Morgunblaðið - 27.08.1997, Side 3

MORGUNBLAÐIÐ
VIÐTAL
MIÐVIKUDAGUR 27. ÁGÚST 1997 B 3
Búlandstindur hf. á Djúpavogi sérhæfir sig í vinnslu loðnu og síldar
Veltan tvöfölduð
á nokkrnm árum
Starfsemi Búlandstinds á Djúpavogi hefur færzt verulega í aukana undan-
farin misseri. Hjörtur Gíslason heimsótti fyrirtækið og komst að því að
miklar breytingar hafa verið gerðar á því. Mesta breytingin er sérhæfing
í vinnslu síldar og loðnu til manneldis.
Morgunblaðið/HG
JÓHANN Þór Halldórsson hefur starfað í sjávarútveginum í um
19 ár. Hann hóf störf sem framkvæmdastjóri fiskverkunar KEA
í Hrísey 1979 og var þar í 14 ár. Hann er nú langt kominn með
fimm árin á Djúpavogi. Hann er kvæntur Þórlaugu Arnsteinsdótt-
ur og eiga þau fjórar uppkomnar dætur og eina dótturdóttur.
UMSVIF Búlandstinds á Djúpa-
vogi hafa aukizt mikið undanfarin
misseri. Veltan hefur tvöfaldazt
og móttekið hráefni er margfalt
meira en fyrir fimm árum. Starf-
semin er rekin á tveimur stöðum,
Djúpavogi og Breiðdalsvík, og er
sérhæfð á hvorum stað. Auk þess
er verið að endurbyggja fiskimjöls-
verksmiðjuna á Djúpavogi, en
öflug verksmiðja er forsenda þess
að hægt sé að stunda vinnslu á
síld og loðnu til manneldis, en það
er uppistaða vinnslunnar á Djúpa-
vogi. Um 110 manns vinna hjá
fyrirtækinu á, 70 á Djúpavogi og
40 á Breiðdalsvík.
Starfsemin á tveimur stöðum
Verið heimsótti Jóhann Þór Hall-
dórsson, framkvæmdastjóra Bú-
landstinds, og rekur hann fyrst
starfsemi fyrirtækisins í stórum
dráttum: „Við erum með starfsemi
á tveimur stöðum, hér á Djúpavogi
og á Breiðdalsvík. Frystihúsið á
Breiðdalsvík var keypt fyrir tveimur
árum af Gunnarstindi. Þar rekum
við frystihús og leggjum aðal-
áherzlu á frystingu á bolfiski. Hér
á Djúpavogi leggjum við áherzlu á
síld og loðnu, en getum einnig unn-
ið bolfisk, bæði í frystingu og í
salt. Jafnframt erum við að endur-
byggja fískimjölsverksmiðju, sem
upphaflega var reist hér árið 1965.
Á því var byijað í september í fyrra
og verður verkinu lokið í janúar á
næsta ári. Síðan erum við með skut-
togarann Sunnutind, sem var
keyptur hingað árið 1981. Honum
hefur nýlega verið breytt í flaka-
frystiskip og hefur sú breyting
heppnazt mjög vel.
Góö kvótasamsetnlng
Hann er eina skipið, sem við
gerum út og er hann með um 2.800
þorskígildi í aflaheimildum. Sam-
setning kvótans er góð, mikið af
þorski, sem miklu skiptir þegar
þorskkvótinn er að aukast. Jafn-
framt eru tveir síldarkvótar skráðir
á skipið, mikið af ýsu og ufsa. Af-
koman á Sunnutindi á því að geta
verið ágæt.
Á þessu ári höfum við mest unn-
ið af síld og loðnu. Við vorum að
vinna síld fram í maí. Við frystum
og söltum á haustin og síðan höfum
við tekið hluta af saltsíldinni og
flakað yfir veturinn og fram í maí.
Við vorum því sáralítið í bolfiski
nema steinbít í vetur. I sumar höf-
um við svo saltað talsvert af þorsk-
flökum.
