Morgunblaðið - 04.09.1957, Síða 3

Miðvikudagur 4. sept. 1957
MORC.VNBT AÐIÐ
3
Ég byrjaði þegar síldin
hœtti aÖ koma á miöin
segir sildarkóngurinn Bjarni
Jóhannesson á S n æf e 11 i n u
— Mér finnst ég eiginlega
verða að byrja á því að biðja þig
afsökunar fyrir hönd kollega
míns, fyrir að ræna þig síldar-
kóngsnafnbótinni að þessu sinni,
Bjarni minn.
— Nei blessaður vertu ekki að
því. Þetta skiptir engu máli. Auk
þess er nokkuð til í þessu. Það
er nú einu sinni peningurinn, sem
við ei'um að glíma við að vinna
okkur inn þarna á sjónum og því
ber ekki að neita að „Víðir“ var
hlutarhæstur.
— Það er svo sem þér líkt að
vera ekki að fást um þetta. Hitt
mun þó hafa verið venjan, að sá
er mestan aflann dregur að landi
hljóti þessa nafnbót. Og við Akur
eringar erum dálítið metnaðar-
gjarnir og viljum ógjarnan láta
flytja titilinn úr bænum. En úr
því að við erum nú farnir að tala
um þetta, þá leikur mér forvitni
á að vita eitthvað um ferill þinn
sem síldveiðimanns.
Fór fyrst á síld 1944
— Ég byrjaði á þessu 1944, þá
sem vélstjóri á „Brís“. Ég var
þá rétt um þrítugt. Síðan varð
ég nótabassi árið eftir og hef
verið það siðan. Ég byrjaði sem
sagt þegar síldin hætti að koma
á miðin. Ég var bassi á tvílemb-
ingum, sem Sigurður Ágústsson
í Stykkishólmi átti og hétu „Fylk
ir“ og „Grettir“. Þetta var áður
siður að tveir minni bátar höfðu
samfélag um snurpubáta og nót,
annar flutti aflann í land en frá
hinum var veitt. Þetta var áður
en hringnæturnar komu til sög-
unnar. Eftir þetta er ég svo með
„Gylfa“ frá Kauðuvík árin 1946
til ’50 þá með Akraborgina 1951,
’52 og ’53 og síðan 1954 hef ég
verið með Snæfell.
Líka síldarkóngur 1952
— Hvernig var það. Varstu
ekki einhvern tíma sildarkóngur,
þegar þú varst með Akraborg-
ina?
— Svo á víst að heita að verið
hafi 1952, lélegasta síldarárið.
•— Eitthvað hefirðu nú stundað
sjóinn áður en þú fórst á síld.
— Já. Það var meðan ég átti
heima í Flatey á Skjálfanda, en
þar var ég þangað til 1944 að ég
fluttist hingað. Þá réri ég á átta
tonna mótorbát.
3 á báti, 2 voru 9 ára
en einn 10 ára
— Hvenær byrjaðirðu sjósókn.
— Ég var þá 9 ára. Við rérum
3 á árabáti frá Flatey tveir 9 ára
og einn 10 ára og fengum alls
24 skippund um sumarið. Auðvit-
að rérum við ekki nema skammt
frá eynni og ekki nema þegar
gott var í sjó.
— Já. Merkileg skipshöfn hefir
það verið. Hvar eru þeir félagar
þínir nú?
— Annar er Gunnar Guðmunds
son verzlunarstjóri í Flatey. Hinn
er Emil Guðmundsson bóndi í
Fnjóskadal.
— Og hvað var nú hluturinn
á mann?
— Ég man það ekki. Ætli við
höfum ekki fengið lítið af honum
sjálfir.
— En hvað kom til að þú lagðir
öðru fremur fyrir þig sjósókn?
Var pabbi þinn ekki kennari.?
— Jú hann var kennari i Flat-
ey um 40 ár. Auk þess var hann
hreppstjóri og rak stórt bú. Ég
réri samt með honum eitt sumar.
Hann stundaði nokkuð sjóinn,
þótt ekki væri það að staðaldri.
