Morgunblaðið - 25.05.1973, Qupperneq 14

14
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 25. MAÍ 1973
LEIFUR ÁSGEIRS-
SON - SJÖTUGUR
1 DAG gefst tækifœri til þess
að þakka góðum rnanni frábær
kynni, er staðið hafa frá bernsku
til manndómsára undirritaðra.
Ærslafullir strákar reyna strax
á barnsaldri á taugar þeirra, sem
þeir venja komur sínar til, og
sízt eru þeir þó aufúsugestir
hál fsturlaðir á gelgjuskeiði. —
Einstök hlýja og veivild Leifis og
konu hans Hrefnu Kolbeinsdótt-
ur áttu drjúgan þátt í þvi, hve
mjög félagar Ásgeirs sonar
þeirra vöndu komur sinar að
Hverfisgötu 53. Ósjaldan bar það
við, að Leifur tók þátt í viðræð-
um hinna uppivöðslusömu frið-
arspilla og beindi þeim inn á
brautir, er hiutu að leiða til nokk
urs þroska. — Það er okkar ein-
læg ósk, að sem flest æskufólk
eigi þess kost að kynnast og
verða fyrir áhrifum af mönnum
eins og Leifi Ásgeirssyni.
Jón H. Mag-nússon,
Eggert Jónsson.
Haustið 1933 vantaði skóla-
stjóra að héraðsskólanum á
Laugum í Reykjadal. Ekki veit
ég með hverjum atburðum það
gerðist að til starfsins var ráð-
inin ungur Borgfirðingur sem
hafði nýlokið doktorsprófi við
háskólann í Göttingen með frá-
bærum vitnisburði. „Þetta er
eins og að senda mann á rjúpna
veiðar með fallbyssu," mælti
annar íslenzkur stærðfræðingur
þegar hann frétti um þá ráðstöf
un að gera Leif Ásgeirsson að
skólastjóra á Laugum. En
aldrei heyrði ég þess getið að
Leifur kvartaði um þetta hlut-
skipti sitt; og þvl siður held
ég að Þingeyingum hafi blöskr-
að að hafa sllkan lærdómsmann
til að leiðbeina unglingum sín-
um. Þeir kunmu að vísu frá því
að segja, með nokkru stoltd, að
hann hefði lært hjá móð-
ur sinni hei'ma á Reykjum og
síðan skroppið suður tii að taka
stúdentspróf, og vakið þar undr
un og aðdáun Ólafls Daníelsson-
ar með skarpleik sínum og lær-
dómi í stærðfræði. Hann væri
raunar heimsfrægur maður fyr-
ir uppgötvun í stærðfræði sem
við hann væri kennd, svokall-
aða Ásgeirssonsreglu eða að-
ferð. Ekki væri hann fyrr
sloppinn út úr kennslustundimni
eða laus við amstur skólastjóra-
starfsins heldur en hann væri
setztur og farinn að krota á blað
einhver óskiljanleg stærðfræði-
tákn.
Nú á dögum er mikið um alls
konar áætlunarbúskap. Hvað
borgar sig bezt, hvað skilar
mestum hagvexti ? Samkvæmt
slíku mati er ekki vafi á því
hvar Leifur Ásgeirsson hefði átt
að hasla sér völl. Að lok-nu há-
skólaprófi hefðu honum staðið
margar leiðir opnar að erlendum
vísindastofnunum, og líklegt að
honum hefði þar, í friðd Ihygl-
innar og samneyti við jafnoka
starfsbræður, auðnazt að upp-
götva nýjar Ásgeirssonaraðferð-
ir. En hann kaus að hverfa heim
til íslands, þar sem ekki var
margra kosta völ í fræðum þess-
um. Bita munur en ekki fjár
hvort hann gerðist þá heldur
reikningskennari í Reykjavík
eða skól-astjóri á Daugum.
Eftir tíu ára vist í Þingeyjar
sýsiu, þegar Leifur stóð á fer-
tugu, var hann kvaddur til
starfs við nýstofnaða verkfræði
deild Háskóla íslands. Að sjálf-
sögðu hefur honum siðan gef-
izt betra tóm til stærðfræðirann
sókna, og árangurinn hefur
birzt í greinum hans í erlendum
íímaritum. En fræðileg «inangr-
un hefur hlotið að baga hann
þunglega eftir sem áður: engin
vísindastofnun, enginn ferskur
bókakostur, engir aðstoðar-
menn og lagsbræður í fræðun-
um. Ég er sjálfur ófær um að
dæma vísiindaverk Leifs Ásgeirs
sonar, en heyrt hef ég haft eftir
einum fremsta stærðfræðingi Is-
lands, sem starfar á erlendum
vettvangi, að miiðað við allar að
stæður séu afrek Leifs alveg
óskiljanieg. Og heimur vlsind-
anna hefur ekki heldur gleymt
þessum útskagamanni, þvi um
tveggja ára skeið, 1954—56, var
hann við rannsóknarstörf í boði
tveggja hinna fremstu stærð-
fræðistofnana veraldar, háskól
anna í New York og Berkeley
í Kaiiforníu.
Þá var hann kominn býsna
langt frá Laugum I Reykjadal,
þar sem hann agaði baldin ung
menni í gamla daga. En hvaða
afrek er mest I augum einstakl-
ingsins Leifs Ásgeirssonar eða
frá sjónarhóli hins mikla heims?
