Morgunblaðið - 01.03.1991, Blaðsíða 1

72 SIÐUR B/C/D
50. tbl. 79. árg. FÖSTUDAGUR 1. MARZ 1991 Prentsmiðja Morgiinblaðsins
Bandamenn vinna fullnaðarsigur í stríðinu fyrir botni Persafióa:
Irakar fallast á allar ályktan-
ir öryggisráðsins án skilyrða
Nikosíu, Washington, Lundúnum, Kúveitborg, Riyadh, Bagdad. Reuter.
BANDAMENN unnu fulinaðarsigur í stríðinu fyrir botni Persaflóa í
gær eftir sex vikna linnulausar loftárásir og hundrað klukkustunda
stórsókn á landi sem gerði her íraka óvígan. George Bush hafði til-
kynnt vopnahlé frá klukkan fimm í gærmorgun eftir að fjölþjóðaher-
inn stökkti íraska hernámsliðinu í Kúveit á flótta og írösk stjórnvöld
féllust á allar tólf ályktanir Sameinuðu þjóðanna um innrásina í Kúv-
eit. Leiðtogar bandamanna beina nú athyglinni að því hvernig tryggja
megi varanlegan frið og öryggi í Mið-Austurlöndum eftir stríðið og
bresk sljórnvöld sögðu að írakar yrðu að eyðileggja allar eldflaugar
sínar og gjöreyðingarvopn. John Major, utanríkisráðherra Bretlands,
lét svo um mælt að umheimurinn ætti að eiga sem minnst viðskipti
við Irak á meðan Saddam Hussein væri þar við völd. Bandarísk stjórn-
völd sögðu að ekki mætti aflétta banni Sameinuðu þjóðanna við vopna-
sölu til íraks.
Reuter
Lokum stríðsins fyrir botni Persaflóa var fagnað víða um heim í
gær. A myndinni kætast eiginkonur breskra hermanna, sem börðust
í stríðinu, yfir sigri bandamanna í breskri herstöð í Þýskalandi. Það
létti einnig yfir fólki í arabaríkjum og í ísrael, þar sem innfellda
myndin var tekin.
Stríðið kostaði tugþúsund
ir íraskra hermanna lífið
Saddam Hussein íraksforseti fyr-
irskipaði hermönnum sínum að virða
vopnahléð. „Við gleðjumst yfir því
að endi hefur verið bundinn á stríðið
því þá þurfa synir okkar ekki að
úthella blóði sínu og öryggi þjóðar-
innar er tryggt," sagði í yfirlýsingu
yfirstjórnar íraska hersins. írösk
stjómvöld voru þó enn herská og
sögðu að íraksher hefði kennt
bandamönnum holla lexíu, sem hefði
valdið þeim miklum áhyggjum, bæði
í hernaðarlegu og pólitísku tilliti.
Friðurinn hélst í gær þrátt fyrir
skærur við íraska hermenn, sem að
sögn bandamanna vissu ekki að þeir
ættu að leggja niður vopn. Allar 42
herdeildir Iraka á átakasvæðunum
voru óvígar, að sögn yfirmanna fjöl-
þjóðahersins.
Bandarískir og breskir hermenn
gengu úr skugga um að ekki leynd-
ust sprengjur í sendiráðum Kúveit-
borgar og sendiherra Bretlands kom
tii borgarinnar að nýju í gær. Til-
kynnt var í Washington að James
Baker, utanríkisráðherra Banda-
ríkjanna, færi í heimsókn til borgar-
innar í næstu viku. Einnig er gert
ráð fyrir að hann heimsæki Saudi-
Arabíu, Egyptaland, Sýrland og
Tyrkland og talið er að hann ræði
við þarlend stjórnvöld um endurupp-
bygingu í Mið-Austurlöndum eftir
stríðið og öryggismál. Stjórnarerind-
rekar í arabaríkjunum sögðu að leið-
togar arabaríkja legðu áherslu á að
nú bæri að leita lausna á deilu araba
og Israela.
John Major, forsætisráðherra
Bretlands, sagði á breska þinginu
að bandamenn þyrftu að beita sér
fyrir því á vettvangi Sameinuðu
þjóðanna að írakar skuldbindu sig
til þess að eyðileggja allar eldflaugar
sínar og gjöreyðingarvopn sín.
Fulltrúar í Öryggisráði Samein-
uðu þjóðanna báru saman ráð sín
en ekki var efnt til formlegs fundar
í gær. Bandarísk stjórnvöld hyggjast
leggja fram ályktunartillögu um
friðarskilmála. Búist er við að
Bandaríkjamenn og Bretar krefjist
þess að írakar skili. stríðsföngum
sínum og vísi á jarðsprengjur, sem
þeir komu fyrir, áður en öryggisráð-
ið' samþykki formlega ályktun um
vopnahlé.
Sjá fréttir á bls. 23-25 og
miðopnu.
Washington, Lundúnum, Kiyadh, Nikosíu.
