Morgunblaðið - 25.08.1951, Qupperneq 5

Laugardagur 25. ágúst 1951
WORGUNBLAÐI&
ð
Laugarvatn er yndisSegur sumardvaS-'
arstaður búinn mörgum náftúrugæðum)
Júgóslavnesklr smábæntlur eru ekki auðugir a£ heimsins gæðum.
f.n þeir hafa unað glaðir við sitt, þar til ofsóknir kommúnista
fjófust. — Myndin sýnir bændur frá Króatíu á þjóðhátíð.
Tífóstjórn gefur ekki dulið
kommúnisfiskar filhneigmgar
Bændaofsóknir eru enn hafnar
Eftir M. S. HANDLER
KORNUPPSKERA í Júgóslavíu
ætlar að verða óvenjulega góð í
ár, en fregnir víðsvegar að úr
landinu herma að bændur fari sjer
Eægt við uppskerustörf til að mót-
rnæla því að þeir verða að af-
Eenda ríkinu meginhluta uppsker-
nnnar á verði, sem hvergi nærri
tr í samræmi við reksturskostnað
þúanna.
HORFIÐ VAR TIL MEIRA
FRJÁLSRÆÐIS
73% af akurleridi Júgóslavíu er
yrkt af sjálfstæðum smábændum.
Eins og í öðrum löndum kommún-
jsta hafa bændur verið skyldaðir
til að afhenda ríkinu nær allan
afrakstur búa sinna fyrir lítið
verð. Fyrir nokkrum mánuðum
tók júgóslavneska stjómin þó að
fcreyta um stefnu í þessum mál-
tim, þannig að hún gaf bændum
afurðirnar frjálsar, allar nema
bvauðkorn og feitmeti.
BÆNDUR ENN ÓÞÆGIR
STJÓRNINNI
En þessar tvær fæðutegundir
eru höfuðafrakstur landbúnaðar-
BERGUR JÓNSSOW
Málflutningsskrifítofe.
Laugaveg 65. — Slmi 5833.
JSL.
SKIPAUTGCRÐ
RYKISINS
Hekla
99
f<r frá Reykjavík kl. 20.00 í kvöld
tíl Glasgow. — Farþegar þurfa að
Bia-ta kl. 19.00 í tollskýlinu á hafn-
arbakkanum.
Il.s. Finnbjörn
f< r til Ságandufjarðar, Bolungarvík-
Ur og Súðavikur á þriðjudaginn. —
fTekjð á móti ílutningi á mánudag.
ii.s. ODDUR
‘er frá Reo'kjavik til Hornafjaiðar,
Jorgaifjarðar og Raufarhafnar, næst
tomandi mánudag. — Vörumóttaka
il hádcgis j dag og til hádegis á
nánudag.
; ins, svo að bændur álíta tilslak-
anir st.jómarinnar lítils virði.
Hafa þeir því farið sjer hægt með
uppskeru kornsins til að mótmæla
hinum opinberu höftum. Þegar
stjómin sendi bifreiðar eínar út
um sveitirnar til að safna saman
korninu varð ljóst, að bændur
höfðu haldið eftir miklu stærri
hluta uppskemnnar en þeim var
heimilt.
ÁFRAMHALDANDI KÚGUN
Síðustu fregnir herma, að stjóm
in ætli að beita hörku til að bæla
niður mótþróa’ bændanna. Minna
aðferðir hennar á kúgunaraðferð-
ir kommúnista gegn bændum í
hinum Austur-Evrrópulöndunum.
Vdtað er til þess, að lögreglu-
sveitir hafi umkringt bændabýli
og einnig hafa þær ruðst inn í
sveitaþorp, þegar verið var að
þresk.ja kornið, staðið vörð yfir
og tekið mjölið að því loknu með
valdi, til þess að koma í veg fyrir
að bændurnir felí komið.
VAR ÞAÐ AÐEINS TIL
AÐ SÝNAST?
Þetta er í allmikilli mótsögn
við fyrri yfirlýsingar kommún-
istísku valdhafa Júgóslavíu. Þeir
hafa gert sjer allt far um í vet-
ur að láta líta út fyrir að þeir
stjórni á lýðræðislegan hátt og
beiti engum ofbeldis og kúgunar-
aðferðum.