Miklar breytlngar
á skömmum tíma
Þetta fyrirtæki hefur á síðustu
fjórum árum þróazt úr því að vera
hefðbundið frystihús með einn ís-
fisktogara yfir í það að vera sér-
hæft í loðnu og síld og gera út
einn frystitogara. Sem dæmi um
þróunina má nefna að fyrir fimm
árum var tekið á móti 3.500 tonn-
um af bolfiski og 1.300 tonnum
af síld, samtals um 4.800 tonnum
til vinnslu. Á þessu ári erum við
þegar búnir að taka á móti um
36.000 tonnum af hráefni. Af því
er bolfiskur til vinnslu í landi að-
eins um 1.500 tonn, en hitt skipt-
ist nokkurn veginn að jöfnu milli
síldar og loðnu. Breytingin er því
mjög mikil.
Síldin og loðnan
í bræðslu á sumrln
Sumarloðnan og vorsíldin fer öll
í bræðslu. Við reyndum að vinna
vorsíldina í flök, en það gekk bara
ekki nógu vel. Það var áta í síldinni
og ekki gekk að láta hana melta
úr sér. Ég sé ekki mikla möguleika
á því að nýta þessa vorsíld til mann-
eldis á næstunni.
Við höfum ekki ennþá farið í
hrognavinnslu úr loðnunni, en við
höfum fryst mikið af loðnu. Að vísu
gekk okkur ekki nógu vel að frysta
loðnu á Japan í vetur eins og flest-
um öðrum hér fyrir austan, en við
framleiddum um 2.300 tonn fyrir
markað í Rússlandi.
Markmiðlð að draga úr
bolfiskvinnslu í landi
Hráefnisöflun er með þeim hætti
að við kaupum bara hráefni þar sem
það býðst. Við kaupum á fiskmörk-
uðum og af viðskiptabátum, en það
er þó nokkur floti af trillum hér í
kringum okkar. Síðan höfum við
keypt af togurum og öðrum í bein-
um viðskiptum. Við kaupum ein-
faldlega þar sem vinnsluhæfur fisk-
ur fæst á góðu verði. Markmiðið
hefur hins vegar verið að draga úr
landvinnslu á bolfiski. Við höfum
verið að tapa á henni eins og aðrir
og reynum því að færa vinnsluna
yfir í annað, sem einhveiju skilar.
Lítils háttar hagnaður
Rekstrarárið hjá okkur fylgir
kvótaárinu og eftir fyrstu 6 mánuði
þess var lítils háttar hagnaður. Við
höfum ekki séð enn hvorum megin
árið í heild lendir. Annars hefur
reksturinn undanfarin ár gengið
ágætlega. Fyrirtækið hefur tvöfald-
að veltu sína á fjórum árum og eign-
ir eru miklar. Við erum á opna til-
boðsmarkaðnum og er markaðsvirði
fyrirtækisins þar 1.300 til 1.400
milljónir króna. Því er mikil eign
orðin í þessu félagi.
Samvinna við loðnu-
og síldarskip
Þessar breytingar, sem við höfum
verið að fara í gegnum undanfarin
misseri, og endurbygging bræðsl-
unnar eru forsenda þess að fyrir-
tækið hafi möguleika til þess að
skila hagnaði. Við höfum einnig
verið á höttunum eftir því að kom-
ast inn í loðnuveiðarnar, en ekkert
slíkt hefur verið á lausu. Við erum
því enn að líta í kringum okkur,
en við höfum í mörg undanfarin ár
átt mjög gott samstarf við útgerð
Arneyjar frá Keflavík vegna síld-
veiða og útgerð Þórshamars vegna
loðnuveiða og eigum ekki von á
öðru en því verði haldið áfram.“
Jákvæð fisklveiðistjórnun
Hver er skoðnun þín á fiskveiði-
stjórnuninni?
