Morgunblaðið - 24.09.1948, Page 10

'"10
M O RGU y BL AÐIÐ
Pöstudagur 24. sept. 1948.
^JJuenLjóÁin oc^ ^JJeimiíiÁ
'T
Heimilishagfræðin veitir fjöl-
hreytta og hagnýta fræðslu
Rætt við ungfrú Önnu
Gísladóttir, heimilis-
hagfræðing
MEÐAL farþega á Trölla-
fcssi, er hann kom hingað síð-
ast frá Bandaríkjunum, var
ungfrú Anna Gísladóttir, Berg
staðastræti 48 hjer í bæ, sem
undanfarin þrjú ár hefir stund
að framhaldsnám í heimiiishag
fræði (Home Econimics) við
Minnesota-háskólann. Hún
lauk hrottfararprófi þaðan i
'júni s. 1.
• Anna varð stúdent frá Menta
skólanum i Reykjavik 1944 og
stundaði síðan nám við Hús-
mæðrakennaraskóla Islands áð-
ur en hún fór utan. — Nú hefir
hún verið ráðin til þess að
kv.nna matreiðslu, færslu mat-
arreikninga, efnahagsgreiningu
og tilraunamatreiðslu við Hús-
mæðrakennaraskólann.
Kvennasíðan hitti önnu að
máli í gær og var erindið aðal-
‘.lega að forvitnast um náms-
dvöl hennar erlendis.
Hvað er heimilishagfræði?
— Geturðu í stuttu máli
sl ýrt fyrir okkur, hvað heim-
\ ilishagfræði er?
— Það hefir nú verið skil
greint á ýmsa vegu. f heimilis
hagfræðinni lærum við um allt
það, sem lýtur að heimilinu
um vandamál þess, þarfir, störf
þess og gildi — og einnig um
ýmislegt það, er lýtur að sam
búð manna í milli á heimilun
um og í þjóðfjelaginu. Okkur
er kennt hver sjeu frumatriði
þess, að hægt sje að skapa
mönnunum heilbrigðari heim-
ih og þjóðfjelög.
Sitthvað fleira en
„satima og elda“.
— Þið lærið þá sitthvað fleira
en „sauma og elda“?
— Já. Formlegir húsmæðra
skólar komust á stofn í Banda
rikjunum um líkt levti sem
sl riður komst á jafnrjettisbar-
áttu kvenna þar. Fyrstu skól-
arnir voru sjerskólar, þar sem
emkum var lögð áhersla á mat
argerð og hannyrðir — þar sem
námsmeyjar lærðu eingöngu
að „sauma og elda“ — og áttu
skólarnir að búa stúlkurnar
undir húsmóðurstörf.
Fjölbreyttari menntun.
— Forráðamönnum skólanna
varð þó brátt ljóst að menntun
í saumum og matargerð var ó-
fullnægjandi fyrir hin margvís
legu störf húsmóðurinnar. Þeir
töldu a>ski!egt, að stúlkur. sem
þess óskuðu, gætu fengið sem
, allra fjölbreyttasta fræðslu í
,te:num og sama skólanum. Þess
vegna hefir nýjum námsgrein
hm sífellt verið aukið við hús-
, mæðraskólana og meiri áhersla
/ícgð á bóklegt nám, s, s. r fje
lagsfræði, sálarfiæði, bámaupþ
,eldi og fjölskyldulífi, en verk-
,lega námið
Það nýjasta- •
Tvær nýjustu greinarnar eru
Anna Gísladóttir.
sennilega áhaldafræði og inn-
rjetting húsa — þ. e. s. allt það
er lýtur að heilnæmari og hent
ugari herbergjaskipun, skáp-
um, geymslum og þess háttar-
Hve mikið kaffi handa
50 manns?
— í fyrstu voru nemendur
skólanna að búa sig undir að
vcrða húsmæður, kennarar eða
matreiðslustúlkur í sjúkrahús-
um. En á siðari árum hefir ver
ið mikil eftirspurn eftir heimil
ishagfræðingum i ýmiskonar
matar- og fataiðnaði Mörg
vcrslunarfyrirtæki hafa í þjón-
ustu sinni heimilishagfræðing,
s.-m hefir þann starfa að gt'fa
viðskiftavinunum holl ráð og
skýra fyrir þeim nýjungar i
öBu, sem að heimilishaldi lýt-
ur. Framleiðendur eldavjela
hafa t.d. oftast fastan starfs-
mann, sem gerir ekkcrt annað
en svara fyrirsp. viðskifta-
vinanna um það, hvað þurfi
mikið kaffi handa 50 manns —
eoa af hverju kakan hafi „íall
ið“ þegar ný tegund af lyfti-
dufti var notuð.
