Morgunblaðið - 27.08.1997, Side 12

-V
SÉRBLAÐ UM SJÁVARÚTVEG
MIÐVIKUDAGUR 27. ÁGÚST1997
Aðeíns 13 íslensk skip
hafa verið á „Hattinum“
MUN FÆRRI íslensk skip hafa sótt á
Flæmska hattinn á þessu ári, miðað við síð-
ustu ár. Aðeins 13 íslensk skip hafa landað
afla af Hattinum það sem af er þessu ári,
samtals um 3.300 tonnum. I fyrra lönduðu
um 40 íslenskir togarar rækjuafla af Flæmingjagrunni.
Aflinn orðinn
um 3.300 tonn
UV-lökkun
umbúða gefur
möguleika
• UMBÚÐAMIÐSTÖÐIN hf.
hefur tekið í notkun nýjan vél-
búnað sem prentar svokallað
' UV-lakk á umbúðir. Lakkið hef-
ur verið notað í stað hinnar hefð-
bundnu vaxhúðunar og býður
upp á marga nýja möguleika.
UV-lakk (ultra-violet) er not-
að á umbúðir til að fá á þær sem
mestan gljáa. Við framleiðslu
sjávarafurða hefur til þessa ver-
ið notuð vaxhúðun til að veija
umbúðimar gegn bleytu og
frosti.
„Margir kannast við gljáann
á kápum glanstímarita en hann
> er einmittfenginn með UV-lakk-
húðun. Lakkið gerir yfirborð
umbúðanna mjúkt viðkomu,
gijáinn verður meiri, litir sterk-
ari, myndir skýrari og varan því
gimilegri fyrir neytandann.
Lakkið hentar til dæmis mjög
vel á umbúðir sjávarafurða og
þolir vel frost og raka sem þeirri
framleiðslu fylgir. UV-lökkun
gjörbreytir ennfremur öllum
möguleikum á prentútfærslu
hér á landi, auk þess sem lím-
miðar tolla betur á UV-lakkí en
vaxi,“ segir Sölvi Ólafsson hjá
Umbúðamiðstöðinni.
Þegar er farið að UV-lakka
umbúðir fyrir framleiðendur
sjávarafurða, m.a. Valeik hf.,
' Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna
og íslenskar sjávarafurðir hf.
Afli íslendinga í júlímánuði á þessu
ári nam samtals 1.308 tonnum og
heildarafli um síðustu mánaðamót orð-
inn um 2.823 tonn en í ágúst hafa
íslensk skip landað um 459 tonnum.
í júií á síðasta ári fengu íslensk skip
samtals um 3.777 tonn af rækju en
þá var heildarafli kominn í 14.137
tonn. Leyfilegur hámarksafli íslend-
inga á Flæmska hattinum á þessu ári
er 6.800 tonn.
Afli íslenskra skipa á Flæmingja-
grunni hefur aukist ár frá ári frá því
að veiðar hófust þar vorið 1993. Árið
1993 var afli íslendinga 2.243 tonn,
2.300 tonn árið 1994, 7.600 tonn árið
1995 og var í fyrra um 21.000 tonn.
Hráefnisverðmæti afla af Flæmska
hattinum var í fyrra rúmir 3 milljarðar
króna. Heildarafli allra þjóða á Flæm-
ingjagrunni var í fyrra um 47.000
tonn.
Sunna Sl hætt veiðum
Sunna SI frá Siglufirði var einna
fyrst islenskra skipa til að hefja veiðar
á Flæmska hattinum og er aflahæsta
íslenska skipið það sem af er þessu
ári, hefur veitt um 556 tonn, sem er
mun minni afli en fengist hefur síð-
ustu ár. Sunna SI hefur nú hætt veið-
um sökum lélegra aflabragða að sögn
Sigurðar R. Stefánssonar, útgerðar-
stjóra Þormóðs ramma-Sæbergs hf.,
sem gerir út skipið.
„Á síðasta ári var Sunna við veiðar
á Flæmingjagrunni fram til áramóta.