Við höfðum mikinn áhuga á síld-
veiðiskipunum, sem fiskuðu hér
fyrr á árum allt í kringum Flatey
og endirinn varð sá að ég lenti
á einu þeirra, eins og ég sagði
þér áðan.
Happ og góð skipshöfn
— En hvað er það sem þér
finnst öðru fremur hafa ráðið vel
gengni þinni við síldveiðarrar.
Nú hefir þú alltaf verið með þeim
hæstu?
— Já ég veit eiginlega ekki.
Maður reynir að ráða þecta af
fréttum og ýmsum líkum, en oft
er þetta heppni og tilviljun. Ég
man t.d. í hitteðfyrra þegar við
vorum að byrja. Þá lágum við
ásamt megninu af flotanum úti
við Kolbeinsey og fengum strax
fyrsta kvöldið 70 tunnur. Með
þetta fórum við inn til Hríseyjar.
Þegar við vorum að koma út lent
um við í síld vestur af Grímsey.
Þar var aðeins eitt skip auk okk-
ar. Við fengum víst einar 7—800
tunnur og fórum með það í land.
Síðan kom allur flotinn þangað
en enginn fékk neitt. Á leiðinni
út aftur lentum við enn í síld
langt á undan sinni samtíð. Það
gengur 10 mílur svipað og bezt
gerist hjá flotanum þótt hann
hafi yfirleitt bætt við sig að
minnsta kosti 2 mílum frá því
„Snæfellið" byrjaði. Auk þess er
þetta ágætt togveiðiskip.
— Hvað er „Snæfellið" stórt
og hvaða vél er í því?
— Það er 165 tonn brúttó og
með 434 hestafla Ruston vél, sem
hefir reynzt ágætlega.
— En svo við hverfum aftur
að síldveiðinni í sumar. Þið feng
uð rúmlega 10 þús. mál. Hvað
voruð þið lengi úti?
Tvo mánuði að veiðum
— Við byrjuðum 20 júní og
enduðum 24. ágúst. Síðast feng-
um við ein 1100 mál af ufsa
Annars var lítið af honum. Síldin
brást í sumar á austursvæðinu
frá Kolbeinsey að Langanesi. Tíð-
in var líka óhagstæð seinnihluta
júli, en það er einmitt tíminn,
sem hún hefur aðallega aflazt á
þessu svæði að undanförnu.
— Er þetta mesta aflamagn,
sem þú hefir fengið?
Ja. Á síldveiðum fyrir norðan.
>'■ -'•7rr- ' ■:■': :■-■:■:■:■
lil

Hið happasæla skip, „SnæfeHið*
ofar á sundinu og fengum svipað.
Þar voru þá engin önnur skip.
Svona getur það verið stundum.
Tilviljun og heppni ræður þessu
oft. Svo er það annað atriði, sem
miklu ræður um það hvernig
gengur, en það er mannvalið um
borð. Ég hef lengst af haft sömu
mennina og það ágæta menn.
Góður afli á togveiðum
— Og nú ertu að búa skipið á
togveiðar. Þið stundið þær fyrir
og eftir síldarvertíð?
— Já við erum á trolli hérna
fyrir Norðurlandinu vor og haust.
Þetta gekk vel hjá okkur í vor.
Við fengum 680 tonn á rúmum
90 dögum. Það er það bezta sem
við höfum fengið. Við gerum ráð
fyrir að fara úf eftir viku.
— Og þér líkar vel við fleyt-
una. Er hún ekki byggð hér ó
Akureyri?
Jú hún er byggð hér í Skipa-
smíðastöð Kea, teiknuð af Gunn-
ari Jónssyni og byggð undir un.-
sjá hans.
Það er eins og þú veizt eign út-
gerðarfélags Kea.
„Snæfellið" hefir reynzt af-
burða gott skip. Ég furða mig
eiginlega á því í allri þeirri ný-
smíði, sem átt hefir sér stað, að
þetta skip skuli ekki hafa verið
notað sem fyrirmynd. Við sjáum
að enn hefir það í fullu tré við
önnur skip, þótt mörg séu þau
nýrri. „Snæfellið" fór á flot 1943.