— Samt má segja, að skól-
arnir leggi megináherslu á að
gefa stúlkunum þá menntun. er
gerir þær að sem bestum hús-
freyjum og mæðrum.
Fjögurra ára nám.
— Hvað er þetta margx-a ára
nám?
' — Það er 4 ára háskólanám.
Fyrstu tvö árin læra allar náms
meyjarnar það sama, í hvaða
dejld sem þær eru. Þessi skyldxu
•[ög erulip.a. tmdirsíöðuatriðíi
í efná-’og eðlisfræði, enska, sál’
arfræði, barnauppeldi o. fl. Síð
ari árin tvö er svo megináhersl
an lögð á sjernám í einhverri
grein. — Minar sjergreinar
voru t.d. kennsla í matreiðshx
og næringarefnafræði.
Meistarapróf.
Eftir að lokið er BS of Bachelor
Science) prófi í heimilishag-
fræði, er síðan hægt að taka
meistaragráðu í einhverju sjer-
fagi t. d. híbýlaprýði, matar-
gerð eða í þeim fræðum er eink
um lúta að fjölskyldulífinu og
veitir það próf rjett til kennslu
i háskóla. Það nám tekur venju
lega eitt ár í háskóla og auk
þess skilar nemandi ritgerð um
sjálfstæða rannsókn eða verk-
efni, sem hann hefir valið og
unnið að í þetta ár undir leið
sögn kennara.
Hjónaskilnaðir og
viðbrenndur grautur.
— 1 heimilishagfræðinni er
yfirleitt reynt að hafa kennsl
una eins fjölbreytta og unnt
er, og haga henni þannig, að
hún komi að sem bestum þörf-
um í daglegu lífi okkar. Á-
hersla er t.d. lögð á, að veita
nemendum sem besta fræðslu í
öllu er lýtur að fjölskyldulíf
inu og sambúð manna í milli
á heimilunum vegna þess hve
I hjónaskilnaðir eru tíðir í Banda
• ril.junum (þar endar þriðja
hvert hjónaband með skilnaði)
og hve mikið los er þar af leið-
andi á heimilislífi þjóðarinnar.
Sje það mikilvægt fyrir viðhald
heimilanna að húsmóðurin
kunni að elda hafragraut, án
þess hann brenrii við — nú þá
er lögð áhersla á það í heimilis
hagfræðinni.
I þessu sambandi má geta
þess, að færri hjónaskilnaðir
eiga sjer stað meðal heimilis-
hagfræðinga í Bandarikjunum
e;i í nokkurri annarri stjett
kvenna. Og kannske er það
bara af því, að þær brenna ekki
grautinn!
Færri vindhöeg.
— Hvað viltu segja um Hús-
mæðrakennaraskólann okkar
lijer heima, borið saman við þá
bandarísku?
— Verklega kennslan hjer er
prýðileg, borið saman við
kennsluna þar, og bóklega
kennslan e'innig, svo langt sem
hún nær. Námið fyrir vestan
er fjöljxíx.'ttara ,og. miklu meiri
áftersla lögð á fjelagsmálin. •.
Við liöfum líká sjerstöðu hjér
heima. Nemendur eru yfirleitt
eldri og fara í Húsmæðrakenn
araskólann vegna þess að þeir
Framh. á bls. 12.
linningarorð nm Jón
Bjarnason frá Akur-
evjum
Fæddur 7. september 1900.
Dáinn 17. september 1948.
í DAG verður til moldar bor-
inn Jón Bjarnason frá Akur-
eyjum er andaðist við voða-
spiænginguna í olíuskipinu
,,Þyrli“ í Hvalfirði s. 1. föstu-
dag.
Hann var fæddur i Akureyj-
um í Snæfellsnessýslu 7. sept-
ember 1900, sonur Bjarna
bónda Jónssonar og konu hans
Ólafar Sigmundsdóttur, er
bjuggu þar allan sinn búskap.
Jeg þekti Jón Bjarnason,
sem barn, ungling, æskumann
og fullorðinn, alltaf sama ró-
lega framkoman við alla, á
heimili og af. Hann var elstur
6 barna þeirra hjóna, er upp
komust, hann vandist því
snemma við að miklar vonir
stóðu til hans, að hjálpa for-
eldrum sínum við búskapinn,
enda brást hann aldrei, því
skyldurækni var alla æfi sterk-
asti þáttur í lífi hans.
