Morgunblaðið - 13.10.1994, Blaðsíða 3

MORGUNBLAÐIÐ
FIMMTUDAGUR13. OKTÓBER1994 B 3
AÐSENDAR GREINAR/PRÓFKJÖR
EFNAHAGSLÍF þjóðarinnar
hefur verið í lægð síðustu árin og
hafa því miður margir orðið fyrir
þrengingum af þeim sökum.
Sveiflur í efnahagslífi og afkomu
þjóðarinnar eru að vísu engin ný-
lunda, en sú lægð sem við erum
nú í hefur varað óvenju lengi.
Fullt atvinnustig undanfarinna
áratuga og félagsleg samhjálp
hafa ef til vill orðið til þess að við
höfum ekki sýnt nægilega fyrir-
hyggju varðandi grundvallarundir-
stöður atvinnulífsins.
Afkoma þjóðarinnar lýtur um
margt svipuðum lögmálum og af-
koma einstaklinga og heimila, það
er að tekjur skapast af vinnufram-
lagi til öflunar verðmæta úr hrá-
efni, orku og öðrum aðföngum.
Þegar halla tók undan fæti hjá
sjávarútvegnum á níunda áratugn-
um greip ríkisstjórn Steingríms
Hermannssonar til þess ráðs að
setja á fót ýmsa sjóði, sem kostað-
ir voru af almannafé og veittu síð-
an styrki og lán til ýmissa atvinnu-
greina. Gallinn var bara sá að ein-
ungis var verið að fresta vandan-
um, en ekki var ráðist
að grunni meinsins
sem meðal annars fólst
í samdrætti í afla, of
miklum sóknarmætti
fiskiflotans og því
hversu einhæft ís-
lenskt atvinnulíf er.
Afkoma þjóðarinnar
og þar með einstakl-
inga og heimila verður
ekki bætt nema með
auknu vinnuframlagi
og aukinni verðmæta-
myndun í seljanlegum
afurðum. Fullt at-
vinnustig er ekki að-
eins efnahagsleg nauð-
syn heldur einnig fé-
lagsleg forsenda fyrir jöfnuði og
heilbrigði einstaklinganna. At-
vinnuleysið er böl sem flestar ná-
grannaþjóðir okkar hafa glímt við
um lengri tíma, en hefur sem bet-
ur fer verið lítt þekkt fyrirbæri
hér á landi þar til á síðustu misser-
um. Það þarf ekki að tíunda alla
þá óhamingju og þrengingar sem
atvinnuleysið hefur í för með sér,
fyrir utan þá miklu
sóun sem í því felst
fyrir þjóðfélagið.
Atvinnuleysi má
ekki festast hérlendis
um ókomin ár og
helsta leiðin í þeirri
baráttu er að styrkja
undirstöður atvinnul-
ífsins. Það hefur nú-
verandi ríkisstjórn
gert með þeim
árangri að fyrirtæki
sýna nú mörg hver
mun betri afkomu og
ætla má áð slíkt leiði
til aukinna fjárfest-
inga og aukinnar at-
vinnu á komandi
mánuðum. Það er þó ekki víst að
afrakstur þessara breytinga nái
að skila sér fyrr en á síðari hluta
næsta árs, einkanlega þar sem í
hönd fer sá árstími þar sem at-
vinnustig er almennt lægra en ella.
Það er þó þýðingarmikið fyrir
kjósendur hafa í huga við kjör-
borðið í vor að núverandi ríkis-
stjórn undir forystu Sjálfstæðis-
flokksins hefur náð verulegum
árangri í þessum efnum og það
sjást nú þegar augljós batamerki
í efnahagslífinu. Það verður að
telja næsta víst að þau úrræði sem
fyrri ríkisstjórn hafði við svipaðar
aðstæður hefðu leitt til aukins
vanda en ekki úrbóta. Þó er á það
að líta að núverandi ríkisstjórn
hefur þurft að fást við mun erfið-
ari efnahagsvandamál. Það er
mikilsvert að við gerum okkur
grein fyrir því að afkoma ríkis-
sjóðs er afar þýðingarmikill þáttur
í efnahagslífinu. Um rekstur ríkis-
sjóðs gilda að mörgu leyti sömu
grundvallaratriði og um rekstur
heimilanna. Það þýðir ekki að eyða
Fullt atvinnustig er ekki
aðeins efnahagsleg
nauðsyn, segir Sólveig
Pétursdóttir, heldur
jafnframt félagsleg for-
senda fyrir jöfnuði og
heilbrigði einstakl-
inganna.
um efni fram til langframa ef við
viljum forðast háa vexti og verð-
bólgu. Ráðdeild er nauðsynleg til
að viðhalda áunnu jafnvægi, sem
er í raun varanlegri kjarabót fyrir
almenning en margt annað.