3. júní s. 1. var birt skýrsla
Rankovics innanríkisráðherra, þar
sem hann lagði áhcrslu á að lög-
regla landsins myndí ekki bcita
haiðvítugum ofbeldisaðferðum. En
erfitt er að dylja hinar kornmún-
istísku tilhneigingar.
mtBETJ
ÞOLDU EKKI VIÐ Á
SAMYRKJUBÚUNUM
Þegar stjórnin varð þess vör
í júlí s. 1. að langniðurbæld
óánægja bænda á samyrk.jubúum
ætlaði að br.iótast út með auknu
frjúlsneði, þá sá hún sig um hönd.
Bændurnir tóku að strjúka af
samyrkjubúunum. Um það leyti
hjeldu opinberlega ræður þeir
Boris Kidric úr æðstaráði Júgó-
slavíu og Lazar Kolechevski, for-
sætisváðherra Makedoniu. Aðal-
efnið í ræðunum var að tilkynna
bændum, að stjórnin myndi ekki
þola að bændur yfirgæfu sam-
yrkjubúin. Svo að enn eru í Júgó-
slavíu samskonar átthagafjötrar
á bændum og í iiðrum kommún-
istaríkjum austan járntjalds.
Ölgan og óánæg.ian heldur á-
fram að s.jóða undir niðri meðal
bændanna, en stjórnin virðist ætla
að svara því með áframhaldandi
ofsóknum._______________
Ljetust af spírituseitrun.
STOKKHÓLMUR, 24. ágúst. —
Tveir verkamenn í Uppsölum í
Svíþjóð, ljetust í dag, af eitrun.
Höfðu þeir drukkið trjespíritus, |
ÞÓTT það muni vart venja að
gestir sem sæk.ja heim sumardval-
arstaði hjer, til lengri eða skemmri
dvalar, skrifi um gististaði, vil
jeg samt freista að gjöra hjer
undantekningu og geta þess sem
rnesta athygli vakti, til aðdáunar,
sem og þess sem bæta þarf, en
gests augað er glöggt. — Þetta
var í fyrsta sinn að jeg gisti á
Laugarvatni.
Eins og sjá má á yfirskrift
þessarar greinar var jég hrifinn
af fegurð náttúrunnar, skógivöxn-
um hlíðum, hinum heiðbláa fjalla-
hring, með Heklu drotningu fjalla
í hádegisstað — spegilsljett vatn-
ið mitt í þessum „fjallasal“ —
allt þetta umlukið friðsæld og
yndi, sem oi'ð fá ei lýst. En margt
þarf hjer umbóta, með hug og
hönd til aðbúnaðar fyrir gesti, sem
og til fegurðarauka. Þess skal
þegar getið — að það sem hjer
verður bént ó, sem jeg tel að lag-
færa þurfi, er ekki sagt til rýrðar
þeim sem yfir staðnum ráða, eða
sem áfellisorð, heldur af hlýhug
til staðarins.
GAMLA SKÓLAIIÚSIÐ
Þessi fagra og þjóðlega bygg-
ing sem mun hafa verið reist
1929—1930, verður illu heilli eldi
að verulegu leyti að bráð árið 1947
og því miður ekki endurbyggð í
hið upprunalega fagra form og
stækkað eftir þörfum. Nýja skóla-
húsið kom mjer mjög illa fyrir
s.jónir. Mjer varð að orði: Gaman
hefði verið að sjá f.iármuni þá
sem varið hefur verið í þetta cins-
dæma stillausa nýja skóla- og
gistihús í stækkaðri „útgáfu" af
hinni gömlu stílhreinu ísl. bygg-
ingu, með svo mörgum bæjarþil-
um (bustum) sem stórbyggingu
sæmdi.
YF.ITINGA- OG GISTIHÚSA-
STARFSEMI Á LAUGARVATNI
í gamla skólahúsinu, er hafin
veitinga og gistihússtarfsemi r.um
arið 1932. Þá aðeins með 30 her-
bergjum, en eftir að húsið brenn-
ur (1947) er skörnmu seinna haf-
in bygging 3ja svefnhúsa, og þau
staðsett nokkurn spöl frá sjálfu
veitingahúsinu, sem heppilegra
hefði verið að leggja í eitt „Kom-
plex“ — og þægilegra fyrir dval-
argesti að byggt hefði verið ofan
á gamla skólahúsið •— eða við-
botarbygging. Þessi 3 nýju hús
veita nú 90 gestum þægilegt hús-
rúm, og er allt m.jög snoturt og
snyrtilegt -— og ber vott um góða
stjórn.