Við sjáum að þá hefir það verið
Hins vegar fengum við um 14000
mál í Hvalfirði um árið. Það er
mesta síld, sem ég hef komizt í,
I sumar fengum við aldrei full-
fermi. Við vorum mest með 1270
mál og 540 uppmældar tunnur
í túr. Þá hefðum við geta tekið
um 200 málum meira í skipið.
— En hvað segirðu mér svo
um síldina i sumar.
— . Það virtist töluverð síld á
ferðinni. En hún var ekkert á
grunnunum. Hún óð hvergi nær
en ó 100 faðma djúpu vatni. Þetta
er öfugt við það sem áður var.
Þá var mest fiskað á grunnunum,
en ekki í álunum. Þó virtust vera
góð skilyrði á grunnu vatni, bæði
áta og hæfilegur hiti. Ég vil geta
þess hér um leið að við enira
mjög ánægðir með starf „Ægis‘
í sumár.
Hluturinn 10 þús. á mánuði
— Og svo síðast en ekki sízt.
Þið hafið þénað sæmilega í ár
með þessa góðu togvertíð i vor?
— Já rétt er það. Hásetahlutur-
inn er orðinn um 55 þús. kr. á
þessum rúmum 5 mánuðum. Það
telst gott að hafa um 10 þús. á
mánuði. Það verður að segjast
að eiginlega hlakkar maður lítið
til þess að fara á veiðar aftur
núna, því að af því sem við vinn-
um okkur inn hér eftir fer um
60—70% í skatta. Þess vegna er
það sem margir láta sér nægja
sildarvertíðina, ef hluturinn hefir
verið góður og aðrir taka síðan
við. Það er líka harla lítið fríið
Bjarni Jóhannesson síldarkóng-
ur. — Blessaður. Þetta skiptir
engu máli.
hjá okkur yfir sumarið. Einasta
fríið sem við fáum er á veturna
þegar veður er verst.
— Þá notarðu frístundirnar til
að syngja.
— Já. Maður er að syngja ögn
með Geysi að gamni sínu, segir
síldsu-kóngurinn 1957 að lokum.
vig.
Athugusemd
VEGNA misskilnings er gætir í
frásögn í blaði yðar í dag, um
það sem ég sagði í ræðu minni
í veizlu eftir landsleikinn við
Frakka s. 1. sunnudag, leyfi ég
mér vinsamlegast að óska eftir
að þér birtið eftirfarandi í blað-
inu á morgun, miðvikudag:
1. Ég setti fram þá skoðun að
gagnrýni blaðanna ætti því að-
eins rétt á sér, að hún væri heið-
arleg, sanngjörn og sett fram af
þekkingu. Hljóta allir að geta
verið sammála um það atriði.
2. Ég sagði ekki að blaðamenn
skildu ekki móðurmálið, heldur
sló ég þvi fram í glensi hvort
ekki væri athugandi að næst er
KSÍ héldi fund með landsliðs-
nefnd og blaðamönnum, færu
umræður fram á frönsku, sem
fáir skilja, vegna þess að okkur
(þ. e. blaðamönnum, landsliðs-
nefnd og KSÍ) virðist ganga illa
að skilja hverir aðra, jafnvel á
móðurmálinu.
3. Sigur má það kalla þegar
okkar lítt þekkta landslið, skip-
að áhugamönnum, sem iðka knatt
spyrnu að gamni sínu í fristund-
um sínum yfir sumartímann, hef-
ur í stórum köflum leiks í fullu
tré við hið víðfræga franska
landslið, sem er viðurkennt eitt
allra sterkasta og best þjálfaða
landslið í Evrópu, enda skipað
mönnum sem hafa knattspyrnu
að atvinnu, æfa og keppa næst-
um allt árið.
4. Rangt er að ég hafi sérstak-
lega beðið um samvinnu við
blaðamenn, en lýsti því hins veg-
ar yfir að gott samstarf milli
þeirra og íþróttaforustunnar væri
æskilegt og nauðsynlegt.
3. sept. 1957.
Virðingai-fyllst,
Björgvin Schram.