Öll viljum við búa við öryggi
velferðarþjóðfélagsins og tryggja
jafnan aðgang að menntun, heil-
brigðisþjónustu og öðrum grund-
vallar þjónustuþáttum. Ýmis ná-
grannalönd okkar hafa átt í vax-
andi erfiðleikum með að fjár-
magna velferðarkerfi sín og hafá
jafnvel lent í ógöngum og óþægi-
legum samdrætti í opinberri þjón-
ustu. Traust atvinnulíf, aukinn
hagvöxtur og aðgát í ríkisíjármál-
um eru helstu forsendur þess að
okkur takist að varðveita þá þætti
í velferðarkerfmu sem við teljum
nauðsynlega. Stöðugleiki og ábyrg
afstaða stjórnvalda er nauðsynleg
forsenda til að svo megi verða og
Sjálfstæðisflokkurinn hefur sýnt
að hann hefur ekki skirrst við að
axla þá ábyrgð sem við þurfum
að halda til að vinna okkur út úr'
þeim öldudal sem við höfum verið
í.
Dagana 28. og 29. október fer
fram prófkjör sjálfstæðismanna í
Reykjavík. Kjósendur munu meðal
annars hafa miklar væntingar til
frambjóðenda og þingmanna sinna
um skilvirkari úrlausnir í atvinnu-
málum. Mikilsvert er að stuðnings-
menn Sjálfstæðisflokksins haldi á
loft þeim árangri sem þegar hefur
náðst í efnahagsmálunum, einkan-
lega þegar nær dregur kosningum
í vor og önnur stjórnmálaöfi fara
að skjalla kjósendur. Sjálfstæðis-
flokkurinn getur einn flokka.
myndað þá kjölfestu sem íslenskr
hugvit þarf á að halda til þess að
við getum unnið okkur út úr núver-
andi atvinnu- og efnahagsörðug-
leikum.
Höfundur er þingmaður
Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Grundvöllur
atvinnulífsins
Sólveig
Pétursdóttir
Þekking
og reynsla
UM ÞESSAR
mundir eru tímamót í
vestfirskum stjórn-
málum. Matthías
Bjarnason alþingis-
maður hefur ákveðið
að gefa ekki kost á
sér í framboð við al-
þingiskosningar sem
fyrirhugaðar eru
næsta vor. Þar með
lýkur áratugalöngum
stjórnmálaferli mikils
stjórnmálaskörungs.
Þegar jafn áhrifa-
mikill stjórnmálamað-
ur og Matthías dregur
sig í hlé er mjög mikil-
vægt að vanda vel til
vals eftirmanns hans svo að hags-
munum Vestfirðinga verði vel
borgið í framtíðinni. Þetta er sér-
staklega mikilvægt nú þegar vest-
firskar byggðir eiga mjög í vök
að verjast. Til þess að sem best
verði haldið á málefnum okkar
Vestfirðinga þarf forystumaður
okkar á þingi að vera áhrifamikill
og Jþekkja hagsmuni allra stétta.
A yfirstandandi kjörtímabili
hefur Einar Kristinn Guðfinnsson
setið á Alþingþ sem fulltrúi okkar
Vestfirðinga. Ég hef í störfum
mínum sem sveitarstjórnarmaður
og forystumaður í rækjuiðnaðinum
á undanförnum árum notið aðstoð-
ar Einars Kristins í mörgum ólík-
um málum. Við úrlausn þeirra
mála hefur komið í ljós að Einar
- kjarni málsins!
Kristinn er nú þegar í
hópi áhrifamestu þing-
manna okkar íslend-
inga og hefur alla
burði til þess að sjá svo
um að á næstu árum
verði fullt tillit tekið
til sjónarmiða okkar
Vestfirðinga.
Nú liggur fyrir að
verulegar breytingar
verða á þingmannaliði
Vestfirðinga í komandi
kosningum. Því er
nauðsynlegt að for-
ystumaður okkar
Vestfirðinga þekki
starfsemi Alþingis af
eigin raun og kunni
góð skil á hagsmunum allra Vest-
firðinga. Einar Kristinn er eini
frambjóðandinn í prófkjöri vestfir-
skra sjálfstæðismanna sem hefur
þessa reynslu.
Góðir Vestfirðingar. A laugar-
Einar Kristinn Guð-
fínnsson er, að mati
Halldórs Jónssonar,
eini frambjóðandinn í
prófkjöri vestfírskra
sjálfstæðismanna, sem
þekkir starfsemi Al-
þingis af eigin raun.
daginn kemur getum við tryggt
áhrif okkar á Alþingi með því að
tryggja Einari Kristni Guðfinns-
syni glæsilega kosningu í fyrsta
sæti í prófkjöri sjálfstæðismanna.
Höfundur er varaformaður
bæjarráðs Isafjarðar og
fyrrverandi formaður Félags
rækju- og hörpudiskframleiðenda.