„Ég held að fiskveiðistjórnunin
sem slík hafi haft jákvæð áhrif á
rekstur Búlandstinds, en niðurskurð-
ur aflaheimilda mörg undanfarin ár
hefur auðvitað haft neikvæð áhrif.
Það þarf bæði að gæta þess að
stofna fiskistofnunum ekki í hættu
með of mikilli sókn og stjórna því
með öðrum hætti hvernig sótt er.
Ég get ekki bent á neina betri leið
en þá sem nú er farin. Hún hefur
hjálpað mönnum verulega í þeirri
erfiðu stöðu, sem skapaðist vegna
minnkandi þorskgengdar. Nú eru
veruleg batamerki á miðunum, en
menn mega samt ekki gera of mik-
ið úr því. Sóknin á miðin er svo lítil
að það er ekki hægt að bera stöð-
una saman við það sem var fyrir
10 árum. Aukin þorskgengd nú hef-
ur á hinn bóginn komið sér vel fyrir
smábátana. Þeir hafa verið að fiska
mjög vel og einn maður hefur verið
að draga eitt til tvö tonn á dag.
Smábátar hafa aukió hlut slnn
á annarra kostnaó
Það er ljóst að smábátarnir hafa
aukið hlut sinn á kostnað togara
og stærri báta. Því er það alveg
ljóst að fleiri togarar væru gerðir
út frá íslandi, hefði þessu verið
stjórnað öðru vísi. Það er alveg
beint samband þarna á milli. Veiði-
heimildir hafa verið fluttar frá
stærri skipum yfir á smábátana.
Allir aðrir hafa borið skarðan hlut
frá borði. Það gat auðvitað ekki
gengið að smábátar væru smíðaðir
nánast á færibandi til að sækja fisk,
sem flotinn sem fyrir var var alveg
fær um að taka. Þessi fjárfesting
var í raun alveg óþörf.“
Vlrðist bjart framundan
Hveijar eru framtíðarhorfurnar
í rekstri Búlandstinds?
„Það er alveg hægt að treysta á
góða afkomu við veiðar og vinnslu
á loðnu. Það getur þó breytzt fari
loðna að veiðast í Barentshafi. Þá
getur markaðurinn fyrir loðnu til
manneldis þrengzt verulega. Ég sé
hins vegar ekki annað en áfram-
haldandi eftirspurn verði eftir mjöli
og lýsi.
Það virðist einnig sæmilega bjart
framundan á síldarmörkuðunum,
en ég held að menn hafi þó gert
of mikið úr síldargróðanum, einkum
síðastliðið haust. Eg tel því að menn
verði að vera fremur varkárir í
vinnslu síldarinnar. Norðmenn eru
miklir keppinautar okkar og komi
þeir einhvers staðar inn, þar sem
við erum fyrir, er hætt við að þeir
kæfi okkur alveg.
Þá er mikil bót að auknum þorsk-
kvóta og ólíklegt annað en markað-
ir séu fyrir aukið framboð. Þorskur-
inn leitar þá bara í þær vinnslu-
greinar sem hagkvæmastar eru
hverju sinni, hvort sem það er sjó-
frysting, bitavinnsla i landi eða sölt-
un. Ég sé ekki annað en auðvelt
eigi að vera að fá gott verð fyrir
þorskinn frá okkur, þó framboðið
aukist lítillega. Við erum enn ekki
að veiða nema tæpan helming þess,
sem mest veiddist í kringum 1980
og þá voru engin vandkvæði á því
að losna við afurðirnar.
Byrja á síld í september
Markmiðin á næsta kvótaári eru
nokkuð skýr. Við munum byija að
vinna síld hér í september. Við eig-
um kvóta upp á 7.000 tonn og mun
Arney KE veiða hann fyrir okkur.
Því verður þetta síld og aftur síld
fram yfir áramót, standi veiðin svo
lengi. Vonandi tekur loðnan svo við
í febrúar og marz og síðan eigum
við von á vinnslu á norsk-íslenzku
sildinni í maí. Við höfum svo reynt
að gefa frí hér í ágúst, en það hef-
ur reyndar ekki gengið nú vegna
þess hve vel smábátarnir eru að
fiska.