Veitingasalimir eru mjög vist-
legir, veggir prýddir pottblómum,
og borð öll fegurstu blómum, boi-ð-
dúkar drifhvítir, og hreinlæti í
hvívetna. Allt það sem varðar
veitingar, ber að mínum dómi, af
öðru sem jeg hefi kynnst hjer á
landi. Maturinn með ágætum, og
framreiðsla óveriju ídsk, lipurð
og kuvteisi framreiðslustúlkna
með glæsibrag.
Um verslunarm. helgina fram-
reiddu 5 stúlkur, laugai-d. 47í mál-
tíðir, sunnud. 4Ö0. í framhaldi
þessarar sögu á hið fornkveðna
vel við: ,.Ai) eftir höfoinu dania
limirnir." Veitin</(i og aistihúsinu
veitir forstöúu frá hr. Ey-
st-einn Jóhannsson. op ysrtir með
vakandi auga hvers gcstirnir óska,
framkoma lians öll her vott. vm
áhuga % starfi og velgengni stað-
arins, hann nýtur og aðstoðar
ágætrar eiginkonu. Við hverja
máltíð starfar Eysteinn sjálfur í
„buffetinu" og stjómar þar með
röggsemi og prúðmennsku. Milli
máltíða geta gestir gengið að hon-
um við skrifborð sitt, þar sem
hann er reiðubúinn að leysa hvers
manns vanda. Um hótelstjórn á
Laugarvatni, vil .ieg segja, aó
hún ffseti og ictti. nð vera fyrir-
mynd, þar sem á minnsta kost.i
skortir h.jer e'nn svo víða, og til-
f innanlega.
ÝMSAR NAUÐSYNLEGAR
INÐURBÆTUR
Gufubaðsklefar cru mjög óvist-
legir, og gangur frá búningskleí-
um er hálfgert svað — þar þarf
rimlagólf. Ekkert er þar snyrti-
herbergi, og endurbæta þarf að
ýmsu leyti þessa dásamlegu heilsu
lind.
Sundlaugín er taliri hiri prýði-
legasta, en þar er gjört verulega
upp á milli konu og karls, því að-
eins er snyrtiherbergi fyrir kon-
ur.
Mjög er aðkallandi að dýpka
vatnið upp við bakkann nokkuð
út í vatnið, að minnsta kosti á
dálitlu svæði, hreinsa botn vatns-
ins eggjagr.jóti, sem cr ómjúkt
viðkomu berfættum, sprund og
hal og legg.ja í botninn steyptar
hellur. Þá að gera grasigróna
'brekku fram að vatninu, hagan-
lega búið sem sólbaðstað fýrir dval
árgesti. t gufubaðklefa einum
svonefndum „blönduðum kór“
kom fram tillaga um að æskilegt
’ væri að dýpka rennu allt frá bakk
janum þannig að stíga mætti sjer
’til sunds smátúr út í vatnið.
GÆSIRNAR Á BAKKANUM
Kunnur borgari á Laugarvatni
hafði orð á því að óhæft væri að
gæsirnar væru jafn rjettháar bað
' gestum, þar sem þeir væru á
j lakkanum við vatnið — og innan
í um baðgesti. Taldi þær ekki nægi
j ltga ,,móðins“ með hreinlæti —
í cn vildi hafa þær vel geymdar til
fegurðarauka við vatnið (t.d. i
netgij'ðingu með aðgang að
ilandi).
j T.jaldstaðurinn liggur spotta-
korn norðaustur af þorpinu,
vafin runnum og rjóðri, með
falleg'iim hi'íslum inn á milli. •—•
Þessa 3 daga, sem jeg kynntist
þcssum fagra stað, fann jeg til
hve illa þar var um allt búið. Ein
i tunna fyrir allan úrgang frá tjöld
' um, sem um verslunarhelgina
(i'oru um 120, enda var óhugnan-
legt að sjá viðskilnaðinn víðsveg-
ar, en hjer voru sem oftar heiðar-
legar undantckningar. Náðhús
var þar af allra lakasta. tagi, eitt
fyrir konur og annað fyrir karla,
undir sama ljelega þakinu og
skilrúm á milli, sem virtist alls
ekki Örugt, hefði verið um mik-
inn njósnahug að ræða milli þess-
ara landamæra. Hjer er þörfin
hvað mest aðkallandi til úrbóta.