Halldór
Jónsson
Að kanna
sinn innri mann
ísland og
umheimurinn
Þær kannanir sem
gerðar hafa verið á
undanförnum mánuð-
um hafa ítrekað gefið
til kynna að meðal okk-
ar Islendinga sé tals-
verður áhugi á Evrópu-
sambandsaðild. Sam-
kvæmt síðustu könnun,
sem gerð var af Félags-
vísindastofnun nú í
september, er u.þ.b.
helmingur þjóðarinnar
hlynntur því að ísland
sæki um aðild að sam-
bandinu en um helm-
ingur andvígur um-
sókn. Það er einnig umhugsunarvert
að meirihluti kjósenda Sjálfstæðis-
flokks, Alþýðuflokks og Kvennalista
er fylgjandi aðildarumsókn. í ljósi
þessara niðurstaðna, sem og þeirrar
mikilvægu staðreyndar að ef að lík-
um lætur munu öll Norðurlöndin,
utan ísland, innan skamms verða
orðin fullgildir aðilar að Evrópusam-
bandinu, er ástæða til að staldra við
og skoða í hvaða farvegi hin svokall-
aða „Evrópu“-umræða er hér á landi.
Styrkur heildarinnar
Allt frá landnámsöld hafa sam-
skipti við aðrar þjóðir verið ríkur
þáttur í íslenskri samfélagsmótun
okkar. Við höfum selt framleiðsluvör-
ur okkar á erlendum mörkuðum, flutt
inn nauðsynjar, sótt nám í erlendum
menntastofnunum og tileinkað okkur
menningar- og hugmyndastrauma
bæði frá Evrópu og Vesturheimi.
Undanfama hálfa öld hafa Islending-
ar tryggt öryggi sitt í gegnum aðild-
ina að Atlantshafsbandalaginu og
varnarsamningum við Bandaríkin.
Þegar litið er um öxl er óhætt að
fullyrða að samskipti okkar við önn-
ur ríki hafa verið landi og þjóð til
farsældar.
Að marka spor
Heimurinn fer stöð-
ugt minnkandi. Alþjóð-
legt samstarf eykst og
hugmyndir um þjóða-
bandalög og náið sam-
starf eiga nú greiða leið
að hugum almennings.
í slíku umhverfi er mik-
ilvægt að vera vakandi
um framtíðarhagsmuni
og möguleika þjóðarin-
ar, og hvetja til öflugra
og almennra skoðana-
skipta um þessi mál. Að
mínu mati hefur þessu
hins vegar verið ábóta-
vant hér á landi undan-
farin misseri, og oftar
en ella hafa skoðanaskiptin um
framtíð íslands í alþjóðasamstarfi
helgast frekar af tilfinningaþunga á
báða bóta en rökum og fordómaleysi.
Það er sama í hvaða átt er litið,
alls staðar má sjá þróun í átt til
aukins samstarf þjóða, til suðurs
Evrópusambandið, í vestri NAFT'A,
og í austurátt má sjá sömu þróun í
fyrrum Sovétríkjunum, í Miðaustur-
löndum, og í Suðaustur-Asíu. Okkur
íslendingum, bæði stjórnmálamönn-
um og almenningi, ber að horfast í
augu við umheiminn og skoða með
opnum huga alla þá möguleika sem
við höfum. Þingmenn bera þar mikla
ábyrgð en fyrst og síðast er það
hinn almenni kjósandi sem ræður
úrslitum um þróun mála.
Samningurinn um EES hefur ótví-
rætt styrkt stöðu okkar á evrópskum
markaði og það án þess að það hafi
skert sjálfstæði þjóðarinnar né full-
veldi. Nú þegar við blasir að nánast
öll EFTA-ríkin fari inn í ESB er rík
ástæða til að ræða og meta framtíð
íslands í Evrópusamstarfi. Engin
ástæða er þó t.il að horfa einungis í
eina átt. Við íslendingar höfum um
árabil átt mjög náin og víðtæk sam-
skipti við Bandaríkjamenn á mörg-
íslendingar eiga að vera
alls óhræddir að meta
stöðu sína á alþjóðleg-
um vettvangi, segir ,
Lára Margrét Ragn-
arsdóttir, enda gæti
þeir sérstöðu sinnar,
auðlinda ogtungu.
um sviðum. Þessi samskipti þurfum
við að rækta í takt við nýja tíma.
Við þurfum ennfremur að vinna upp
nýja markaði og leita fleiri sam-
starfsaðila. Nú þegar hefur nokkurt
átak verið unnið í þeim tilgangi og
er það vel. Við íslendingar eigurj^.
að vera alls óhræddir við að endur-
meta afstöðu okkar á alþjóðlegum
vettvangi. I því ferli er að sjálfsögðu
nauðsynlegt að vera ekki of hvatvís,
en gæta þarf vel að sérstöðu okkar,
auðlindum, tungu og menningu.
Metum kosti og galla
Umfram allt verðum við að hafa
í huga með hvaða hætti við mörkum
spor í samstarfi við aðrar þjóðir, og
það án fyrirfram gefmnar niður-
stöðu. Þetta á að sjálfsögðu við um
ESB, en ekki síður um framtíðar-
samskipti okkar við ríki annarra
heimsálfa, svo sem Ameríku og Asíu.
Orð eru til alls fyrst. Verum ekki
hrædd við að setja mál á dagskrá
og ræða þau. Umræðan um Evrópu-
málin, eins og önnur málefni sem
varða alþjóðasamskipti, þarf að vera
opin, markviss og framsækin.
Höfundur er alþingismaður og
þátttakandi í prófkjöri
Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Lára Margrét
Ragnarsdóttir