Við söltuðum í um 9.500 tunnur
í fyrra af heilli síld, hausskorinni
og flökum og setjum stefnuna á
svipað magn nú. Frysting á síld þá
nam um 3.000 tonnum af afurðum
og loðnufrystingin var 2.300 tonn.
Markið er sett á meiri frystingu á
næsta kvótaári.
Bræðslan endurbyggð
Við erum með bráðabirgðaleyfi
frá Hollustuvernd til að reka
bræðsluna, sem þýðir að við erum
ekki með fullkominn mengunar-
varnabúnað. Við erum að endur-
byggja hana og höfum fengið frest
til að koma mengunarvörnum í end-
anlegt horf. Bræðslan er forsenda
þess að hér sé hægt að taka á
móti síld og loðnu í einhveijum
mæli til manneldisvinnslu. Þannig
er hægt að skapa meiri vinnu og
auka verðmæti afurðanna auk
þeirrar vinnu sem skapast við
bræðsluna sjálfa. Þetta lít ég á sem
einhvern mikilvægasta þáttinn í
starfsemi Búlandstinds. Því kom
mér það á óvart þegar til kom
ákveðin herferð gegn okkur vegna
þess að við misstum soð í sjóinn,
sem vissulega var bagalegt. Mér
sjálfum fannst það fréttnæmara að
við skildum hafa kraft í okkur til
þess að fara að bræða loðnu á
Djúpavogi eftir langt hlé en að svo-
lítið af soði færi í sjóinn. Þetta var
í fyrsta sinn í sögunni sem loðna
hefur verið brædd á Djúpavogi að
sumarlagi. Þegar þessi læti hófust
var ákveðið að hætta að bræða, en
verksmiðjunni hefur ekkert verið
lokað.
Brætt á ný í haust
Við munum bræða sild og síldar-
úrgang í haust og erum að vinna
að lausn þeirra vandamála, sem að
því snúa. Menn verða einnig að gera
sér grein fyrir því að bræðslan skap-
ar töluverða atvinnu og er í raun
forsenda þess að hægt sé að stunda
vinnslu á síld og loðnu til manneld-
is. Við verðum að geta losað okkur
við það, sem flokkast frá við þessa
vinnslu og það verður ekki gert í
neinum mæli án bræðslunnar. Það
er mikilvægt að friður sé um starf-
semi þessa stærsta atvinnurekanda
á Djúpavogi. Fólk verður að gera
sér grein fyrir því að mengunarvam-
ir af beztu gerð era kostnaðarsam-
ar. Þar sem við höfum lagt fram
fastmótaða áætlun um úrbætur, sem
er meira en margir aðrir hafa gert,
fyndist mér rétt að gefa okkur
starfsfrið til að ljúka þeim.
Ótrúleg breyting
Ég hef verið á Djúpavogi í rétt
um fimm ár og breytingin á þeim
tíma er alveg ótrúleg. Við höfum
orðið að laga okkur að nýjum að-
stæðum á nánast hveiju einasta
ári. Þá hafa hlutabréfamarkaðirnir
breytt miklu og gefa fyrirtækjunum
ákveðin tækifæri, en jafnframt að-
hald. Þessir markaðir eru hins veg-
ar ungir að árum og menn verða
að gæta þess að fara varlega með
þau tækifæri sem þar gefast, í stað
þess að haga sér eins og kálfar sem
sleppt er út úr fjósi að vori. Menn
verða að sýna mikla ábyrgð gagn-
vart fólki sem er að velta því fyrir
sér að leggja fé sitt í fyrirtækin,
sem eru komin á markað," segir
Jóhann Þór Halldórsson.
FlSKl- oe
SLOGDÆLUR
= HÉÐINN =
VERSLUN
SELJAVEGI 2 SÍMI 562 4260