STAKSTEIMAR
Stóriðnaður og
st j órnmálaf lokkar
í stefnuyfirlýsingum sínum
undanfarin ár hafa Sjálfstæðis-
menn lagt á það mikla áherzlu
að afl íslenzkra fossa og jarð-
hitinn í iðrum jarðar yrði sem
fyrst hagnýttur til uppbyggingar
stóriðnaðar í landinu. Með því
yrðu bjargræðisvegir landsmanna
gerðir fjölbreyttari og afkomu-
grundvöllur fólksins traustari.
Undir 'forystu Sjálfstæðis-
manna hefur svo verið h'afist
handa um byggingu fyrstu stór-
iðjufyrirtækjanna. Er þar um að
ræða Áburðarverksmiðjuna og
Sementsverksmiðjuna. En báðar
þessar verksmiðjur bæta úr
brýnni þörf atvinnuveganna og
byggingarframkvænjda í landinu.
Bygging Áburðarverksmiðjunn
ar varð möguleg fyrst og fremst
vegna þess að, nægilegt rafmagn
var fyrir hendi til reksturs henni.
Komu hinar miklu virkjanir
við Sogsfossa þá að góðu haldi.
En gegn þeim höfðu Framsóknar-
menn í upphafi barizt af alefli.
Kommúnistar segjast nú hafa
mikinn áhuga fyrirupbyggingu
stóriðnaðar . En á það má benda,
að þcir börðust eins og ljón gegu
aðild íslands að efnahagsam-
vinnu hinna frjálsu ^þjóða, sem
þó tryggði fslendingum fjármagn
til byggingar áburðarverksmiðj-
Syndið 200 nwtra
Verðfellim;
krónunnar“
Hin hraðfara verðfelling ís-
lenzkrar krónu undir forysty
vinstri stjórnarinnar veldur þjóð-
inni vaxandi áhyggjum. Á s.I.
vori lýsti einn af þingmönnum
Alþýðuflokksins, Áki Jakobsson,
því yfir á Alþingi, að vegna að-
gerða ríkisstjórnarihnar um ára-
mótin væri gengisfelling nú orð-
in óhjákvæmileg.
í síðasta tölublaði Sjómanna-
blaðsins Víkingur ræðir ritstjór-
inn, Halldór Jónson, þetta mál í
ítarlegri grein. Kemst hann þar
m.a. að orði á þessa leið:
„I stað þess að við stefnum
hraðfara að allsherjar verðfell-
ingu krónunnar þarf að skrá hana
að nýju og miða verðgildi hennar
við framleiðslu og viðskipti. í
stað þess að sjúga allan þrótt úr
framleiðsluatvinnuvegum þjóðar-
innar þarf að reikna út hag-
fræðilega hvað mikið framleiðslu
atvinnuvegirnir þurfa að fá fyr-
ir afurðir sínar til þess að draga
að sér vinnuafl þjóðarinnar að
nýju með betri kjörum en aðrar
atvinnugreinar, og jafnhliða geta
starfað á eðlilegum rekstursgrund
velli, þannig að laust fjármagn
leiti til þeirra og til aukningar og
fullkomnunar atvinnutækjanna.
Verzlunin gefin frjáls.
Það þýðir að sjáifsögðu að við-
skiptagreinar atvinnulífsins verða
að kaupa gjaldeyrinn á því
verði, sem kostar að framleiða
hann. En á móti því þyrfti að
vega, að felldar yrðu niður höml
ur á öllum viðskiptum og verzlun
gefin frjáls. Og allir þeir milljóna
tollar og skattar, sem þjaka nú
þjóðina yrðu felldir niður að
þeim hluta, sem þeir eru lagðir á
til þess að greiða framleiðslunni
falska styrki. Jafnhliða yrði að
lækka stórlega skatta af atvinnu-
tekjum manna, svo að almenning-
ur geti bætt hag sinn með auk-
inni vinnu, í stað þess, sem nú
er, að menn standa í sifelldu
taugastriði við að svíkja tekjur
sínar eða hætta að vinna þegar
ákveðnum tekju- og skattahlut-
föllum er náð“.