í ár fór skipið aðeins þijá túra á
Hattinn og líklega verður látið þar
við sitja þetta árið vegna þess að
veiðarnar hafa ekki gengið eftir eins
og menn eru vanir. Miðað við afla-
brögðin eins og þau eru í dag borgar
sig ekki að standa í þessu. Hvort
svæðið er ofveitt verða aðrir að segja
til um,“ segir Sigurður. Að sögn Sig-
urðar heldur Sunna SI nú til veiða á
íslandsmiðum.
Löndunum ekkl fækkað
Þrátt fyrir að verulega hafi dregið
úr sókn íslenskra skipa á Flæmska
hattinn er álíka mikill fjöldi skipa
af ýmsum þjóðernum við veiðar á
svæðinu og verið hefur undanfarin
ár. Pétur Helgason, hjá skrifstofu
Eimskips í St. John’s á Nýfundna-
landi, segir þjónustu Eimskips við
fiskiskipin jafnvel hafa aukist frá
síðasta ári.
„Löndunum hjá okkur hefur langt
í frá fækkað frá því í fyrra. Við höf-
um fengið önnur skip í viðskipti í
stað þeirra íslensku sem ekki hafa
komið hingað til veiða á þessu ári.
Það hafa bæst í hópinn mörg erlend
skip, flest rússnesk eða frá baltnesku
löndunum. Það eru bæði skip sem
eru að koma í fyrsta skipti til veiða
á Flæmingjagrunni eða skip sem
hafa flutt sín viðskipti til okkar,“
segir Pétur.
+
FÓLK
Þorskeldi
í kvíum
óarðbært
• ÞORSKELDI á íslandi var
aðalviðfangsefni Björns
Knútssonar, sem útskrifaðist á
þjóðhátíðardaginn með meist-
aragráðu í sjávarútvegsfræðum
frá Háskóla íslands. Rann-
sóknarverkefni Bjöms, sem
áður hafði lokið BS-námi í líf-
fræði, snerist um samanburð á
arðsemi í strandeldi, kvíaeldi
og fjarðaeldi, en það hefur ekki
áður verið athugað jafn ítarlega
hérlendis.
Niðurstöður Björns eru þær
að við núverandi aðstæður er
þorskeldi í kerum eða kvíum
ekki arðbært. Hins vegar getur
svokallað fjarðaeldi, sem er í
raun eldi á villtum fiski, verð
arðbært að uppfylltum ákveðn-
um forsendum. Hefðbundnar
eldisaðferðir, sem tíðkast aðal-
lega í laxeldi, eins og kvíaeldi
í sjó og strandeldi í kerum á
landi, virtust ekki hagkvæmar
á þorski vegna þess hve fjár-
magnskostnaður mannvirkj-
anna er hár en markaðsverð á
þorski lágt miðað við lax. Á
Stöðvarfirði hefur Hafrann-
sóknastofnunin verið að gera
tilraunir með fjarðaeldi, sem
benda til að það geti verið hag-
kvæmt. Til þess að svo verði,
þarf hins vegar að uppfylla
ýmis ólík skilyrði og þvi margt,
sem þarf að athuga áður en
menn leggja út í eldi af þessu
tagi.
Grunnsjávarþorskurinn er
frekar staðbundinn fiskur og
inni á fjörðum finnur hann held-
ur lítið æti og er því rýr. Um
leið og farið er að fóðra fisk-
inn, virðist hann flykkjast að,
éta vel og stækka ört. Megin-
hugmyndin með fjarðaeldi er
að breyta mögrum fiski í vænan
með litlum tilkostnaði og geta
síðan veitt hann að vild árið um
kring. Þannig gætu menn átt
tryggan aðgang að nýveiddum
þorski í hæsta gæðaflokki, sem
jafnvel mætti flytja út ferskan.
Þannig mætti breyta ódýru hrá-
efni í hlutfallslega verðmæta
vöru.
