindi.
Þegar við skutum eldflugunni
fyrstu rendi jeg Hafstein kul-
borðsmegin framhjá skipinu
svo sem 150 faðma frá því. Við
hittum skipið. Við höfðum
trolltvinna bundinnífluguna og
komst samband með honum
milli skipanna. I slíkum tilfell-
um verður maður svo að gefa
smátt og smátt út gildari
streng, uns strengurinn, sem
kominn er milli skipanna, er
nægileg afltaug til dráttar.
En þegar strengurinn, sem
út var gefinn var farinn að
gildna, þá slitnaði hann, enda
mjög erfitt að gefa hann svo
lipurlega út, að ekki strikkaði
á honum við og við í sjógang-
inum.
Fjórum eldflugum skutum
við til ,Empire Thunder' er all-
ar hittu skipið og trolltvinni
komst á milli. En í hvert skifti
slitnaði svo taugin milli skip-
anna, þegar hún fór að gildna.
I fimta skiftið tókst að renna
gildari og gildari taug milli
skipanna, þangað til trollvírar
okkar voru komnir yfir í „Em-
pire Thunder“.
DRÁTTURINN BYRJAR
Trollvírana festu þeir í akk-
eriskeðju sína. Þeir gátu ekki
innbyrt akkerið sjálft, urðu að
saga keðjun í sundur og láta
akkerið falla í sjóinn, en
skeyttu síðan saman keðjuna á
þilfarinu og trollvírana.
Þegar hjer var komið sögu
var klukkan orðin 1114 f- h. á
laugardag. Þá var byrjað að
draga skipið til lands. Fjar-
lægðin frá landi var um 150
sjómílur. — Þegar drátturinn
byrjaði „gáfum við út“ 350
faðma af vír, en þeir „gáfu út“
þrjá „liði“ af akkeriskeðjú
sinni.
Drátturinn gekk sæmilega.
Við komumst á þriggja sjómílna
hraða með hið stóra skip í eft-
irdargi, þó veður væri vont og
úfinn sjór.
I Vandinn var að haga drætt-
i num þannig, að dráttartaugar
kæmu aldrei upp úr sjó, því
'ef svo hefði farið, mátti gera
ráð fyrir að þær slitnuðu strax.
Varð að hafa svo mikið úti af
vírunum, að þeir væru altaf í
sjó, svo átakið á þeim yrði
jafnt.
Eins var hætt við að vírarnir
'sörguðust í sundur við skipið,
eða slitnuðu um of. Því var á
hálfrar klukkustundar fresti
gefið ofurlítið út, svo ekki
mæddi lengur á sömu stöðuni
þeirra.
Yfirleitt varð þettaiekki gert
nema ef maður hefði p,ltaf aug*
un vel opin, og vekti ýfir hverri
hreyfingu að heita m^etti,
— Hve lengi stóðuð þjer á
stjórnpalli við þetta?
Oddur brosti góðlátlegú
brosi, að því hve einíeldnislfegí)
yar spurt, og segir síðan. j
— Þegar svona stendur ái
þarf maður enga hvíld, ekki
fyr en á eftir. Þegar svona
mikið er í húfi, finnur maður
ekki til þreytu.
Þetta gekk nú alt slysalaust
>ann dag, þó veður væri vont
)g úfinn sjór, og aðfaranótt
unnudags fór veðrið að skána.
OFVEÐRIÐ VERÐUR
YFIRSTERKARA
En um hádegisbil á sunnu1-
lag fer heldur að grána gam-
mið, þá rauk upp suðvestan
eður með svo mikluip ofsa, a$
Tið hættum að geta dregið skip-
ð, heldur dróg það okkur með
Jlmiklum hraða í áttina til
lands.
Á þessum slóðum er kaf-
játahættan talin vera einná
mest, og því ekki skemtilegt að
nota loftskeytatækin rnikið,
eins og við þurftumi að gera,
Á sjöunda tímanum um
kvöldið fór vindur méira í vest-
ur, og varð það okkur hagstætt.
Eftir það komumst við svolítið
áfram með skipið í eftirdragi.
En nú urðum við að sigla bil
beggja og var sýnilegt að litlu
mátti muna, til þess alt færi
vel. Leið okkar lá þannig, að
við þurftum að komast fyrir
Barrahöfða á Hebridaeyj-
um. Ef við ætluðum okkar að
komast djúpt fyrir höfða þenna
þá var hætt við að við þyrftum
að taka stefnu svo mikið upp
í vindinn, að allur gangur færi
af skipinu. Við urðum því að
ætla okkur að skríða framhjá
höfðanum á grunnu vatni, og
treysta því, að okkur bæri ekki
það af leið að landi, að við
hefðum okkur fyrir höfðann.
Hjer varð að miða gætilega,
sigla „milli skers og báru“, og
má telja hepni að við sluppuiti,
því svo litlu munaði að við kæm-
umst fyrir höfða þenna kl. 5
á mánudagsmorgun.
f SLJETTUM SJÓ
Klukkan 2 á mánundag vor-
um við komnir í höfn. Höfðum
við þá siglt um tíma í svo sljett-
um sjó, að skipverjar á „Em-
pire Thunder“ gátu rifið svo
sundur vjel sína, til viðgerðar,
að um það leyti, sem við vorum
komnir í höfn, gátu þeir hreyft
FRAMH. Á SJÖUNDU SÍÐU.