Jón sál. var með stærri mönn
uh, vel vaxinn og gæfulegur
ásýndum, dulur í íund og æðr-
aðist ekki við smámuni, enda
kom það sjer vel, því snemma
varð hann að hafa forustu í sjó-
ferðum, er faðir hans misti
heilsuna og fjell frá.
Jón var góðum gáfum gædd-
ur og glaður í fámennum vina-
hóp og virtur af öllum, er
kyntust honum, hvort sem hann
var formaður á breiðfirskum
bát, eða háseti á hafskipi. Mjer
fanst alltaf að hæfileikar Jóns
sýndu það, að hann ætti eins
og Egill kvað: „að standa upp
í stafni og stýra dýrum knerri“.
Það var gaman að vera með
Jóni á sjó, og á sjónum held
jeg að yndi hans hafi verið
mest, það var sem sál hans
ljómaði er hann ljet fyrir stýr-
ið. Hann kunni jöfn tök á segla
og vjelbátum og ekki var það
rúm autt, er hann skipaði. Oft
var hann á togurum á vetrum,
en með fjölskyldu sinni við bú-
skap á sumrum.
Til Reykjavíkur fluttist Jón
frá Akureyjum ásamt móður
sinni og systkinum, fyrir 6 ár-
um og var hann þá oftast í sigl
ingum. En fyrir 2V2 ári síðan
giftist hann hinni ágætustu
konu, Elínu Jónsdóttur, Ránar-
götu 12, Reykjavík og stofnuðu
þau heimili þar. Var nú gæfa
hans og gleði í hádegisstað. En,
enn sem fyr þráði hugur hans
hafið, og rjeðist hann á olíu-
flutningaskipið ,,Þyril“ og nú
er hann horfinn.
Eiginkonan, öldruð móðir,
systkini, frændur og vinir
sakna þín Jón. Það er stórt
skarð höggið í fiölskylduhóp-
inn, einnig hefir ísland mist þar
sem Jón var, einn af sínum
traustu sonum. . : V
Vertu' sæll, élsku ‘frændr
minn. Minning þín mun altaf
lifa meðal vor. Mjer finst jeg
sjái þig enn, sem fyr,- brosa til
vina þinna, á meðan þú líður
um ljósvaka hinna ósýnilegu
sæluheima.
Ingveldur Á. Sigmundsdóttir.
Skipaferðir milli
Oslo.
STJ ORN Ungmennasambands
Noregs samþykkti á fundi sín-
um í Oslo um fyrri helgi, ’að
senda áskorun til samgöngu-
málaráðune'ytisins, um að hafn
ar yrðu skipaferðir milli Berg-
en til Thorshavn í Færevjum og
Reykiavíkur, eins fljótt og því
væri við komið.
Exigar áætlunarfei'ðir eru nú
milli Færeyja og Noi’egs og ein-
göngu flugsamgöngur milli Nor
egs og íslands, en flugferðir eru
dýrari en skipaferðir og mörg-
u.rn ofviða, sem þó vildu ferðast
milli landanna. í samþykktinni
segir, að vegna menningarlegs
sarnbands milli þjóðanna sje
nauðsj’nlegt að koma þessum
samgöngum á.
Skógræktarmál
St jórnin samþykkti ennfrem-
ur að styðja hugmynd, sem
norski sendiherrann í Reykja-
vík, Andex'sen-Rysst, hefur bor-
ið fram til stuðnings skógræktar
máium á íslandi, en það er að
senda norska æskumenn til ís-
lands. En um leið kæmi ungt
fólk fi'á íslandi til Noregs til
að vínna þar að skógi'æktar-
málum.
— Grellir
Framh. af bls. Z.
dögum mælti Grettir m.a. á
þessa leið:
„Jeg get ekki annað en undr-
ast yfir hinni miklu framtaks-
semi ykkar, áræði og hetjudáð.
Og þegar jeg hugsa um það,
hvað íslenska þjóðin er fámenn,
sannfærist jeg betur og betur
um forustuhæfileika hennar og
háleita köllun. Jeg er óenaan-
lega þakklátur borgarstjórn
Reykjavíkur fyrir þá miklu
sæma, sem hún hefur auðsýpt
mjer og konu minni, og jeg get
íuHvis'gað ýWrtdLétj'fe^iia og
stjórnakvöM \ lándsips' um, 'að
eigi jeg þess kost í framtíðiruii
að verða íslandi að liði, muhdi
mjer fátt verða hugstæðara'eh
það“.