Krefst einkaleyfis
á ákveðnu hafsvæði
I rannsókninni reiknar Björn
arðsemi út frá umfangsmiklu
flarðaeldi með ákveðnum gefn-
um forsendum
því ekkert for-
dæmi er til
fyrir sambæri-
legu eldi á
þorski hér á
landi. Fóður-
kosntaður og
afurðaverð Björn
verða auðvitað Knútsson
ráðandi þættir fyrir afkomu
fjarðaeldis. Meðal annarra
óvissuþátta, sem taka verður
tillit til, eru lagaleg sjónarmið
sem gætu vafist fyrir fjarða-
eldi. Sá, sem fer út í slíkt, verð-
ur að hafa einkaleyfi á ákveðnu
hafsvæði eða firði til að rækta
sinn fisk. Það einkaleyfi þyrfti
að meina öðrum að veiða á
svæðinu á meðan eldið fer fram
vegna þess að fiskurinn er ekki
Iokaður inni. fjarðaeldi er þess
vegna eins konar millistig haf-
beitar og fiskeldis. Einnig þarf
að hafa í huga hugsanleg um-
hverfisspjöll vegna fóðurgjafar-
innar, en þau eru án efa mun
minni en við staðbundið eldi
nær landi.
Fiskeldi er ört vaxandi aðferð
við matvælaframleiðslu í ver-
öldinni. íslendingum er nauð-
synlegt að taka þátt í þeirri
þróun með því að afla sér þekk-
ingar og færni í eldi þeirra teg-
unda sem hér má rækta. Að-
stæður frá náttúrunnar hendi
eru að mörgu leyti góðar hér á
landi en þekkingu okkar er
ábótavant. Hvað varðar þor-
skinn, þá bendir margt til þess
að hann sé mjög staðbundinn,
en hegðun hans er enn lítt þekkt
og frekari rannsókna er þörf,
að mati Björns. Rannsóknirnar
á Stöðvarfirði hafa m.a. gefíð
mjög athyglisverðar niðurstöð-
ur um líffræði og atferli þorsks-
ins.
Meistaraprófsverkefni
Björns Knútssonar var unnið
með styrk úr Rannsóknasjóði
HI. Aðalleiðbeinandi Björns við
verkefnið var dr. Björn
Björnsson, sérfræðingur í eldi
sjávardýra, sem hefur haft
umsjón með þorskeldinu í
Stöðvarfirði. Verkefnið var
unnið í samvinnu við Hafrann-
sóknastofnunina.
Aðspurður hvort eitthvert
framhald verði á meistaraprófs-
verkefninu, svaraði Björn því
til að sér vitandi væri ekkert á
döfinni hvað það varðaði, en ef
af yrði, væri Hafrannsókna-
stofnun rétti vettvangurinn.
„Og þó svo að ég sé að vinna
verkefni sem stendur hjá Hafró,
má svo sem segja að mín
menntun passi ekki beint þar
inn. Það má segja að ég sé
meira menntaður inn í atvinnu-
lífið,“ sagði Björn.
Ofnbökuð bleikja
undir grænmetisfargi
MATREIÐSLUMEISTARI Versins i dag er Bjami Þór
Ólafsson. Hann útskrifaðist frá Hótel- og veitingaskóla
nrnnæ íslands árið 1980. Hann var yfirmat-
■ llIli^lOBm reiðslumeistari á Hótel Loftleiðum og
aðstoðaryfirmatreiðslumeistari á Hótel Sögu. Bjami á
sæti í trúnaðarmannaráði Félags matreiðslumanna.
Hann er í landsliði Klúbbs matreiðslumeistara. Bjami
starfar núna hjá GV Heildverslun. Bókaútgáfa Iceland
Review hefur gefið út matreiðslubók eftir Bjama Þór
og er þessi uppskrift og uppskriftir næstu vikna teknar
úr henni. Bókin er á ensku og heitir „Atlantic Gourmet
- The Best of Icelandic Seafood“. I þennan rétt, sem
er fyrir fjóra, fara:
8 lítil bleikjuflök beinlaus
Grænmetisbianda
1 stk rauðlaukur saxaður
3 msk steinselja söxuð
2 msk grænt dill saxað
2 msk sítrónumelissa söxuð
3 msk graslaukur saxaður
4 msk gulrætur i mjóar sneiðar
4 msk rauð paprika i strimia
4 msk blaðlaukur í sneiðar
1 dl hvitvín
80 g smjör
salt og pipar
Bleikjuflökin em sett á ofnplötu, krydduð með salti og
pipar, grænmetisbiandan sett yfir, hvítvín og smjörbit-
ar. Bakað í ofni i 8 mín við 180qc.