Sá sem nenndr að rækta garð-
inin af aiúð og samvizkusemi,
hann vinnur afrek sem uppi
skal haft verða, og nýtur ham-
ingju að verkalokum. Að
stjórna stórum heimavistarskóla
er starf sem ekki er heiglum
hent, og má löngum eltthvað að
öllum finna sem glíma við þá
þrekraun. Það sýnir bezt hví-
líkur afreksmaður Leifur var í
þessu starfi, að ég hef aldrei
hitt nokkum nemanda hans
sem ekki hefur virt hann og
elskað. Hann var hæglátur og
virðulegur, en þó ljúfur og litil-
látur jafningi og félagi. Nokkuð
smámunasamur og strangur og
slakaði aldrei á föstu taum-
haldi. Bar fyrir nemendum ríka
umhyggju sem holiari var þeirn
en honum. Þekkiing hans var
traust I ölium námsgreinum,
svo að hann gat gripið fyrir-
varalaust inn í kennslu hvar og
hvenær sem var; en reglulega
ken.ndi hann islenzka málfræði
og bókmenntir auk stærðfræði
og eðlisfræði.
Undir handleiðslu Leifs, og
með atbeina ágætra samkenn-
ara, var Laugaskóld á þessum ár
um merkilegt setur menmtunar
og uppeldis. 1 starfinu naut
skólastjóri hjáistoðar eiginkonu
sinnar, Hrefnu Kolbeinsdóttur,
sem naut sömu virðimgar og
hann, hæglát og hlýleg. í min-
um huga er „Leifur og Hrefna"
eitt orð.
22.500 manns hafa nú fengið svör við spurningum sínum á
heimilissýningunni í Laugardalshöll. Þeir sem hljóta vinning-
inn í gestahappdrættinu í dag, fá svar við spurningunni um,
hvernig kaffibrúsakarlarnir taka sig út á stofugólfinu heima
hjá þeim. Gísli Rúnar og Júlíus með kvöldskemmtun heima
hjá vinningshafanum - út úr skerminum - í eigin persónu.
VINNINGSNÚMER í GESTAHAPPDRÆTTINU 22/5 er 3189.
23/5 er 7106.
Ég kom fyrst að Laugum tólf
vetra sveinstauli og útskrifaðist
fermingarvorið mitt. Ég var'
miklu yngri en aðrir nemendur
og átti því ekki fulla samloið
með þeim; en ég skoðaði skóla-
llfið með forvitnum bamsaugum
og festi það í minaii. Ég var að
visu bundinn þessum stað með
sterkum fjöiskylduböndum, en
vist er um það að mér finnst
ég al’ltaf koma heim að Laug-
um; og svo hygg ég að öðrum
íinnist, nemendum Leifs Ásgeirs
sonar.
Þótt Leifur sé slikur afburða-
maður á eimu svlði, þá er hann
samt fjarri því að vera nokkur
sérgreinarglópur. Minni hans er
frábært, og allt sem hann les
eða heyrir virðist geymt I röð
og reglu I hólfum heila hans.
En þegar ég leiði nú hugann að
því hvað mér þyki merkilegast
í fari þessa manns, þá held ég
að það sé þetta: hve hann er laus
við marga þá fylgikvilla sem oft
ast eru samfara stórbrotnum
gáfum. Ég ætla að ég þurfi
ekki að lýsa þessu nánar, en
skal þó nefna eitt dæmi til stað-
festingar. Á iiðnum vetri vorum
við Leifur einu sinni saman á
góðri stund, og þá blöskraði
mér að fiinna hve hanm hafði
bljúgar og auðmjúkar hugmynd
ir um árangur af starfi slnu á
Laugum. Þessar iínur eru ein-
mitt ritaðar til að reyna að sanna
hið gagnstæða — og til að bera
því vitni að Þingeyingar hafa
ekki gleymt Leifi Ásgeirssyni.
Jónas Kristjánsson.
Ráðstefna
um
iðnfræðslu
á Sauöárkróki
Sauðárkróki, 19. maí.
LAUGARDAGINN 2. júni n.k.
gengst Iðnaðarmannafélag Sauð
árkróks fyrir ráðstefnu um iðn-
fræðslu, Hefst hún kl. 13.30 I
samkomuhúsinu Bifröst á Sauð-
árkróki.
Ráðstefnuna setur formaður
Iðnaðarmannafélags Sauðár-
króks, Árni Guðmundsson, síð-
an verða flutt ávörp og ræður.
Að lokuim munu þátttakendur
skipta sér í umræðuhópa.
Búizt er við, að mikið fjöl-
menni verði þarna, enda er ætl-
azt til að iðnaðarmenn og for-
vígismenn sveitarfélaga í kjör-
dærninu mæti á ráðstefnunni,
sem er öllum opin. — Jón.
Samúð og stuðn-
ingur finnskra
rithöfunda
við Island
PEN-FÉLAG Finnlands hefur
tjáð PEN-félagi íslands, að á
aðalfund'i sín.um nú nýverið
hafi félagið ákveðið að verja fé
til söfnunar Rauða krossi Finn-
lands í tiilefnii af eldgosinu í
Heimaey, jafnframt þvl, sem
það vottar fslandi dýpstu sam-
úð sína. Þá hefur félagið enn
fremur sikrifað fjarstöddum fé-
lögum sínium og skorað á þá
að stiuðla efltir fremsta megná
að nefndri fjársöfnun.
PEN-félögin (PEN Intemati-
onal) eru alþjóðasamtök skálda,
rithöfunda og útgefenda. For-
seti íslenzka PEN-félagsdns er
Tómas Guðmundsson og heið-
ursforseti Gunnar Gunnarsson.
(Frá PEN-félagi íslands.)
2ju-3jn herb.
íbúð óskost
til leigu. Reglusemi og góð um-
gengni. Vinsamlegast hringið í
síma 82751 og 82827.