Morgunblaðið - 09.04.1994, Qupperneq 2

Morgunblaðið - 09.04.1994, Qupperneq 2
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 9. APRÍL 1994 2 C + J N O R R Æ N LISTAHÁTÍÐ Í STOKKHÓLMI SAMHLIÐA því sem menningar- og menntamál eru orðin þunga- miðjan i Norðurlandasamstarfinu var ákveðið að halda norræna listahátfð árlega í þeirri borg, þar sem vorþing Norðurlandaráðs er haldið. í ár var slík hátið haldin í fyrsta skiptið í Stokkhólmi, næsta ár verður hún á íslandi. Af hálfu skipuleggjenda nú var leitast við að spanna sem flestar listgreinar og gleyma ekki jaðarsvæðunum. Auk hvers kyns listsýningar voru haldnir umræðufundir, þar sem lærðum og leikum gafst færi á að ræða ýmislegt er varðar listir. Ýmis veitingahús buðu upp á norr- ænan mat og norræn skemmtiat- riði, svo norrænn bragur var á Stokkhólmi hátíðardagana 5.-13. mars. Af islensku framlagi var leikrit Steinunnar Jóhannesdóttur, „Ferðalok" hið veigamesta, en auk þess voru sýndar fjórar ís- lenskar kvikmyndir á hátíðinni og íslenskir rithöfundar kynntu verk sín og tóku þátt í umræðum. Norrænt barnaleikhús: Ekki bara til skrauts eiklist setti mikinn svip á hátíð- ina. Það var ekki síst framboð- ið af barnaleikritum sem var glæsi- legt og bauð upp á skemmtilegt sýnishorn af því sem þar er efst á baugi. Einnig var haldinn umræðu- fundur um norrænt barnaleikhús, sem Steinunn Jóhannesdóttir leik- kona og rithöfundur tók þátt. Af máli sænska, danska, finnska og norska þátttakandans mátti marka að þróun barnaleikhúss þar hefur alls staðar verið keimlík. í lok sjöunda og byrjun áttunda áratugs- ins fóru að koma upp hópar sem sérhæfðu sig í barnaleikritum eða sinntu þeim reglulega. I upphafi bar mikið á leikritum, þar sem ver- ið var að koma ákveðnum boðskap á framfæri við börnin. Sumsé var leiklistin notuð til að kenna börnun- um ákveðna hluti í félagslega raunsæjum tón. Hin gerðin var svo æfintýri og sögur sem höfðuðu fyrst og fremst til hugmyndaflugs- ; ins. Slíkar sýningar hafa unnið á | síðari árin, en félagslegt raunsæi orðið sjaldséðara. Á íslandi horfa málin nokkuð öðru vísi við, eins og Steinunn Jó- hannesdóttir fræddi gesti um. Þar er vart hægt að tala um þróun í leikritum fyrir börn. Hópur eins og ! Leikbrúðuland er algjör undantekn- ing á íslandi, því stórar sýningar fyrir börn eru nánast séreinkenni íslensks barnaleikhúss. í nýjasta hefti sænska tímaritinu „Teat- ertidningen", sem fjallar um hinar ýmsu sýningar á listahátíðinni, seg- ir að barnaleikhús á íslandi sé horn- reka í íslensku leikhúslífi. Blaða- maðurinn hefur séð „Skilaboðas- | kjóðuna" og talar um sýninguna sem undarlega gamaldags, eins og hægt væri að hugsa sér barna- sýningu í sænska Þjóðleikhúsinu á sjötta áratugnum. Sem listaverk sé leikritið ekki sérlega bitastætt ; og á köflum reglulega hallærislegt, en þegar anddyrið fyllist af lakks- kóm, slaufum og sæligætispokum '• sé ekki hægt að komast hjá að hrífast af hátíðarstemmningunni. í Ijósi þess að stórsnjöll barna- j leikhús hafa þróast víða í ná- grannalöndunum er spurning hvort I peningunum væri ekki betur varið í að styðja á stundum við litlar, en hugmyndaríkar uppsetningar, líkt og Næturgalann, sem hópur leik- ara Þjóðleikhússins flutti eftir- minnilega á sínum tíma, meðal annars á listahátíðinni í Árósum. í máli danska fulltrúans kom fram að í Danmörku eru fjörutíu leikhóp- ar sem eru styrktir til barnasýninga og þrjátíu sem engan stuðning hljóta. í framhaldi af þessu er ekki úr vegi að segja frá einum af leikhóp- unum sem gistu Stokkhólm þessa daga og fluttu leikrit sem fólk frá níu ára aldri og upp úr getur notið. Að tala um fólk hér er ekki fráleitt, því verkið var ekki samið sérstak- lega fyrir börn. Leikhópurinn „Blái hesturinn" frá Árósum kom með sýningu, sem heitir „Hvor har du været sá længe" og byggir á þjóð- vísum. íslensk leikkona fdönskum leikhóp „Blái hesturinn" er einn af eldri og þekktari tilraunaleikhópum í Danmörku. Einn af meðlimunum er Jóna Ingólfsdóttir, sem hefur verið með hópnum í þrjú ár. Hún hefur verið viðloðandi leiklist og leiklistarnám undanfarin ár, búið á íslandi og í Danmörku, þar sem hún býr núna. Hugmyndin að leikritinu, sem hópurinn flutti í Stokkhólmi, kviknaði á sýningarferðum, en hann hefur mikið ferðast og oft sýnt erlendis. Þau tóku þá oft lag- ið, heyrðu líka erlend þjóðlög og þá beindist athyglin að dönskum þjóðvísum, sem þau fóru að syngja sér til ánægju. Það leið ekki á löngu áður en hið dramatíska í kvæðun- um vakti athygli þeirra og leikstjór- inn, sem er pólskur, fór að raða saman sýningu í kringum textana og tónlistina. Fyrst var hópurinn hálfsmeykur við hugmyndina og sá fyrir sér sýningu með svolítið hal- lærislegum þjóðdansabrag, en niðurstaðan varð heldur önnur. Og þó sýningin væri miðuð við full- orðna í fyrstu, rann fljótt upp fyrir hópnum að hún ætti erindi til stálp- aðra krakka. Ekki of ungra þó, því í sýningunni gengur á ýmsu, með myrkri og eldi sem gæti skelft óharðnaðar sálir. Ekki er um eiginlegan söguþráð að ræða. Leikararnir, sem eru fimm í sýningunni, flytja kvæðin í ramma sem myndaður er af leikmunum eins og frumstæðum brúðum sem notaðar eru í sýningunni og ýmsum áhöldum og verkfærum. Leikendur eru klæddir eins og almúginn á miðöldum og andrúmsloftið er látið minna á markað á þeim tíma, en slíkar samkomur hafa vísast oftar en ekki einmitt verið ramminn fyrir þjóðkvæðaflutning. Eitt atriði í sýn- ingunni er reyndar að leikendur hlaupa um á milli áhorfenda og bjóða þeim fisk til sölu og reka hann upp að vitum þeirra, til að sannfæra þá um að hann sé alveg glænýr. Einnig eru notaðar grimur í leikritinu og andlit þeirra fengin að láni úr kalkmálverkum danskra miðaldakirkna, en kalkmálverkin segja einmitt oft sögur og þangað er hluti af innblæstri sýningarinnar sóttur. Með fáum en áhrifamiklum sviðsmunum, skemmtilegum bún- ingum, andlitsgervi og látæði tekst hópnum af prýði að skapa þennan viöeigandi ramma. Kvæðin eru prentuð í leikskránni, en annar texti er varla í sýningunni, nema stakar setningar á skoplegum mállýskum. Hópurinn hefur flutt verkið víða, enda er þetta tilvalin farandsýning. Leikstjóri er Aleksander Jochwed. Leikarar auk Jónu eru Francois Boulay, Lone Nedergaard, Margit Szlavik og Kaj Pedersen. Sýningin er glæsilegt dæmi um hvað má gera úr einföldum texta, þegar hugmyndaflug og næmi fyrir áhrifa- mætti leikhússins fer saman, auk góðs leiks og skemmtilegrar radd- og líkamsbeitingar. Svipmyndir úr rússnesku byltingunni ífinnskri verðlaunasýningu Þegar leikrit er gott og vel leikið, þá þarf ekki endilega að vera frá- gangssök að skilja ekki textann. Þannig er með sýningu finnska Stúdentaleikhússiris á Mahnovits- ina! sem fjallar um úkraínska stjórnleysingjann Nestor Mahno, mahnovítana og um bændaupp- reisnina í Úkraínu 1918-1921. Við fyrstu sýn virðist efnið kannski þungt og lítið spennandi nema fyr- ir áhugamenn um stjórnmálasögu, en hér er á ferðinni sýning sem er hreint lostæti fyrir leikhúsáhuga- fólk, enda var hún valin besta sýn- ing liðins árs í Finnlandi. Sýningin er frábær að öllu leyti, þó sá sem ekki er finnskumælandi treysti sér ekki til að dæma um textann. En í svo frábærri sýningu skiptir það sumsé ekki öllu. Leikritið skiptist í stutt atriði, nítján fyrir hlé og sex eftir hlé og með leikskrá fylgdi ná- kvæm efnisrakning leikritsins á sænsku, senu fyrir senu, sem auð- 4-

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.