LÖGREGLA UM HELG.4R
Áhugasamur borgari á Laugar-
vatni taldi nauðsynlegt að sum-
arlagi um helgar, að hafa lög-
i egluvörð á staðnum, mun sú
skoðun fyllilega á rökum reist,
en vaiðar þó aðeins vissan
..klassa" aðkomufólks. Um versl •
unarmannahelgina var dansað I?
kvöld og nætur, jeg kom þat
augnablik af forvitni og er mjöy;
á sama máli og áhugamaðurinn,
um hverskonar framfarir og vel-
farnað í þessum fagra sveita-
ranni, Þar með nauðsyn fyrir a?i
hafa lögreglu um helgar að sum -
arlagi.
UMHVERFIÐ ÞARF
AÐ PRÝÐA
Aberandi hirðuleysi fannst.
mjer blasa við í lítla þorpir.u, þa '
er varðar hirðu á graslendi' um -
hverfis skólahúsið og' gistihúsin.
Þessa sljettu grasvelli þarf aC$
meðhöndla sem aðra slika, sl<:*
þá með þar til gerðri vjel — og
prýða þá blómaskrúði. Skilyrðö.
fyrír gnægð blóma er r.æg
Laugarvatni (gróðurhúsín).
IIÚ S.MÆBR AKENN AR A -
SKÓLINN
Jeg var svo heppinn a'ð fá a?í
kynnast þessari sæmdarstofnun
— og naut þar leiðsagr.ar hinnav
þjóðkunnu, ungfrú Helgu SigurcJ
ardóttur, yfirkennara skólans,
þessari enn ungu konu, sem jeg
hier vil nefna: móður hinnav
nýju matreiðslu og heimilis-
menningar í landinu. Það, serrv
jeg leit við fyrstu sýn í þessu
merkilega skólahúsi vakti hreinu
undrun mína, en það, sem maðuir
ekki gat beinlínis augum litiðj
svo sem hæfilegan aga, stjórn og;
xeglusemi, er talið í ágætasta
samræmi við hið annað, — aU
ógleymdu umhverfi skolans. —
Gestrisni var þar að fixma ai*
fornum íslenskum höfðingjabra^
Keill sje ungfrú Helgu og henn.-
ar merka lífsstarfi.
—O—
Lýk jeg svo hugleiðingum ur.'i
endurbætur og fegrun á Laugar
vatni, fullviss þess að sá daguir
rennur upp að gistihús og hótel-
mál hljóti án þess að langir tím-
ar Hði, að verða veitt meiri at-
hygli af þeim, sem völd hafa .i
þeim eínum. Aðrar þióðir vinna
aí kostgæfni að því að vekja at-
ftygli á fegurð síns lands og fyrir
hina erlendu ferðamenn, semc
krefiast besta atlætis og hafa aú
mikinn hagnað og erf. gjaldeyri,
en h.ier koma menn enr. ekki augrv
á þessa stórlíklegu tekjulind fyrÍE-
land og þjóð.
Sumar fer nú brátt að kveðja.
— en gott er að eiga fagrar end-
urminningar um sól og yndisum-
srsins, til að ylja við „hugan*
löncj" þegar svífur að hausti og
kaldur vetur komur. Fegrum því
sumardvalarstaði lands vors, öldn-
um óbornum til gleði — i þráðri
sumarhvíld. Mætti það rætast —-
þá er hjer rjettum tilgangi náð.
P.ox.
Skólahúsið á Laugarvatni áð'ur cn það' brann.
Egypfar vllja fá
viðiirkennmp
Breta
ALEXANDRIA, 23. ágúst: —
Nahas Pashja forsætisráðherra
Egyptalands sagði í dag a$-
Egyptar mundu segja upp samn.
ingi sínum við Bretlantí fi á 193S
og myndu sem sjáifstæð þjóS
vilja leggja sínn skerf til her-
'varna Vestufálfu.
Kvað harm Breta nu beræ
skyldu til að flytja aila héri sína
cj egyptskri grund og viður-
kenna rjett Egvpta tii Sudan.
•— NTB—Reuter
Landskeppni miíli ,
Tjekka og Unperja
PRAG, 24. ágúst. — Hinn heims-
fj'Sejri tjekkneski hlaupari, Emil
Zatopek mun taka þátt í lands-
keppni í frjálsíþróttum, sem frair*
fer milli Tjekka og Ungverja í
Budapest.f dag og á ir.orgun. —
Þangað fer 50 manna hópur tjekk
neskra íþróttamanna. •—Reuter*