BANDAMENN tóku 175.000
íraska hermenn til fanga í
stríðinu fyrir botni Persaflóa, að
sögn heimildarmanna innan
breska hersins í gær. Yfirmenn
hers Saudi-Arabíu áætla að allt
Reuter.
að 100.000 íraskir hermenn hafi
fallið eða særst i stríðinu.
Bandaríska dagblaðið Washing-
ton Post hafði eftir saudi-arabískum
embættismönnum í gær að 85-
100.000 íraskir hermenn hefðu fall-
ið eða særst, flestir í loftárásum
bandamanna áður en landherinn lét
til skarar skríða gegn íraska her-
námsliðinu í Kúveit aðfaranótt
sunnudags. Franski hernaðarsér-
fræðingurinn Jean-Lois Dufour
sagði hins vegar að íraksher kynni
að hafa misst allt að 150.000 her-
menn. „Ef tala fallinna er lægri
sýnir það að loftárásir bandamanna
hafi ekki tekist sem skyldi," sagði
hann.
Norman Schwarzkopf, æðsti
yfirmaður alls herafla bandamanna,
sagði aðeins að „mjög, mjög marg-
ir“ írakar hefðu fallið. Lítið væri
eftir af Íraksher og nágrannaríkjum
íraks stafaði ekki lengur hætta af
honum. Heimildarmaður innan
Bandaríkjahers í Riyadh sagði að
aðeins um 10-20.000 íraskir her-
menn hefðu verið undir vopnum er
stríðinu lauk. Um 620.000 íraskir
hermenn voru á átakasvæðunum í
Kúveit og suðurhluta íraks er stór-
sókn bandamanna hófst. Heimildar-
menn innan breska hersins sögðu
að bandamenn hefðu tekið 175.000
íraska hermenn til fanga.
Yfirmenn Bandaríkjahers segja
að 79 bandarískir hermenn hafi
fallið, þar af um 60 í landhernaði,
auk þess sem 213 hafi særst og
44 sé saknað. Þeir segja það ganga
kraftaverki næst hversu lítið mann-
fall bandamanna hafi verið í
stríðinu. Sextán breskir hermenn
féllu og tólf er saknað en ekki var
vitað í gær um mannfall í röðum
hermanna af öðrum þjóðernum.
Yfirvöld í írak sögðu áður en
landhernaðurinn hófst að rúmlega
7.000 óbreyttir borgarar í landinu
hefðu beðið bana í loftárásum
bandamanna. Tugþúsundir íraskra
barna kynnu einnig að deyja af
völdum sjúkdóma og matvælaskorts
vegna stríðsins.
Mikilvæg mannvirki í írak, svo
sem olíuhreinsunarstöðvar, orkuver
og brýr, voru eyðilögð í loftárásun-
um, sem bandamenn sögðu aðeins
beinast að hernaðarlega mikilvæg-
um skotmörkum.
Scud-eldflaugar íraka á ísrael
kostuðu fjóra menn lífið og hundruð
manna særðust. Mannskæðasta
Scud-árásin var gerð á Saudi-
Arabíu á mánudag, er 28 banda-
rískir hermenn biðu bana.
Danir og Litháar semja um að
koma á stjórnmálatengslum
Kaupmannahöfn. Frá Ólafi I*. Stnphensen, blaðamanni Morgunbiaösins.
Utanríkisráðherrar Danmerkur og Litháens undirrituðu í Kaup-
mannahöfn í gær samning um gagnkvæmt samstarf á ýmsum svið-
um. í samningnum lýsa þeir Uffe Ellemann-Jensen, utanríkisráð-
herra Danmerkur, og Algirdes Saudargas, utanríkisráðherra Lithá-
ens, því yfir að löndin tnuni á ný taka upp stjórnmálatengsl er
ástandið leyfi.
Á svipuðum tíma og samningur-
inn var undirritaður barst forsætis-
nefnd Norðurlandaráðs harðorð
orðsending frá sovéska sendiráð-
inu í Kaupmannahöfn, þar sem
gefið var í skyn að stuðningur
Norðurlandanna við sjálfstæðis-
baráttu Eystrasaltsríkjanna kynni
að stofna í hættu því sem áunnist
hefði í lýðræðisþróun, einingu,
stöðugleika og virðingu fyrir
mannréttindum í Evrópu. í orð-
sendingunni er sérstaklcga Ijallað
um ákvarðanir Islendinga og sagt
að ályktun Alþingis um stjórn-
málatengsl við Litháen bijóti í
bága við þjóðarrétt og hafi áhrif
til hins verra á samskipti íslands
og Sovétríkjanna.
Þrátt fyrir viðvaranir Sovét-
manna sagði Uffe Ellemann-Jen-
sen í samtali við Ritzau-fréttastof-
una að Danmörk „liti á bæði tákn-
ræna og raunverulega þýðingu
samningsins, sem eins konar viður-
kenningu á Litháen."
Sjá fréttir á miðopnu.